redactie

rss feed

7 redenen om je kind strips te laten lezen

7 redenen om je kind strips te laten lezen

16 oktober 2017 | Reacties (0)

“Ga nou eens een écht boek lezen!” Het was eruit voor je er erg in had. ’t Was alsof je je moeder hoorde praten toen je vroeger met de Donald Duck op de bank de hing, net zoals je negenjarige zoon nu.

kinderen lezen strips donald duck

Stripboeken zijn geen ‘echte boeken’. Het is een stemmetje dat bij veel ouders nog altijd in het achterhoofd zingt. Maar het is de hoogste tijd om dat stemmetje nu eens voor eens en voor altijd de mond te snoeren. Want met strips lezen is niets mis. Sterker: kinderen leren juist heel veel van strips lezen. Verderop in dit artikel geven we je zeven redenen (maar er zijn er meer) om je kind strips te laten lezen.

Taalarmoede en bederf van leeslust

Maar eerst duiken we de geschiedenis in om te bekijken waarom strips zo’n kwade reuk hebben gekregen, want dat is een interessant verhaal. Zeker als je bedenkt dat de geschiedenis zich min of meer heeft herhaald met achtereenvolgens de televisie, videogames, computerspellen en tablets… Allemaal werden ze weggezet als voor de jeugd verderfelijke uitvindingen van de nieuwe tijd. Totdat later het inzicht kwam dat ze best meevallen en, sterker nog, eigenlijk best een positieve invloed kunnen hebben, ook op educatief gebied.

Beeldverhalen bestaan er al langer, maar het eerste echte stripboek verschijnt in 1933 in Amerika: Famous Funnies. Het nieuwe genre wordt in korte tijd razend populair bij de jeugd. In jaren veertig leest 90 procent van de kinderen tussen 6 en 11 jaar gemiddeld vijftien stripboekjes per maand. Laat de cijfers even tot je doordringen: het is echt een indrukwekkende hoeveelheid (veel)lezende kinderen. Hedendaagse leesbevorderingsprojecten kunnen alleen maar dromen van dit soort cijfers.

Ook de Nederlandse jeugd omarmt het stripboek. Maar er is ook veel weerstand. Strips zouden de leeslust bederven (vertaal: het lezen van ‘echte boeken’), taalarmoede in de hand werken en de overmaat aan prikkelende beelden zou de fantasie afstompen. Dat er in strips in die tijd veel spelfouten staan, maakt het er niet beter op. In 1949 verbant de minister van Onderwijs strips uit het basisonderwijs. In 1952 verschijnt het overheidsrapport Maatschappelijke verwildering der jeugd, waarin de stripcultuur er stevig van langs krijgt.

‘Deze kinderen worden stripkinderen’

Amper vijf weken nadat schrijfster Annie M.G. Schmidt haar eerste Jip en Janneke-verhaaltje publiceert, komt in 1952 de eerste Nederlandse Donald Duck uit. Annie M.G. Schmidt moet er weinig van hebben:

“Het is een tijdschrift, dat hoofdzakelijk door strips wordt gevuld. Het is niet onzedelijk, het niet verderfelijk, het is alleen maar lelijk. Afschuwelijk lelijk, het is smakeloos, en het is lorrig. Maar alle kinderen vliegen erop af, omdat het kleur is en omdat het gek is. Ze moeten om de dierkarikaturen lachen, ze vinden het allemaal erg lollig. Ze gieren om de banale grapjes, want ze hebben nooit iets beters waar ze om lachen kunnen. Ik kijk het prul even in en ik moet niet lachen. Ik moet huilen. Huilen omdat dit blaadje in een oplaag van meer dan honderdduizend exemplaren verspreid wordt in het land, terwijl er geen geld is voor een goed kinderblad. Deze kinderen zullen behalve het stripblad ook nog de strips in de krant bekijken. En de strips in het damesblad van hun moe. En verder niets. Ze gaan later naar de film, of kijken naar de televisie, en zien daar ook een soort van strips, even smakeloos, even banaal, even harteloos, even cliché. Deze kinderen worden stripkinderen en later worden het stripmensen.”

(Uit: Van schuitje varen tot Schendel, 1954)

Stripmensen, zo veel moge duidelijk zijn, zijn geen ‘echte lezers’.

Verband tussen strips en geweld, drugs en homoseksulateit

Dat de Donald Duck-redactie zich bewust is van hoe negatief er naar strips werd gekeken, blijkt wel uit het voorwoord van dat eerste nummer. Oom Donald spreekt de lezertjes streng toe:

 “Ik ken jullie wel zo’n beetje en dus weet ik, dat de meesten van jullie allesbehalve brave Hendrikken en Henrina’s zijn. Jullie ouders en onderwijzers (om nog maar niet te spreken van politie-agenten!) hebben veel met jullie te stellen en dat is te begrijpen, want de jeugd van Nederland staat bekend als tamelijk baldadig en lastig. Er moet voortdurend op jullie gelet worden en nog veroorzaken jullie heel wat verdriet en narigheid.”

Het is in deze tijd dat de invloedrijke Amerikaans-Duitse psychiater Fredric Wertham zijn succesvolle kruistocht tegen het stripboek voert. Hij betoogt dat er een wetenschappelijk verband is tussen strips en misdadig gedrag, drugsgebruik en homoseksualiteit en publiceert daarover in 1954 de bestseller Secuding the Innocent.

Werthams boek leidt ertoe dat in Amerika de zogeheten Comics Code van kracht wordt, waardoor hoofdredacteuren aan zelfcensuur gaan doen, en dat de beweging die stripboeken voor de jeugd wil verbieden veel aanhang krijgt.

In 2010 werd het onderzoeksmateriaal van Werthams vrijgegeven: hij bleek er een nogal frauduleuze onderzoekersstijl op nagehouden te hebben. De ‘bewijzen’ die hij in zijn boek aanhaalde, bestonden helemaal niet. Maar dat blijkt pas een halve eeuw nadat de strip heel diep in het verdomhoekje terecht is gekomen.

Vergif voor de jeugd

Wertham heeft in Nederland minder invloed dan in Amerika. De Nederlandse strips zijn, het voorwoord uit de eerste Donald Duck getuigt daarvan, een stuk braver dan de typisch Amerikaanse comic books in de jaren veertig en vijftig. Maar de gedachte dat beeldverhalen ‘vergif voor de jeugd’ zijn (zoals toenmalig minister van onderwijs Theo Rutten in 1948 stelde), heeft wortel geschoten.

