Groep 3-4

Waarom tafels leren een blijvertje is

Waarom tafels leren een blijvertje is

18 september 2017 | Reacties (1)

Binnen drieënhalve minuut honderd keersommen van een tafelblad maken. Dat moeten kinderen kunnen om hun tafeldiploma te halen. Oftewel, om te voldoen aan de norm die aan het eind van groep 5 gehaald moet zijn. Voordat dat niveau is bereikt, gaat er heel wat aan vooraf.

In welke groep worden de tafels geleerd?

Het aanleren van de tafels speelt zich hoofdzakelijk af in groep 4 en 5. Op de meeste scholen wordt in groep 4 begonnen met inzicht geven in hoe de tafels werken en wat er eigenlijk gebeurt bij keersommen. Ook leren de leerlingen in de groep 4 hun eerste tafels uit het hoofd (‘automatiseren’ heet dat in onderwijsjargon). In groep 5 volgen de overige tafels en wordt hard aan het tempo gewerkt. Aan het eind groep 5 moet de norm gehaald zijn, maar in de praktijk blijkt dat dit veel leerlingen niet lukt of dat de kennis van de tafels in de zomervakantie weer is weggezakt. Kijk dus niet vreemd op als je zoon of dochter in groep 6 nog steeds tafels moet oefenen.

Volgorde waarin de tafels worden geleerd

Er is geen standaardvolgorde waarin de kinderen de tafels aanleren. De volgorde verschilt van methode tot methode. Meestal wordt begonnen met de tafels van 1, 2, 5 en 10 (of 10 en 5) in groep 4 en volgen in groep 5 de tafels van 3, 4, 6, 7, 8 en 9 (de volgorde kan wisselen). Sommige scholen voegen hier de tafels van 11, 12, 15 en 20 nog aan toe.

Tafels stampen is geen doel op zich

De tafels van vermenigvuldiging vormen de basis voor vrijwel alle rekenhandelingen in de bovenbouw. Daarom is het ook zo belangrijk dat kinderen ze goed kennen. Hoe belangrijk het aanleren van tafels ook is, tafels stampen zonder dat je kind weet wat het aan het doen is, is een vrij zinloze bezigheid.  Voor veel kinderen is het ook ondoenlijk om alleen via memoriseren tot beheersing van de tafels te komen. Daarom vindt uitbreiding van de kennis van tafels plaats door het leggen van relaties (denkstrategieën) tussen gekende en nieuw te leren tafels. Als je thuis met je kind gaat oefenen, is het goed om hier ook aandacht voor te hebben.

Een paar voorbeelden:

  • Je dochter moet het antwoord geven op 7 x 8 maar weet dat niet. Ze begint de tafel van 8 op te zeggen in de hoop dat ze zo op het goede antwoord komt. Je hebt eerder gemerkt dat ze bij 8 x 8 direct het goede antwoord (64) kon noemen. Wijs haar erop dat 7 x 8 eigenlijk gewoon ‘8’ minder is dan het antwoord op ‘8 x 8’; ze komt sneller op het juiste antwoord door 64 – 8 uit te rekenen dan door de bijna de hele tafel van 8 op te dreunen. Als ze op deze manier het antwoord een aantal keren heeft uitgevogeld, zal ze het vanzelf onthouden en dus alsnog automatiseren.
  • Je dochter weet niet hoeveel 5 x 4 is. Vraag eens of ze misschien wel weet hoeveel 4 x 5 is (omkering)
  • Je dochter heeft moeite om 6 x 7 te onthouden, maar 3 x 7 vindt ze makkelijk. Wijs haar erop dat 6 x 7  het dubbele is van 3 x 7. Voor haar is misschien makkelijker om 21 + 21 op te tellen dan heel lang na te denken over de som 6 x 7. Als ze dit trucje vaker toepast, volgt automatisering vanzelf.

Uit het hoofd leren of niet?

Sommige rekenmethodes gaan zo ver dat ze aangeven dat de kinderen de tafels niet meer hoeven te leren, maar dat ze moeten weten hoe ze ze kunnen uitrekenen. Kennis van de tafels is dan niet meer het resultaat van stampen, maar het resultaat van een proces van steeds verdergaande verkorting van handig rekenen. De meeste leerkrachten kiezen er echter toch voor om de tafels te laten leren; voor de meeste kinderen is dat nu eenmaal een stuk makkelijker en voor alle kinderen geldt dat er later veel tijdwinst mee gehaald kan worden.

‘Dom dreunen in rijen van twee’

“Vroeger ging het bij tafels leren om dom stampen. Ik zie ons nog zitten in de derde klas bij meester Bakker. In rijen van twee en dreunen maar”, herinnert Minke Visser (47) zich uit haar eigen schooltijd. Visser is groepsleerkracht in groep 5. Volgens haar is het uit het hoofd leren van tafels nog altijd ontzettend belangrijk. “Het grote verschil met vroeger is dat we tegenwoordig de kinderen wijzen op de relaties tussen de tafelsommen. Op die manier begrijpen ze beter wat ze leren en onthouden ze de uitkomsten beter. Maar dat onthouden is nog steeds ontzettend belangrijk”, vindtVisser.

Maak van je hoofd een rekenmachine

Er komen wel eens ouders bij haar die het ‘tafelen’ maar onzin vinden. Iedereen gebruikt toch rekenmachines tegenwoordig, zeggen die. “Ik stel dan altijd een tegenvraag”, vertelt Visser. “Vind je zo’n rekenmachine handig? Als ze dan ‘ja’ zeggen, leg ik uit dat je door tafels te oefenen van je eigen hoofd een soort rekenmachine maakt. Je voert een som in en – hup –  het antwoord rolt eruit. Als je het zo vertelt, begrijpt iedereen de meerwaarde. Zo leg ik het ook uit aan mijn leerlingen. Die vinden dat supercool, hun eigen hoofd als rekenmachine.”

 

Lees ook de overige artikelen in dit dossier:

 

Verder lezen

Hakken en plakken, zoemen en zingen

Hakken en plakken, zoemen en zingen

7 september 2017 | Reacties (2)

Wat moet je doen om een woord te kunnen lezen? De letters herkennen, weten welke klank erbij hoort en daarmee het woord vormen. Dat is een heel proces voor iets wat later – als het goed is – vanzelf gaat. Om het aan te leren, oefenen kinderen in groep 3 met ‘hakken en plakken’ of met ‘zoemend lezen’ of ‘zingend lezen’.

Welke manier er op de school van jouw kind wordt gebruikt, hangt af van de lesmethode en ook nog van de versie van die lesmethode. De meeste scholen gebruiken de methode Veilig Leren Lezen van Zwijsen. In de Maan-versie (tot 2014 te koop) wordt hakken en plakken gebruikt. In 2014 is een nieuwe versie van Veilig Leren Lezen op de markt gekomen. In deze zogeheten Kim-versie leren de kinderen woorden lezen door middel van zoemend lezen. Als jullie school net een nieuwe leesmethode heeft aangeschaft, kan het dus zijn dan je kind hiermee aan de slag gaat. Ook vrij nieuw is de leesmethode Lijn 3. Die pakt het leren lezen weer net een beetje ander aan en heeft het over zingend lezen.

Wat is hakken en plakken?

Hakken en plakken is eigenlijk precies wat het begrip al aangeeft: het woord wordt eerst in stukjes (klanken) gehakt en daarna weer aan elkaar geplakt. Dit gaat het makkelijkst bij zogeheten ‘klankzuivere’ woorden. Dat zijn woorden waarbij de letterklanken zonder vervorming van de klanken worden uitgesproken. Een woord als tak is klankzuiver (t-a-k, maar peer niet omdat de ee-klank een beetje vervormt naar een i-klank. Op de meeste scholen wordt in groep 2 al een begin gemaakt met hakken en plakken.

Bij het hakken en plakken horen vaste handgebaren. Bij het hakken maken de leerlingen met twee platte handen tegen elkaar een hakbeweging; de kinderen spreken de klanken één voor één uit. Bij het plakken worden de klanken met een veegbeweging (soms een klapbeweging) van beide handen bij elkaar gevoegd en wordt het woord in zijn geheel uitgesproken. Op dit YouTube-filmpje oefenen twee meisjes met maan hakken en plakken:

maan roos vis 1

No Description

Hakken en plakken wordt vrijwel overal gebruikt en is ook onderdeel van het lesmateriaal. Bij de filmpjes van de methode Veilig leren lezen (maan-roos-vis) wordt het nieuwe woord bijvoorbeeld standaard gehakt en geplakt. Zoals op dit filmpje bij het woordje maan. Na een maand of drie leesonderwijs verdwijnt hakken en plakken naar de achtergrond en gaan kinderen steeds meer vloeiend lezen.