Een brochure van het Vlaamse ministerie van onderwijs uit 1955 vat de bezwaren als volgt samen:

“Bezwarend voor het merendeel der huidige geïllustreerde tijdschriften is echter het feit dat zij als het ware én het beeld én de taal van het beeld ontwaarden. Daarenboven gaat deze waardevermindering van het hedendaagse geïllustreerd kinderblad gepaard met de anarchistische aanwending van het beeld, dat de overhand heeft op de tekst. Deze is slechts een secundair element, een soort verbasterd taaltje, dat bestaat uit tussenwerpsels en geluidsnabootsingen, die eerder primitief instinct en brutale sensatie weergeven dan gevoeligheid suggereren.”

(Bron: Een land van waan en wijs, geschiedenis van de Nederlandse jeugdliteratuur)

In een degelijke boekwinkel of bibliotheek, laat stáán een school, is voor stripboeken in de jaren veertig en vijftig dan ook geen plek. Onder invloed van pedagogen, bibliothecarissen en leraren verbieden veel ouders hun kind om strips te lezen.

Dat alles is dus de culturele bagage die wij onbewust nog meedragen en waardoor dat stemmetje in ons hoofd begint te piepen dat onze kinderen beter iets anders zou kunnen lezen dan strips…

En dat terwijl in de jaren zestig bij deskundigen het beeld al begint te kantelen. Het educatief gebruik van het stripverhalen als onderdeel van het (taal)onderwijs komt vanaf dan sterk in opmars. Het begint leraren op te vallen dat leerlingen die strips lezen beter zijn in taal. Inmiddels liggen er stapels wetenschappelijk bewijs waaruit blijkt dat het lezen van strips heel leerzaam is voor kinderen.


7 redenen om je kind strips te laten lezen

 

1. Strips geven leesplezier

Strips lezen doe je voor je plezier. Zo simpel is het. De lol die het lezen van een strip oplevert, merkt je kind dat lezen hartstikke leuk kan zijn. Voor veel kinderen is een boek lezen een hele opgave, die ze liever uit de weg gaan. Strips zijn een ideaal middel om de drempel tot lezen te verlagen en ook nog eens heel wat leeskilometers te maken.


2. Strips zijn goed voor de woordenschat

Strips staan vol met moeilijke woorden. De oogst uit een paar pagina’s Donald Duck: zilverpoets, zakeninstinct, gigantisch, zich wagen in, bij de reis inbegrepen, carillon, op voorwaarde dat, sokkel, hebzuchtig, gedachten uitbannen.

Vergeleken met bijvoorbeeld AVI-boekenschrijvers kunnen stripmakers veel gemakkelijker moeilijke woorden gebruiken. Je zou misschien denken dat kinderen woorden die ze niet kennen gewoon overslaan tijdens het lezen, maar dat blijkt niet zo te zijn. Omdat de teksten in strips zo compact zijn, is elk woord belangrijk. Nieuwe woorden die een kind tegenkomt in de tekst van een strip worden ondersteund door een plaatje en een context, waardoor een kind de betekenis gemakkelijk kan achterhalen.

Uit een onderzoek van de Journal of Child Language is dan ook gebleken dat een kind in een stripboek maar liefst twee keer zoveel nieuwe woorden leest als in een gemiddeld kinderboek. Het stripboek lijkt zelfs de educatieve waarde van een gemiddelde gesprek met een volwassene voorbij te streven, want een kind leert in een stripboek maar liefst vijf keer zoveel nieuwe woorden.


3. Strips helpen verhaalstructuren doorgronden

Of het nu om een stripboek gaat met één lang verhaal of met een verzameling losse verhaaltjes: strips hebben altijd een duidelijke verhaallijn. Oorzaak en gevolg en probleem en oplossing zijn duidelijk te herkennen. De personages zijn karikaturaal, waardoor ze voor kinderen heel gemakkelijk te duiden zijn.

Strips nemen lezers bij de hand wanneer sprongen in tijd of ruimte worden gemaakt. Er staan aanwijzigen als ‘Een week later…’  of ‘Weer thuis…’. Kinderen raken hierdoor vertrouwd met dit soort verteltechnieken, waardoor ze deze – ook in boeken waar ze minder expliciet worden uitgelegd – kunnen begrijpen.

 

4. Strips zijn goed voor de algemene kennis

Lezen is niet het enige wat kinderen leren van stripboeken. Ze doen ook een schat aan algemene kennis op. Neem alleen al Asterix en Obelix: generaties gymnasiasten hebben tijdens hun schoolcarrière profijt gehad van alle kennis over de Oudheid die ze via deze strip hadden opgedaan. Stripfiguren reizen de hele wereld over en beleven allerlei avonturen. Als Suske en Wiske naar Londen gaan, ziet je kind deze wereldstad voor zich in de plaatjes.

 

5. Strips dwingen tot scherp observeren

Sommige strips bevatten veel woordgrapjes, bij andere zit de humor juist vooral in de plaatjes. Om de grap te begrijpen, moet je kind overal goed op letten: woorden, gezichtsuitdrukkingen, lichaamstaal. Daardoor leert je kind goed observeren.

 

6. Plaatjes helpen zwakke kinderen

In strips vullen tekst en beeld elkaar volledig aan. Zwakke lezers, maar ook beelddenkers, kunnen soms verzuipen in een pagina vol letters en woorden. Strips kunnen voor hen een verademing zijn. Het lezen wordt volledig ondersteund door plaatjes, waardoor het verhaal gemakkelijker te begrijpen is. De tekst wordt opgedeeld in korte stukjes, die ook voor zwakke lezers behapbaar zijn. Daarnaast zijn de zinnen over het algemeen kort.

 

7. Strips geven leeszelfvertrouwen

De meeste strips verschijnen in serievorm. Ze zijn daardoor min of meer hetzelfde. Wie met succes één deel heeft uitgelezen, kan erop vertrouwen dat het met een ander deel ook wel zal lukken. Gaandeweg ontdekken kinderen dat ze er steeds meer uit halen: ze begrijpen het verhaal beter, krijgen meer details mee, kunnen verhaallijnen voorspellen, doorzien de humor beter. Dat is een geweldige boost voor hun leeszelfvertrouwen.

 

Verder lezen

Kinderboekenweek: hoe kies je een boek?

Kinderboekenweek: hoe kies je een boek?

4 oktober 2017 | Reacties (2)

Naar de boekwinkel gaan om een nieuw boek uit te zoeken in de Kinderweek, is in veel gezinnen een vaste traditie. Maar hoe zoek je nu eigenlijk een boek uit?