Zoemend lezen en zingend lezen

Bij zoemend lezen en zingend lezen worden de klanken lang aangehouden. In die tijd kan het kind vooruitkijken naar de volgende klank. Bij ‘zoemen’  en ‘zingend lezen’ worden de klanken van het woord uitgesproken zonder ze op te breken in aparte stukjes. De eerste letterklank wordt lang aangehouden, waarna de volgende eraan vastgeplakt word: mmmaaaan (maan) of sssssiiiiiiip (sip).

In dit filmje wordt uitgelegd hoe zoemend lezen werkt:

Veilig leren lezen – zoemend lezen

Uploaded by Uitgeverij Zwijsen on 2015-02-02.

Het zingend lezen is eigenlijk een andere manier van ‘plakken’. Onderwijskundige José Schraven, auteur van de methode Zo leer je kinderen lezen en spellen, is er een voorstander van om het hakken van woorden (de auditieve analyse) los te koppelen van de het plakken (de auditieve synthese) en ook in de kleutergroepen al te oefenen met zingend lezen in plaats van met hakken en plakken. Dat zou veel verwarring bij kinderen voorkomen.

Meer weten over lezen? Zie ook:

Verder lezen

De eerste schooldag in groep 3: best spannend...

De eerste schooldag in groep 3: best spannend…

21 augustus 2017 | Reacties (0)

Schuchter stapt Laura (6) aan de hand van haar moeder het schoolplein op. Met grote ogen kijkt ze naar de oudere kinderen op het plein, die elkaar met high fives begroeten na de lange zomervakantie. Wat zijn ze gróót! Precies hetzelfde denkt haar moeder ook op deze eerste schooldag na de zomervakantie, waarop Laura in groep 3 start. “Het voelt bijna alsof Laura weer voor het eerst naar school gaat, zo onwennig allemaal.”

the-little-girl-277697_640

De eerste schooldag in groep 3 staat voor bijna alle kinderen én hun ouders synoniem aan wennen. Basisscholen proberen de overgang tussen de kleutergroepen en groep 3 zo soepel mogelijk te laten verlopen. Toch kun je er bijna niet omheen: groep 3 is anders. Naar binnen via de ingang van de ‘grote kinderen’ (als ouder mag je vaak niet meer mee de klas in, of alleen de eerste weken), minder speelgoed in de klas, minder of geen hoeken meer, zitten aan een tafeltje met een vak vol boeken en schriften en wennen aan een geheel nieuwe schoolroutine. Ga er maar aan staan.

De eerste schooldag in groep is vaak spannend

De start in groep 3 is vaak dan ook best spannend. Ook doordat er door de buitenwacht de nadruk op wordt gelegd dat nu het spelen voorbij is en het ‘echte werk’ begint. Sommige kinderen twijfelen of ze daar wel aan toe zijn. Of raken aan het eind van de zomervakantie in paniek omdat ze nog niet kunnen lezen: hoe moet dat nou in groep 3?

Gelukkig gebeurt er die eerste dag zo veel dat de aandacht opslokt, dat de zorgen al snel naar de achtergrond verdwijnen. Als je kind ’s middags naar buiten komt, heeft het zijn eerste woordje leren lezen. Een mijlpaal die het begin markeert van een nieuwe fase: je kind kan lezen.

Zie ook Leren lezen in groep 3, zó help je je kind

“Lot had het moeilijk aan het begin van het schooljaar. Ze vond het heerlijk dat ze nu in groep 3 zat en leerde lezen, maar tegelijkertijd miste ze het spelen ook heel erg. We twijfelden of ze wel toe was aan groep 3. Gelukkig wist de juf een oplossing: Lot deed ’s ochtends mee met groep 3, maar als zij dat wilde mocht ze ’s middags nog meedoen in groep 2. Uiteindelijk heeft ze daar maar een paar keer voor gekozen, maar alleen het idee dat het kón, gaf haar al rust.”

Jaap, vader van Lot (7), Tessa (6) en Ruben (9)

Het zelfvertrouwen groeit

Aan het begin van groep 3 zijn de kinderen nog maar net kleuter-af. Ze kunnen zich nog niet zo lang concentreren: 15 à 20 minuten is wel zo’n beetje het maximum. De leerkracht houdt daar rekening mee en zorgt voor voldoende afwisseling tussen de lessen en de werkjes. Ook is er op de meeste scholen nog volop gelegenheid om te spelen, al is dat wel beduidend minder dan bij in de kleutergroepen.

Gaandeweg kunnen kinderen langer achter elkaar geconcentreerd werken. Ze leren steeds beter taken te plannen en die zelfstandig uit te voeren. In de loop van groep 3 en 4 schudden ze hun schuchterheid en onwennigheid van zich af en groeien over het algemeen uit tot zelfbewuste schoolkinderen, die vol zelfvertrouwen in het leven staan.

Ook uiterlijk veranderen kinderen sterk in deze periode. Ze worden langer en dunner en krijgen een steeds soepeler motoriek. Op een dag zul je naar je kind kijken en – misschien verbaasd of zelfs een beetje weemoedig – vaststellen dat ook de laatste restjes kleuter nu echt zijn verdwenen.

Een handig overzicht van wat je kind precies leert in groep 3 vind je hier.

Tip!

Koop samen een mooie etui voor een pen, potlood en gum. Op de meeste scholen schrijven de kinderen in groep 3 met een potlood en in groep 4 met een (vul)pen. Er zijn speciale pennen en potloden voor kinderen die net leren schrijven op de markt, van diverse merken. Door hun vormgeving helpen deze je kind hun pen of potlood op de juiste manier vast te houden.

Op sommige scholen krijgen alle kinderen zo’n pen of potlood. Als dat op de school van jouw kind niet zo is, kun je overwegen er zelf eentje te kopen. Overigens zijn er ook scholen waar de kinderen zelf geen schrijfmateriaal mogen meenemen. Vraag dit dus even na op school als je het niet weet. Onthoud welke pen of potlood je kind op school gebruikt; veel kinderen vinden het fijn om thuis net zo’n pen of potlood te hebben als op school.

 

Verder lezen

Leuke apps om (alvast een beetje) te leren lezen

Leuke apps om (alvast een beetje) te leren lezen

27 juni 2017 | Reacties (3)

Gaat jouw kind na de zomervakantie naar groep 3? En kan het niet wachten om te leren lezen? Dan zijn er allerlei leuke apps waarmee je kind thuis alvast een beetje kan kennismaken letters leren en leren lezen. De apps sluiten aan bij de manier waarom kinderen op school letters leren. Wij hebben 8 leuke apps om letters te leren voor je op een rijtje gezet.

(Zit jouw kind in groep 2 en heeft hij of zij juist helemaal nog geen zin om te leren lezen? Geen zorgen, dat komt vanzelf. Groep 3 begint immers pas… in groep 3. Laat je kind niet met tegenzin met educatieve apps oefenen. Dat werkt alleen maar averechts.

Het komt echter ook voor dat een kind zegt niet te willen leren lezen, maar eigenlijk vooral bang is dat het te moeilijk is. Door de buitenwacht wordt ‘leren lezen’ soms tot iets heel groots gemaakt, waardoor kinderen er tegenop gaan zien. Een beetje spelenderwijs met letters bezig zijn via een app kan helpen om de koudwatervrees weg te nemen. Je kind zal de stap van groep 2 naar groep 3 met meer zelfvertrouwen nemen.)


Bobo Letters

screen480x480

In de app Bobo Letters maken kinderen samen Bobo kennis met letters en lettergrepen. Bobo is voor kleuters een bekend figuur. Ze kennen hem van tv of van het tijdschrift. Veel kleuters vinden het dan ook erg leuk om met deze app bezig te gaan. Afhankelijk van de leeftijd en ontwikkeling, kun je deze app samen met je kind spelen. Onderdelen: woorden klappen, welke letter hoor je het eerst en welke letter hoor je het laatst, welke twee voorwerpen beginnen met dezelfde letter?

Bobo Letters kost € 1,99 in de App Store

 


Prins Bof en de magie van leren lezen

app leren lezen prins bof

Met de app Prins Bof en de magie van leren lezen ontdekken kinderen tussen 5 en 7 jaar de toverkracht van taal. In de app kunnen ze luisteren naar het 1001-nacht-achtige verhaal van de kleine prins Bof die dankzij zijn oom de fakir op een magische manier leert lezen. Met dezelfde magie leert je kind letters herkennen (visueel en auditief), woorden ‘hakken en plakken’, ‘klankzuivere’ woorden schrijven en zelfs een eenvoudig verhaaltje lezen.