Sommige kinderen weten precies welk boek ze willen lezen. Het tiende deel in de Leven van een loser-serie. Of De gorgels, van Jochem Myer, omdat iedereen in de klas dat heeft gelezen. Of Meester Kikker van Paul van Loon, want de film was zo leuk.

Kinderen die graag en veel lezen, kunnen bij het kiezen van een boek vaak aansluiten bij eerdere leeservaringen. Maar voor kinderen die minder lezen, die hun eigen leessmaak nog aan het ontdekken zijn of die toe zijn aan iets nieuws, kan het behoorlijk lastig zijn om een leuk boek te vinden. Het aanbod is zo groot: hoe vind je als kind een boek dat bij je past?

‘Kinderen die een hekel hebben aan lezen bestaan niet. Ze hebben alleen het juiste boek nog niet gevonden’ (Frank Serafini)

Gelukkig zijn de boeken in boekwinkels en bibliotheken al een beetje voorgesorteerd: ze zijn globaal ingedeeld op leeftijd. Maar dan nog blijft het aanbod overweldigend. Bij het kiezen kan je kind afgaan op titel, plaatjes, de tekst op de achterkant, of een stukje lezen in het boek. In zekere zin blijft het kiezen van een boek altijd een gokje: je weet pas of een boek leuk is, als je het hebt gelezen. En dat is spannend, maar maakt het kiezen tegelijkertijd ook juist zo leuk.

Vertel hoe je zelf een boek kiest

Deel als ouder je eigen ervaringen met het uitzoeken van een boek. Hoe ga jij te werk? Vraag je anderen om boekentips? Heb je een lijstje met boeken waarover je iets hebt gehoord of gelezen? Waar let jij op als je in de boekwinkel of in de bibliotheek staat? Maar ook: hoe ervaar jij het als een boek tegenvalt? Vind je dat erg, of ben je blij dat je het boek toch hebt geprobeerd? Kies jij de veilige weg bij het uitzoeken van boeken of durf jij je te laten verrassen door een onbekende schrijver of een nieuw genre? Heb je wel eens een boek gelezen dat je van tevoren eigenlijk niet zo leuk leek, maar juist geweldig bleek te zijn?

Ook leuk: praat eens met opa en oma over hoe het in hun tijd ging. Wat voor soort kinderboeken waren er in hun jeugd? Hoeveel vrijheid om te kiezen hadden zij? Hadden zij favoriete boeken of schrijvers en welke dan? Is er een kinderboek dat hen altijd is bijgebleven, of dat ze op volwassen leeftijd nog eens hebben herlezen?

Lezen is een individualistische bezigheid, maar ‘een lezer zijn’ is dat niet. Door ervaringen uit te wisselen, wordt het lezen leuker en krijgt je kind handvatten aangereikt die hem of haar als lezer verder kunnen vormen.

Online hulp bij het uitzoeken van een kinderboek

Voor wie graag wat meer houvast heeft bij het uitzoeken van een boek, zijn er handige websites die hulp bieden bij het zoeken naar geschikte kinder- of jeugdboeken. Een aantal ‘boekzoek-websites’ op een rij:

Boekenzoeker

boekenzoeker

Op de praktische en mooi vormgegeven website Boekenzoeker staan niet alle kinderboeken, maar een selectie. Deze wordt gemaakt door een Nederlands-Vlaamse redactie, waarin zowel mensen uit het onderwijs, de bibliotheek en boekhandels zitten, als recensenten en andere boekenliefhebbers/kenners. De redactie houdt bij haar keuze in de eerste plaats rekening met de aanbevelingswaarde van een boek en de kwaliteit ervan.

De site is opgedeeld in vier leeftijdscategorieën, met elk hun eigen vormgeving en mogelijkheden. Kinderen (of ouders) kunnen boeken zoeken door te selecteren op interesses, onderwerpen en stemmingen. Wie zich op de site registreert, kan een nog persoonlijker leesadvies krijgen.

Ik vind lezen leuk

Sinds eind 2013 verzamelt leesbevorderaar Mathilde Talens recensies over kinder- en jeugdboeken op de webstie Ikvindlezenleuk. Het leuke aan deze website is dat er veel recensies op staan van kinderen, die zelf een aantal sterren toekenen aan een boek. De boeken staan gerangschikt op leeftijdscategorie. Er wordt aan gewerkt om de recensies ook via genre-aanduidingen te ontsluiten, wat de site nog geschikter gaat maken om al grasduinend nieuwe boeken te ontdekken. Wie al een boek op het oog heeft en benieuwd is naar wat andere kinderen ervan vonden, kan met de zoekfunctie ook goed uit de voeten.

Jaap Leest

Jaap Friso is een lezer en zijn liefde voor lezen is voelbaar op zijn website JaapLeest. Hij bespreekt er nieuwe kinder- en jeugdboeken en brengt boekennieuws. De recensies staan handig gerubriceerd op leeftijd en geven aspirant-lezers van de boeken precies de informatie waarnaar ze op zoek zijn. Hoe ziet het boek eruit, wie is de schrijver, wat is de achtergrond van het boek, is het goed geschreven? De recensies zijn van hoge kwaliteit, maar niet specifiek geschreven voor kinderen.

website jaapleest

Mevrouw Kinderboek

Mevrouw Kinderboek geeft tips om boeken te kiezen voor kinderen tot twaalf jaar, van prentenboeken tot boeken die pasen bij een thema van school of thuis. De site is bedoeld voor (groot)ouders, leerkrachten en bibliotheekmedewerkers, maar is zeker ook leuk voor kinderen om eens rond te neuzen. Mevrouw Kinderboek zet kinderen (van 4 tot 12 jaar) in als testlezer, die hun eerlijke oordeel vellen over boeken.

website mevrouw kinderboek

 

Hoe weet je of een boek niet te moeilijk is?

Bij het kiezen van een boek is het vooral belangrijk dat je kind een boek uitzoekt dat hem of haar echt leuk lijkt om te lezen. Staar je dus niet blind op AVI-niveaus, die zijn echt niet zo belangrijk. Kinderen die zelf gemotiveerd zijn om een bepaald boek te lezen, redden zich ook met moeilijke boeken. Maar als een boek echt té moeilijk is, zal het niet gaan.

Een handige test waarmee je kind zelf kan controleren of een boek te moeilijk is, is de vijfvingertest. Je kind leest één bladzijde in het boek om het niveau te bepalen. Voor het lezen begint, steekt je zoon of dochter vijf vingers omhoog. Bij elk woord dat moeilijk te lezen of onbekend is, moet één vinger naar beneden. Als aan het eind van de bladzijde alle vingers naar beneden zijn, is het boek waarschijnlijk nog wat te moeilijk. Twee of drie vingers naar beneden is geen probleem.

 


Update: 9 oktober 2017

Verder lezen

Kinderboekenweeg 2017

Wel of niet gruwelen in de Kinderboekenweek?

2 oktober 2017 | Reacties (0)

Woensdag begint de kinderboekenweek. Het thema dit jaar is ‘Griezelen- Gruwelijk eng!’ Lekker griezelen met monsters, zombies, Grompel en draken. Maar ook sprookjes, avonturen, wilde dieren en spoken.

Leuk thema? Daar zijn veel christelijke basisscholen het niet mee eens. Honderden christelijke scholen boycotten de kinderboekenweek. Ze zijn overgestapt naar de Christelijke Kinderboekenmaand, die het thema ‘Bibbers in de Buik’ heeft, of zwakken het thema af tot ‘spannend’.

De scholen die niet meedoen vinden dat het thema ‘gruwelijk eng’ kinderen onnodig bang maakt. Ze vragen zich af of het verantwoord is om kinderen via boeken te laten griezelen. Boeken over spoken en geesten zouden bovendien niet bij het geloof passen.

Alle kinderboekenweektitels van dit jaar op een rijtje

De Kinderboekenweek duurt van 4 tot 15 oktober. Op school, in de bibliotheek en in boekwinkels wordt van alles georganiseerd in de Kinderboekenweek. Ben je op zoek naar een boek dat aansluit bij het thema? Hieronder vind je per groep de twintig titels die ook centraal staan in het lesmaterialen voor scholen.

                   

GROEP 1 & 2

GROEP 3 & 4

GROEP 5 & 6

GROEP 7 & 8

Kinderboekenweeklied Kinderen voor Kinderen

Zoals elk jaar is er weer een speciaal Kinderboekenweekliedje van Kinderen voor Kinderen:

Kinderen voor Kinderen – Gruwelijk eng – dansles

ABONNEREN = GRATIS & LEUK http://bit.ly/1Le2XSQ | Dans mee met onze nieuwe hit ‘Gruwelijk eng’! Demi legt je het dansje stap voor stap uit. Volg je ons al? http://instagram.com/KinderenvoorKinderen http://facebook.com/KinderenvoorKinderen http://twitter.com/varaKvK Kijk voor meer leuke programma’s op http://zapp.nl

Christelijke kinderboekenmaand

De Christelijke Kinderboekenmaand, georganiseerd door de Brancheorganisatie voor het Christelijke Boeken- en muziekvak, wordt in oktober 2017 voor de 23ste keer gehouden. Het thema van dit jaar, ‘Bibbers in je buik’, heeft raakvlakken met het thema van de algemene Kinderboekenweek ‘Griezelen’. Daar is een positief christelijk motto aan toegevoegd: ‘Je hoeft niet bang te zijn, want God is bij je’.

Drie auteurs

Speciaal voor de Christelijke Kinderboekenmaand zijn er drie actieboeken uitgegeven die passen bij het thema.

ONDERBOUW

MIDDENBOUW

BOVENBOUW

Ter gelegenheid van de Christelijke Kinderboekenmaand 2017 is ook een nieuwe cd verschenen in de serie Oké4kids. De cd’s uit deze serie behoren al jarenlang tot de best verkochte christelijke kindercd’s in Nederland.

Verder lezen

Schoolkinderen met laptop

Zijn de gegevens van je kind veilig?

25 september 2017 | Reacties (0)

Steeds meer leermateriaal op school is digitaal. Je kind moet inloggen en wordt ‘persoonlijk’ herkend. Hartstikke handig natuurlijk, maar hoe zit het met de bescherming van de persoonsgegevens van je kind?

Schoolkinderen met laptop

Het is een terechte vraag. Want niet alleen de school weet nu van alles over je kind, maar ook de uitgeverij van het digitale lesmateriaal. Voor- en achternaam, geboortedatum en soms moeten ook het Cito-niveau en andere gegevens worden ingevoerd. Al met al wordt er zo een interessant datapakketje over je kind samengesteld.

Waarom is dat eigenlijk nodig? Digitale leermiddelen houden de vorderingen van je kind bij, passen eventueel het niveau en de oefenstof aan en slaan die op in een leerlingvolgsysteem voor de leerkracht. Zo sluit het leermateriaal precies aan bij de onderwijsbehoefte van je kind en profiteert de docent optimaal van de voordelen van het leerlingvolgsysteem. Dat is een groot voordeel van digitale leermiddelen. Maar je wilt natuurlijk wel dat de gegevens van je kind veilig zijn.

Uit onderzoek van het Nederlands Instituut van Psychologen bleek twee jaar geleden dat scholen te makkelijk omgingen met privé-gegevens van leerlingen. Gegevens werden zonder toestemming gedeeld en ouders werden niet goed geïnformeerd. Dit onderzoek ging niet zo zeer over digitale leermiddelen, maar het geeft wel aan dat een blind vertrouwen ‘dat de school het wel goed zal doen’ misschien niet altijd op zijn plaats is.

Goed om te weten

Scholen zijn verantwoordelijk voor de zorgvuldige omgang met de persoonsgegevens van de leerlingen. De school moet hierover goede afspraken maken met educatieve uitgevers en leveranciers van software. Een speciaal convenant, dat de Wet bescherming persoonsgegevens vertaalt naar de onderwijswereld, geeft hiervoor handvatten. Dit convenant bestaat al een paar jaar, maar is in 2016 aangescherpt omdat de digitale ontwikkelingen in het onderwijs razendsnel gaan.

Goed om te weten: educatieve uitgeverijen die gegevens van je kind hebben, geven deze niet door aan derden. Behalve als ze daartoe wettelijk verplicht zijn of als de school dit vraagt. Dat laatste kan bijvoorbeeld als de gegevens weer worden uitgewisseld met een digitaal leerlingadministratiesysteem. De school blijft altijd zeggenschap houden over de gegevens van de leerlingen.

Wat kun je als ouder zelf doen?

Weet jij als ouder hoe de school van je kind omgaat met persoonsgegevens? Waarschijnlijk niet. Toch moet je dit, als het goed is, wel ergens kunnen terugvinden op de schoolwebsite of in de schoolgids, of misschien heb je er een brief over ontvangen. De school is namelijk verplicht om ouders in begrijpelijke taal en vooraf te informeren over het gebruik van persoonsgegevens. Is dit niet gebeurd? Trek aan de bel!