Prins Bof is voor € 4,49 te koop in de App Store

 

Juf Jannie – Letters leren & Leren lezen

Juf Jannie leren lezen app

Juf Jannie is al een aantal jaren een begrip in hoogwaardige educatieve apps. De makers hebben een achtergrond als leerkracht en weten met hun apps precies aan te sluiten bij het onderwijs. Om letters te leren en de eerste woordjes te leren lezen zijn de app Juf Jannie Letters leren en Juf Jannie leren lezen echte aanraders. Juf Jannie Letters leren is geschikt voor kinderen vanaf 4 jaar die interesse hebben in letters lezen. De app bestaat uit zeven leuke oefeningen die je kind helpen om het lezen van de letters onder de knie te krijgen. De letters worden net zo uitgesproken als je kind ze ook op school leert (fonetische uitspraak). Vind je kind eind groep 2 letters nog moeilijk, dan is dit een geschikte app. Kinderen die de letters al kennen en woordjes willen gaan lezen, zijn toe aan Juf Jannie Leren lezen. Deze app is bedoeld voor kinderen die in groep 3 leren lezen.

De apps van Juf Jannie kosten € 3,99 (Letters leren)  en € 5,99 (Leren lezen) in de App Store en € 2,96 (Letters leren) en € 3,79 (Leren lezen) in Google Play.


Klankklas

Klankklas app leren lezen
De app Klankklas 1 is een educatieve app voor kinderen met klankoefeningen. Deze app is gemaakt door twee leerkrachten en bevat klankoefeningen met de klanken r, i, p, aa, m, s, e en v. De andere klanken komen aan bod in Klankklas 2 en Klankklas 3.

Klankklas kost € 2,29 in de App Store.


Het lettercircus

Lettercircus app letters leren

 

Het lettercircus is een iPad-app met 30 voorleesverhalen over letters. Je kunt de verhalen zelf voorlezen of laten voorlezen door stemacteur Siebe Meijer. In de illustraties (zoekplaten) zitten letters verborgen. De letters maken geluid als je erop klikt. Het boek eindigt met een aanklikbaar alfabet. Ook als je kind de letters al kent is deze app een fantastische manier om met letters bezig te zijn.

Het lettercircus is voor € 4,49 te koop in de App Store.


Woordwiel

Woordwiel app leren lezen

De app Woordwiel laat letters uitspreken (‘verklanken’) en samenvoegen tot een woord. Dat gaat via hakken en plakken, zoals kinderen dat op school in groep 3 ook leren.  De app is ontwikkeld door leerkrachten. Je kind kan zelf aangeven welke klanken hij of zij al kent of wil leren. Vervolgens plaatst de app die op een wiel geplaatst. Door aan de wielen te draaien ontstaat er een nieuw woord. Het leuke aan deze app is dat kinderen zelf woorden kunnen toevoegen.

Woordwiel is gratis verkrijgbaar in App Store. De gratis versie heeft beperkte mogelijkheden, wil je meer dan kun je bijkopen.

 

Leren lezen en schrijven

app leren lezen en schrijven

Voor Android-gebruikers is de keuze in educatieve apps om te leren lezen helaas beperkt. Naast de apps van Juf Jannie, kun je ook de app Leren lezen en schrijven downloaden. De naam is een beetje misleidend, want pas in de tweede app met deze naam komt het zelf schrijven (letters leggen) aan bod. Het is een eenvoudige app om woordjes te leren lezen.

Leren lezen en schrijven kost € 0,99 in de Google Play Sore

 

Superspelling

app leren lezen superspelling android en ios

Superspelling is verkrijgbaar voor Android, maar ook voor iOS. De naam is een beetje misleidend en doet vermoeden dat de app meer bedoeld is voor hogere groepen. Toch is dit een heel leuke app om te leren lezen. Het doel van de app is om de afbeelding te herkennen en het woord te spellen met de letters uit het alfabet. Het moeilijkheidsniveau loopt op. Voor kinderen die al doorhebben hoe ze van losse letters woorden kunnen vormen, is dit een heel leuke app.

Superspelling kost € 3,99 in de Google Play Store en € 4,49 in de App Store. Je kunt ook eerst de gratis probeerversie downloaden.

Zijn er ook gratis apps om te leren lezen?

Het zal je waarschijnlijk zijn opgevallen dat de app hierboven allemaal betaalde apps zijn (afgezien van de probeerversie). Bestaan er geen gratis apps om te leren lezen? Ja en nee. Ja, ze bestaan wel, maar dat zijn veelal apps die kwalitatief onder de maat zijn. Vaak zijn het (slecht) vertaalde versies van buitenlandse apps, die niet aansluiten bij de manier waarop Nederlandse kinderen leren lezen. Een goede gratis app waarmee kinderen letters kunnen leren of kunnen leren lezen, hebben wij nog niet kunnen ontdekken.

Waarom staat de Maan-roos-vis app niet in dit overzicht?

In het verleden waren ook de apps Rompompom en Maan-roos-vis-letterlegger van uitgeverij Zwijsen heel geschikt voor kinderen die graag letters willen leren. Deze apps zijn echter niet meer beschikbaar.

Verder lezen

Woordjes lezen in de drieminutentoets

Woordjes lezen in de drieminutentoets

18 mei 2017 | Reacties (8)

Vaste prik op het programma van de Cito-toetsen is – vanaf groep 3 – de ‘drieminutentoets’ (DMT). De drieminutentoets meet hoe nauwkeurig en hoe snel je kind kan lezen door vast te stellen hoeveel losse woorden je kind in drie minuten tijd kan lezen. Maar hoe gaat de DMT nu precies in zijn werk?

Zo veel mogelijk woordjes lezen

De drieminutentoets wordt bij ieder kind individueel afgenomen door de leerkracht, de onderwijsassistent of de intern begeleider. Samen zoeken ze een rustig plekje op voor de test. Dat kan op de gang zijn of in een aparte kamer, maar soms wordt de toets ook gewoon in de klas afgenomen terwijl de andere kinderen bezig zijn met zelfstandig werken. Dat laatste lijkt misschien een wat onrustige setting, maar de ervaring leert dat sommige kinderen het in de klas juist beter doen dan in een aparte ruimte. Misschien komt dat omdat het dan minder officieel lijkt en daardoor minder spannend is.

De leerling krijgt een kaart waarop vijf of vier rijen van dertig losse woorden staan. Het kind moet proberen om in één minuut zo veel mogelijk van die woorden hardop te lezen. De woorden moeten per rij, van boven naar beneden, worden gelezen. Tijdens het lezen noteert de leerkracht op een scoreformulier welke woorden fout gelezen worden. Als de tijd om is, wordt gekeken hoeveel woorden je kind heeft gelezen. Fout gelezen woorden worden van de score afgetrokken. Een verkeerde klemtoon geldt niet als een fout, maar andere uitspraakfouten wel. Woorden die klank voor klank worden gelezen (s-a-p [of beter sss-ah-puh] in plaats van sap) worden foutgerekend, behalve als daarna het woord alsnog helemaal wordt uitgesproken. Als je kind tijdens het lezen uit zichzelf een fout verbetert, wordt dit woord ook goed gerekend.

Drie leeskaarten – steeds een beetje moeilijker

Per drieminutentoets kan je kind drie verschillende kaarten te lezen krijgen, waarvoor steeds één minuut leestijd is. Eigenlijk zou drie-keer-één-minuut-toets dus een betere naam zijn voor de DMT! De leeskaarten worden steeds een beetje moelijker. Het niveau van de drie kaarten is als volgt:

  • Leeskaart 1: vijf rijen van dertig ´klankzuivere´ woorden van één lettergreep. Het gaar hier om woorden die bestaan uit klinker-medeklinker (KM, bijvoorbeeld: as en oom); medeklinker-klinker (MK: fee, bui) en medeklinker-klinker-medeklinker (MKM: vak, wit). Klankzuiver betekent dat het woord wordt geschreven zoals je het uitspreekt.
  • Leeskaart 2: vijf rijen van dertig andere eenlettergrepige woorden. Deze woorden zijn nog steeds kort, maar al wel wat lastiger om te lezen. Het gaat om woorden van het type MMK (plooi, vlaai), MMKM (smid, bloem), MKMM (tand, jurk), MMKMM (grond, vlecht), MMMKM (strik, spreeuw) en MKMMM (barst, dienst).
  • Leeskaart 3: vier rijen van dertig woorden met twee lettergrepen (banden, geluid), drie lettergrepen (dromerig, aarzelen) of vier lettergrepen (keukentafel, puntenslijper).