Als je precies wilt weten welke gegevens van je kind zijn vastgelegd buiten de school, kun je dat bij de school opvragen. De school moet dan een volledig overzicht geven, met daarbij een duidelijk omschrijving welke gegevens met wie zijn gedeeld en waarom. Zo houdt je zicht op wat er met de gegevens van je kind gebeurt. Ben je het niet eens met de gang van zaken? Geef dit bij de school aan. Betrek zo nodig ook de medezeggenschapsraad erbij.

Verder lezen

Praten over je kind, niet over de cijfers

Praten over je kind, niet over de cijfers

15 september 2017 | Reacties (0)

Ken je dat? Je komt net terug van een oudergesprek op school. De leerkracht heeft van alles verteld. Je hebt grafieken gezien met Cito-scores. Je weet nu precies welke cijfers je kind heeft gehaald voor welke toetsen. Of dat het nog niet zo vlot met die ‘ontluikende geletterheid’ van je kleuter. Een bomvol gesprek. Maar voor je gevoel ging het nauwelijks over je kind.

omgekeerde-oudergesprekken

Niet over je zoon zoals jij hem kent van thuis: gevoelig, grappig en gek op het bedenken en uitvoeren van de meest fantastische timmerprojecten. En dan je dochter, die druk aan het rappen is en inspiratie put uit de dood van haar konijn, waar ze nog steeds erg verdrietig over is. En zou de juf eigenlijk wel beseffen dat je kind na drie jaar nog steeds moeite heeft met de scheiding van jou en je ex? Dat is toch ook belangrijk?

Ja, dat is het zeker. Maar in de traditionele oudergesprekken is vaak amper tijd voor dat soort zaken. Het is eenrichtingsverkeer vanuit de leerkracht die ouders bijpraat over de cognitieve ontwikkeling van hun kind: wat heeft je kind geleerd en hoe zijn de cijfers. En dat dan in tien minuten – die gesprekken heten niet voor niets tienminutengesprekken. Voor ouders, maar ook voor de school, zijn ze niet altijd even bevredigend…

Omgekeerde oudergesprekken: jij vertelt over je kind

Daarom gaan steeds meer scholen over op het houden van ‘omgekeerde oudergesprekken’ bij de start van het schooljaar. Tijdens die gesprekken staan niet de resultaten van je kind centraal – dat kan ook niet, want je kind is nog maar een paar weken bezig – maar het welbevinden van je kind. Welk karakter je kind heeft, waar hij of zij warm voor loopt, wie zijn vrienden zijn. Alles, kortom, wat je kind nodig heeft en wat de leerkracht moet weten om het schooljaar tot een succes te maken.

De opmars van het fenomeen omgekeerde oudergesprekken laat zien dat scholen ouders steeds meer serieus zijn gaan nemen als gesprekspartners. Dat is een goede zaak, want kinderen leren beter en gaan met plezier naar school wanneer hun ouders zich betrokken voelen bij de school. Als ouders krijg je zo de gelegenheid om samen met school op te trekken in het belang van je kind.

Bereid het gesprek goed voor

Net zoals een tienminutengesprek wat voorbereiding van je vraagt, is het verstandig om je ook goed voor te bereiden op een omgekeerd oudergesprek. Want ook daarin is de tijd beperkt. Door een goede voorbereiding zorg je dat je ook daadwerkelijk kunt vertellen wat jij belangrijk vindt. Het voorkomt bovendien dat je tijdens het gesprek niet goed weet wat je moet vertellen (en eenmaal thuis dan natuurlijk weer wel…).

Veel scholen geven vragenlijsten mee om het je als ouder wat gemakkelijker te maken. Zo’n vragenlijst kan een handig hulpmiddel zijn, maar voel je vrij om ervan af te wijken. Voor je het weet zit je uitsluitend de punten van de vragenlijst te bespreken en kom je er weer niet aan toe om te vertellen wat jíj echt belangrijk vindt en hoe jij je kind ziet.

Denk bijvoorbeeld na over:

  • Welk karakter heeft je kind? Probeer je kind te omschrijven in enkele kernwoorden als spontaan, behoedzaam, driftig, onrustig, verlegen, enzovoort.
  • Wat vind je kind makkelijk op school en wat juist moeilijk?
  • Waar ziet je kind tegenop en waar heeft hij/zij juist veel zin in?
  • Wat heeft je kind nodig om lekker in zijn vel te zitten?
  • Waar liggen de interesses van je kind, waar loopt je kind echt voor warm?
  • Wat heeft je kind nodig van de leerkracht om zich prettig te voelen?
  • Heeft je kind zich de afgelopen periode opvallend ontwikkeld? Nieuwe dingen geleerd, nieuwe interesses, ander gedrag?

Vergeet vooral ook niet om met je kind over het nieuwe schooljaar te praten. Vraag om input voor het gesprek. Of misschien mag je kind wel mee (op sommige scholen mag dat, afhankelijk van de leeftijd van het kind).

 

Verder lezen

Jongen leest boek, huiswerk

7 tips voor het helpen met huiswerk

12 september 2017 | Reacties (0)

Een A4-tje met topografie, een lijst moeilijke woorden, de tafel van 6, de eerste boekbespreking, een spreekbeurt over huisdieren. Op de meeste basisscholen krijgen kinderen huiswerk mee naar huis. Voor een deel omdat er geleerd moet worden voor en toets, maar ook om te wennen aan het fenomeen huiswerk maken. Door als ouder thuis actief betrokken te zijn bij het schoolwerk, stimuleer je de ontwikkeling van je kind enorm. Maar hoe pak je dat precies aan?

Jongen leest boek, huiswerk

Het is niet niet jóúw huiswerk

Vooropgesteld: het is niet jóúw huiswerk. Je kind is zelf verantwoordelijk voor het maken (of niet maken) van huiswerk. Je zult niet de eerste ouder zijn die vol goede bedoelingen zijn kind gaat helpen om er aan het eind van de middag achter te komen dat jij eigenlijk die hele spreekbeurt hebt geschreven, in plaats van je kind. Dat wil niet zeggen dat je je kind helemaal in zijn sop moet laten gaarkoken. De meeste kinderen kunnen echt wel wat hulp gebruiken bij hun huiswerk. Een goed uitgangspunt is dan ook: help je kind het zelf te kunnen doen.

 

Tips voor het helpen met huiswerk

1. Toon belangstelling

Vraag je kind wat het moet doen en bekijk het huiswerk.

2. Help je kind met het maken van een planning

Wat ga je eerst doen, hoe kun je het werk in overzichtelijke stukken opdelen, wat is een goede manier om een werkstuk te maken? Een goede planning kunnen maken, is misschien wel het allerlastigste onderdeel van huiswerk. Als je kind dit op de basisschool al leert, zal de overgang naar de middelbare school een stuk soepeler verlopen. Een volleerd planner zal je kind overigens nog lang niet zijn. Dat kan simpelweg niet. Het deel in de hersenen dat je gebruikt om te plannen, de frontale kwab, is pas rond het twintigste jaar uitontwikkeld.

3. Zorg voor een geschikte plek in huis waar je kind huiswerk kan doen

Dat hoeft niet de eigen slaapkamer van je kind te zijn. Vooral jongere kinderen vinden het vaak veel fijner om gewoon in de woonkamer met hun huiswerk bezig te gaan. Het hoeft niet muisstil te zijn, maar je kind moet wel ongestoord kunnen werken. Sommige kinderen vinden het prettig als er muziek aanstaat. De tv kun je echter beter uitzetten, want die leidt over het algemeen erg af.

4. Bepaal samen wat voor jouw kind de beste tijd is voor huiswerk

De persoonlijke voorkeur speelt hierbij een belangrijke rol. Wijs je kind erop dat je beter leert onthouden door herhaling: liever zes dagen achter elkaar tien minuten leren dan één dag een uur lang.

5. Overhoor je kind

Overhoren is niet alleen een manier om te testen of je kind de stof voldoende beheerst. Door te overhoren stimuleer je ook het zelfvertrouwen van je kind. Het geeft jou inzicht in de manier waarop je kind leert en de effectiviteit daarvan. Zo nodig kun je samen op zoek gaan naar nog betere manieren van werken. Tot slot is overhoren ook gewoon een extra herhaling van het geleerde.

6. Help het kind met praktische zaken

Laat je kind zien hoe je informatie op internet opzoekt en ga samen naar de bibliotheek. Zorg dat er inkt is voor de printer en help met het e-mailen van presentaties. Bezoek ook eens een museum dat aansluit bij de stof die je kind moet leren.

7. Moedig je kind aan

en zorg voor een positieve sfeer rond huiswerk.

Verder lezen

Tips voor een goede start van het schooljaar

Tips voor een goede start van het schooljaar

28 augustus 2017 | Reacties (0)

Een nieuw schooljaar, nieuwe kansen. Zeker als het op school niet ‘vanzelf’ gaat met je kind, kan een nieuw schooljaar echt voelen als een frisse start. Daarom is het belangrijk dat die start geen valse start wordt.

Als je kind je je zorgen maakt of denkt dat je kind extra hulp of begeleiding nodig heeft, is het verstandig om al snel even met de leerkracht te overleggen.

Veel ouders hebben de neiging om het eerst een tijdje aan te kijken. Misschien loopt het dit jaar allemaal wel vanzelf met je kind. Of ziet de nieuwe leerkracht zelf al wat er nodig is. Tenslotte wil je niet gelijk als ‘zeurende ouder’ in de eerste week bij de juf of meester aan het bureau staan.

Toch is het verstandiger om gewoon wel al snel even een praatje te maken. Niet meteen in de eerste week inderdaad, maar in de tweede of derde week kan het wel.

Sterker nog, steeds meer scholen zelf al het initiatief al in de eerste schoolweken gespreken met álle ouders in te roosteren. Om kennis te maken met de ouders, om de kinderen snel te leren kennen dankzij de informatie van de ouders. Op de ene school heten dit ‘omgekeerde oudergesprekken’, andere scholen hebben het over ‘startgesprekken’ of ‘intake-gesprekken’.

(Meer informatie over deze gesprekken lees je het artikel Praten over je kind, niet over cijfers)

Vaak gebruikt de leerkracht de periode tot de herfstvakantie om de groep te leren kennen en om er achter te komen of een kind extra hulp of begeleiding nodig heeft. Als dat laatste het geval is, wordt er actie ondernomen.

Het punt is alleen: dan duurt het nog een hele poos voordat je kind daadwerkelijk die extra hulp krijgt. Want eerst moet er een plan van aanpak worden gemaakt. Met een beetje pech zal pas rond de kerstvakantie werkelijk begonnen worden met hulp voor je kind. Dan is het schooljaar al halverwege!

Wat kun je als ouder doen om het schooljaar goed te beginnen?

Als je voor het schooljaar begint al vermoedt dat je kind wellicht extra begeleiding nodig gaat hebben, is het slim om je als ouder alvast voor te bereiden op het nieuwe schooljaar.

  • Schrijf op waarom je je zorgen maakt. Wat kwam er naar voren in het vorige tienminutengesprek? Welke aanbevelingen deed de vorige leerkracht?
  • Zijn er dingen onduidelijk voor je? Zet dan ook deze op papier.
  • Wat heeft de afgelopen jaren goed gewerkt voor je kind en wat juist niet? Maak een lijstje.
  • Misschien ben je vóór de vakantie al een keer wezen praten over je kind. Weet je nog wat er toen is afgesproken? Is handig om dat voor het gesprek even weer helder op een rijtje te krijgen.

Door een lijstje te maken met punten die je wilt bespreken tijdens het eerste oudersprek, of dat nu een officieel gesprek is of een afspraak die je op eigen initiatief hebt gemaakt, krijg je overzicht.

Veel scholen geven ouders vragenlijsten mee naar huis om in te vullen voor de startgesprekken. Dat kan handig zijn voor wat houvast in het gesprek, maar als je zelf al heel goed weet wat je wilt bespreken en welke problemen je wilt aankaarten, is het verstandiger om je eígen lijstje aan te houden.

Ga open het gesprek in

Je kunt maar een keer een eerste indruk maken. Dat geldt ook in het contact met de leerkracht, zelfs al ken je de meester of juf misschien al langer. Probeer het gesprek daarom zo prettig mogelijk te laten verlopen. Laat blijken dat je samenwerking zoekt voor je kind. Samen kun je meer bereiken dan alleen. 

Er kunnen redenen zijn om regelmatig  contact te hebben met de leerkracht. Zeker als er zorgen zijn over de ontwikkeling van je kind. Dan is het fijn als de verstandhouding goed is en beide partijen elkaar vertrouwen. 