Van elke kaart zijn er drie versies die afwisselend worden gebruikt om te voorkomen dat een leerling de woorden gaat onthouden. In ons artikel Oefenen voor de drieminutentoets (DMT), heeft dat zin? kun je voorbeelden vinden van de drie woordkaarten.

 

Welke kaart in welk groep?

Zoals aangeven wordt de DMT afgenomen in groep 3 tot en met groep 8. Dat gebeurt twee keer per jaar: halverwege (januari/februari) en – behalve in groep 8 – aan het einde (mei/juni) van het schooljaar. Hoe verder je kind komt op de basisschool, hoe meer en hoe moeilijker woorden het zal kunnen lezen.

De drieminutentoets wordt voor het eerst afgenomen halverwege groep 3. De meeste leerlingen kunnen dan nog geen woorden lezen die langer zijn dan één lettergreep. Leeskaart 3 wordt deze eerste keer dan ook nog niet gebruikt (tenzij een kind echt een grote leesvoorsprong heeft). Sommige scholen kiezen ervoor om bij de eerste DMT in groep 3 ook de tweede leeskaart nog niet te gebruiken. In groep 4 leest je kind elke keer alle kaarten. In groep 5 tot en met 8 begint elk kind met het lezen van kaart 3. Wordt hier een voldoende score behaald, dan is het niet nodig ook kaart 1 en 2 te lezen. Is de score op kaart 3 onvoldoende dan worden beide andere kaarten wel gelezen.

Hoeveel woorden moet je kind kunnen lezen?

Sommige kinderen lezen sneller dan andere, net zoals dat bij volwassenen het geval is. Alleen de supersnelle lezers zal het lukken om in groep 8 alle woorden van een kaart binnen een minuut te lezen. Stel je kind dan ook gerust door te vertellen dat absoluut niet van hem wordt verwacht dat hij alle woorden leest! Het Cito heeft tabellen opgesteld waarin de leerkracht precies kan aflezen welke Cito-niveaus (I, II, III, IV, V of A, B, C, D, E) bij welke scores horen. Om je een beetje een idee te geven, kun je in onderstaand overzichtje zien welke score per groep als ondergrens wordt beschouwd:

Groep 3
midden groep 3: 21 woorden
eind groep 3: 33 woorden
Groep 4
midden groep 4: 48 woorden
eind groep 4: 56 woorden
Groep 5
midden groep 5: 66 woorden
eind groep 5: 71 woorden
Groep 6
midden groep 6: 78 woorden
eind groep 6: 83 woorden
Groep 7
midden groep 7: 85 woorden
eind groep 7: 90 woorden
Groep 8
midden groep 8: 93 woorden

Waarom losse woorden lezen?

Bij de drieminutentoets moet je kind zo veel mogelijk losse woorden zien te lezen binnen een beperkte tijd. Dat is natuurlijk een wat rare, onnatuurlijke manier van lezen, want wanneer lees je in het dagelijks leven nu losse woorden? En ook nog eens met een stopwatch in de hand… En is het niet veel belangrijker dat een kind een tekst kan lezen én begrijpen (en dat het plezier beleeft aan lezen!) dan dat het in hoog tempo woorden opdreunt? Toch zit er wel een gedachte achter deze manier van toetsen.

Een van de doelen van de DMT is om eventuele leesproblemen vast te stellen en daarvoor is het lezen van losse woorden heel geschikt. Bij het lezen van losse woorden kan je kind namelijk geen gebruik maken van de context om een woord te voorspellen. Dat is iets wat vooral zwakkere lezers doen om te compenseren als het ‘decoderen’ van letters tot woorden nog niet zo goed lukt. Goede lezers ontsleutelen woorden bijna altijd zonder gebruik te maken van de context. Door de test uit te voeren met losse woorden, wordt dus gelijk duidelijk of je kind de context nodig heeft bij het lezen of niet. Deze informatie kan de leerkracht vervolgens gebruiken om je kind beter te leren lezen.

De twee andere doelstellingen van de DMT zijn het bepalen van het niveau van technisch lezen en het vaststellen van de progressie van je kind. Ook daarbij is het lezen van losse woorden handig; het levert een gemakkelijk te turven score op.

Hoe belangrijk is de drieminutentoets?

Het toetsen van losse woorden geeft informatie over de vraag of je kind de elementaire leeshandeling al beheerst. Dat is vooral belangrijk in groep 3 en groep 4. De meeste kinderen hebben het decoderen van letters tot woorden vanaf dat moment goed onder de knie. Vanaf dat moment wordt het veel belangrijker dat een tékst vlot wordt gelezen en goed begrepen.