Praat altijd vanuit de zorgen die je hebt over je kind. Vraag ook aan de leerkracht of je zelf iets kunt doen om je kind te helpen. Het belangrijkste is immers dat je kind op tijd de hulp krijgt die het nodig heeft. Dat wil de leerkracht ook.

Als in het gesprek met de leerkracht naar voren komt dat je kind extra ondersteuning nodig heeft, is het goed om helder te krijgen wat die hulp precies inhoudt. Wat gaat de school doen (en wie en wanneer), wat kun je zelf doen, hoe worden jullie als ouders op de hoogte gehouden?

Zorg dat de afspraken op papier komen te staan en maak alvast een vervolgafspraak om na een tijdje samen te evalueren. Zo blijf je tijdens het schooljaar in gesprek.

 

Verder lezen

De eerste schooldag in groep 3: best spannend...

De eerste schooldag in groep 3: best spannend…

21 augustus 2017 | Reacties (0)

Schuchter stapt Laura (6) aan de hand van haar moeder het schoolplein op. Met grote ogen kijkt ze naar de oudere kinderen op het plein, die elkaar met high fives begroeten na de lange zomervakantie. Wat zijn ze gróót! Precies hetzelfde denkt haar moeder ook op deze eerste schooldag na de zomervakantie, waarop Laura in groep 3 start. “Het voelt bijna alsof Laura weer voor het eerst naar school gaat, zo onwennig allemaal.”

the-little-girl-277697_640

De eerste schooldag in groep 3 staat voor bijna alle kinderen én hun ouders synoniem aan wennen. Basisscholen proberen de overgang tussen de kleutergroepen en groep 3 zo soepel mogelijk te laten verlopen. Toch kun je er bijna niet omheen: groep 3 is anders. Naar binnen via de ingang van de ‘grote kinderen’ (als ouder mag je vaak niet meer mee de klas in, of alleen de eerste weken), minder speelgoed in de klas, minder of geen hoeken meer, zitten aan een tafeltje met een vak vol boeken en schriften en wennen aan een geheel nieuwe schoolroutine. Ga er maar aan staan.

De eerste schooldag in groep is vaak spannend

De start in groep 3 is vaak dan ook best spannend. Ook doordat er door de buitenwacht de nadruk op wordt gelegd dat nu het spelen voorbij is en het ‘echte werk’ begint. Sommige kinderen twijfelen of ze daar wel aan toe zijn. Of raken aan het eind van de zomervakantie in paniek omdat ze nog niet kunnen lezen: hoe moet dat nou in groep 3?

Gelukkig gebeurt er die eerste dag zo veel dat de aandacht opslokt, dat de zorgen al snel naar de achtergrond verdwijnen. Als je kind ’s middags naar buiten komt, heeft het zijn eerste woordje leren lezen. Een mijlpaal die het begin markeert van een nieuwe fase: je kind kan lezen.

Zie ook Leren lezen in groep 3, zó help je je kind

“Lot had het moeilijk aan het begin van het schooljaar. Ze vond het heerlijk dat ze nu in groep 3 zat en leerde lezen, maar tegelijkertijd miste ze het spelen ook heel erg. We twijfelden of ze wel toe was aan groep 3. Gelukkig wist de juf een oplossing: Lot deed ’s ochtends mee met groep 3, maar als zij dat wilde mocht ze ’s middags nog meedoen in groep 2. Uiteindelijk heeft ze daar maar een paar keer voor gekozen, maar alleen het idee dat het kón, gaf haar al rust.”

Jaap, vader van Lot (7), Tessa (6) en Ruben (9)

Het zelfvertrouwen groeit

Aan het begin van groep 3 zijn de kinderen nog maar net kleuter-af. Ze kunnen zich nog niet zo lang concentreren: 15 à 20 minuten is wel zo’n beetje het maximum. De leerkracht houdt daar rekening mee en zorgt voor voldoende afwisseling tussen de lessen en de werkjes. Ook is er op de meeste scholen nog volop gelegenheid om te spelen, al is dat wel beduidend minder dan bij in de kleutergroepen.

Gaandeweg kunnen kinderen langer achter elkaar geconcentreerd werken. Ze leren steeds beter taken te plannen en die zelfstandig uit te voeren. In de loop van groep 3 en 4 schudden ze hun schuchterheid en onwennigheid van zich af en groeien over het algemeen uit tot zelfbewuste schoolkinderen, die vol zelfvertrouwen in het leven staan.

Ook uiterlijk veranderen kinderen sterk in deze periode. Ze worden langer en dunner en krijgen een steeds soepeler motoriek. Op een dag zul je naar je kind kijken en – misschien verbaasd of zelfs een beetje weemoedig – vaststellen dat ook de laatste restjes kleuter nu echt zijn verdwenen.

Een handig overzicht van wat je kind precies leert in groep 3 vind je hier.

Tip!

Koop samen een mooie etui voor een pen, potlood en gum. Op de meeste scholen schrijven de kinderen in groep 3 met een potlood en in groep 4 met een (vul)pen. Er zijn speciale pennen en potloden voor kinderen die net leren schrijven op de markt, van diverse merken. Door hun vormgeving helpen deze je kind hun pen of potlood op de juiste manier vast te houden.

Op sommige scholen krijgen alle kinderen zo’n pen of potlood. Als dat op de school van jouw kind niet zo is, kun je overwegen er zelf eentje te kopen. Overigens zijn er ook scholen waar de kinderen zelf geen schrijfmateriaal mogen meenemen. Vraag dit dus even na op school als je het niet weet. Onthoud welke pen of potlood je kind op school gebruikt; veel kinderen vinden het fijn om thuis net zo’n pen of potlood te hebben als op school.

 

Verder lezen

Moet je doen: proefjes voor thuis

Moet je doen: proefjes voor thuis

21 augustus 2017 | Reacties (0)

Thuisinonderwijs.nl brengt ook deze vakantieperiode volop zomer-inspiratie in de rubriek Moet je doen!Vandaag aflevering 14: Proefjes voor thuis.

Kinderen leren zichzelf en de wereld kennen door te spelen, te observeren en met alles te experimenteren. Ze verkennen hun omgeving en de dingen om hen heen, stellen vragen, toetsen hun ervaringen in nieuwe situaties en leren zo beetje bij beetje hoe dingen werken. In het onderwijs heet dit ‘ontdekkend leren’, een term die de tegenwoordig erg in zwang is. Een goede manier om thuis actief in te spelen op ontdekkend leren is door proefjes te doen – en dat is ook nog eens een superleuke vakantie-activiteit.

Ontdekken = leren op je eigen manier

‘Ontdekkend leren’ sluit aan bij het concept van meervoudige intelligenties (MI), ontwikkeld door de Amerikaanse psycholoog Howard Gardner. Het uitgangspunt is dat kinderen op verschillende manieren ‘knap’ zijn. De één houdt meer van taal, de ander is liever met rekenen bezig, of met muziek of bewegen. Garder onderscheidt acht soorten van intelligentie of knap-zijn. 

 

Bouw een raket of maak slijm

Thema: scheikunde
Leeftijd: 4-12 jaar
Om thuis scheikundige proefjes te doen, hoef je echt geen laboratorium aan huis te hebben of een scheikundedoos te kopen. Scheikunde is namelijk overal. En je kunt er superleuke proefjes meedoen (geen zorgen, ze zijn echt veilig!). Wat dacht je van zelf een echte, werkende raket maken, shampoo omtoveren tot slijm, je eigen frisdrank maken, of deegballen laten groeien?

Dit is slechts een kleine greep uit de scheikundige proefjes die je kunt vinden op de website Expeditie Chemistry, waarop ruim honderd chemieproefjes staan. Met een handig filter kun je gemakkelijk proefjes vinden die geschikt voor thuis en die passen bij de leeftijd van je kind. Zelfs voor kleuters zijn er al leuke experimentjes te vinden.

No Title

Met kinderen proeven of experimenten doen? Ga samen met kinderen op ontdekking thuis, op school, op de opvang of tijdens een open dag van je bedrijf. Vind hier gratis tips, ideeën en materiaal voor een (gast)les, activiteit of kinderfeest over wetenschap en scheikunde. Zoek je materialen voor natuur en techniek in het primair onderwijs?

Dansende wasknijpers en vliegende vuilniszakken

Thema: natuurkunde
Leeftijd: 4-12 jaar
Zeg je ‘natuurkunde’, dan breekt bij sommige mensen het zweet uit. Formules, middelpuntvliedende kracht… ellende! Maar vergeet die middelbareschooltrauma’s nou maar, want natuurkundeproefjes zijn tof! (Bijkomend voordeel: je kind ontdekt zo hoe leuk natuurkunde kan zijn. En zo’n positieve eerste indruk kan later dan weer helpen om te voorkomen dat je zoon of dochter óók een natuurkundetrauma oploopt ?)

De website Slimme handen is bedoeld als inspiratiebron voor leerkrachten in het basisonderwijs, maar je kunt er als ouder ook allerlei natuurkundige proefjes vinden die je thuis kunt doen. Met een elastiek en drie wasknijpers kun je bijvoorbeeld ontdekken dat wasknijpers elkaars gedrag na-apen. Leuk voor kinderen van alle leeftijden (en voor ouders met een natuurkundetrauma). Op dit filmpje zie je hoe dat werkt:

YouTube

No Description

Ook leuk is het werkblad waarop beschreven staat hoe je een vuilniszak of een theezakje kunt laten vliegen. Struin vooral ook zelf door de site om inspirerende experimenten te vinden die je samen met kind kunt doen.

Bouw een bom (van ijslolliestokjes)

Thema: kinetische energie
Leeftijd: 5-12 jaar
Stick bombs heten ze in het Engels en ze zijn zeer spectaculair: ‘bommen’ die je maakt door ijslolliestokjes in een speciaal patroon neer te leggen. Kijk maar hoe dat er uitziet:

Stickbomb.gif

En dat is nog maar een relatief simpele stick bomb. Het kan er ook zo uitzien:

13,654 stick bomb

This is an unofficial world record & personal world record! I wish i could have made it all cobra weave but as i have learned from the past i need more room thats why its mostly ortho weave. I counted the sticks 3 times to make sure i was correct there are exactly 13,654 sticks!

Om zo’n stick bomb als hierboven te maken, is de zomervakantie waarschijnlijk te kort (en je moet er ook wel héél veel ijsjes voor eten om aan voldoende stokjes te komen. O nee, toch niet. Die kun je ook kopen).

Maar eenvoudiger experimentjes met dansende stokjes zijn natuurlijk goed te doen. In zijn simpelste vorm kunnen ook kleuters ze al maken. Een beetje hulp zul je misschien wel moeten bieden, als de fijne motoriek van jouw kleuter nog niet goed genoeg is om de stokjes goed neer te leggen. Een beschrijving van een stick bomb van vijf stokjes vind je hier. Van andere patronen kun je tal van voorbeelden vinden op YouTube.

Zelf bliksem maken

Thema: elektriciteit
Leeftijd: 4-10
Elektriciteit klinkt ingewikkeld en misschien gevaarlijk, maar statische elektriciteit kennen we allemaal. Trek maar eens een trui over je hoofd in een droge kamer en de vonken springen eraf. Dat is eigenlijk niets anders dan een kleine bliksem. Met twee ballonnen en je eigen haar, kunnen kinderen ontdekken hoe dit werkt. Op de websites Proefjes.nl (een aanrader!) staat een beschrijving van hoe je dit verschijnsel met je kind kunt onderzoeken. Laat je niet misleiden door het woord ‘werkbladen’. Die zijn natuurlijk bedoeld voor schoolse situaties, maar de vragen zijn uitstekende uitgangspunten om thuis over te praten.

proefjes.nl – proefje bliksemballon

Ben je bang voor onweer? Of vind je de bliksem en de donder juist heel spannend? Je kunt de bliksem wel zien, maar niet van dichtbij bekijken. Dat zou erg gevaarlijk zijn. Toch kun je een kleine bliksem wel van dichtbij zien.

Naar het museum

Hebben jij en je kind de smaak van het proefjes doen te pakken? Plak er dan eens een dagje naar het museum aan vast. Er zijn diverse musea waar kinderen kunnen experimenteren en proefjes kunnen doen. Om er een paar te noemen

 

Zomer 2017: Moet je doen!

Hieronder vind je alle eerder verschenen artikelen van Moet je doen!

Moet je doen: coderen en programmeren

Moet je doen: naar buiten!

Moet je doen: creatief

Moet je doen: breinbrekers

Moet je doen: minute to win it

Moet je doen: ontdekken!

Moet je doen: naald en draad

Moet je doen: denksporten

Moet je doen: allemaal beestjes

Moet je doen: daar zit muziek in!

Moet je doen: maak ’t zelf

Moet je doen: leer iets nieuws

Verder lezen