Voor dyslectische kinderen en zwakke lezers blijft het echter belangrijk om van tijd tot tijd na te gaan of zij al in staat zijn om woorden te lezen zonder context. Niet met ‘snel losse woorden kunnen lezen’ als doel op zich, maar als hulpmiddel om leesproblemen in kaart te brengen. Herhaalde toetsing met de DMT is bijvoorbeeld een belangrijke component in het proces om tot een dyslexieverklaring te kunnen komen.

Lees ook: Oefenen voor de drieminutentoets (DMT), heeft dat zin?

Verder lezen

aanleren van de juiste pengreep

Ouders vinden leren schrijven nog steeds belangrijk

15 mei 2017 | Reacties (0)

Leren schrijven? Met een pen? Dat is toch achterhaald in deze digitale tijd! Als het gaat om leren schrijven, hoor je dit soort opmerkingen vaak. Toch vinden ouders het tegenwoordig nog steeds belangrijk dan hun kind goed met de hand leert schrijven. Dat blijkt uit een onderzoek van pennenfabrikant Stabilo, die in Duitsland 1700 ouders en ruim 500 kinderen naar hun mening vroeg.

aanleren van de juiste pengreep

De online enquête, uitgevoerd door het Duitse communicatiebureau Rabach Kommunikation in november 2016, wijst uit dat het handschrift geen aflopende zaak is, maar een belangrijke basisvaardigheid in het dagelijks leven. Weliswaar is de digitalisering al jaren niet meer weg te denken, toch schrijft bijna 80% van de 1.187 ondervraagde volwassenen en meer dan 93% van de 536 ondervraagde kinderen in de leeftijd van 6 tot 10 jaar dagelijks meerdere keren met de hand.

Bovendien is een handschrift veel meer dan alleen maar een aaneenschakeling van letters en cijfers. Het biedt de mogelijkheid je persoonlijkheid te tonen of uitdrukking te geven aan je emoties. Bijna 90% van de ondervraagde ouders en kinderen denkt dat aan een handgeschreven tekst meer waarde wordt gehecht. Bovendien is 91% van zowel de ondervraagde ouders als de ondervraagde kinderen het met de stelling eens dat ze baat hebben bij het afvinken en wegstrepen van handgeschreven taken op een to-do-lijst.

Verband tussen schoolprestaties en vloeiend schrijven

Op de vraag wat voor de ondervraagde ouders en kinderen bij het handmatig schrijven het belangrijkste is, staat bij beide groepen het verlangen om pijnloos en zonder verkramping te kunnen schrijven op de eerste plaats. Ook wordt belang gehecht aan het moeiteloos en vloeiend kunnen schrijven en de leesbaarheid van het handschrift. Mooi kunnen schrijven komt voor zowel de ouders als de kinderen op de laatste plaats.

Ook werd de relatie tussen het beheersen van een vloeiend handschrift en de schoolprestaties onderzocht. Ongeveer 90% van de ouders en kinderen zijn ervan overtuigd dat een vloeiend handschrift de schoolprestaties sterk tot zeer sterk beïnvloedt. Wetenschappers en pedagogen beschouwen de elementaire schrijfvaardigheid al langer als een doorslaggevende factor, naast rekenen en lezen.

Aanvullende schrijfoefeningen voor thuis of op school

Oefenboekje leren schrijven StabiloUit onderzoek blijkt dat kinderen die in totaal slechts een uur per week spelenderwijs oefenen met schrijfmotoriek, aantoonbaar sneller en beter leren schrijven.

Om kinderen, ouders en pedagogen bij het leren schrijven te ondersteunen, biedt STABILO Education verschillende oefenboekjes aan waarmee kinderen vanaf 4 jaar spelenderwijs de belangrijkste vaardigheden op het gebied van schrijfmotoriek kunnen oefenen. De kleurrijk geïllustreerde oefenboekjes met de titels ‘Klaar om te leren schrijven’ (groep 1 en 2) en ‘Makkelijker leren schrijven’ (groep 3 en 4) zijn gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek en samen met leerkrachten ontwikkeld. De kinderen gaan in de boekjes mee op een spannend avontuur met ‘De 4 Avontuurlijke Vrienden’. Zij helpen de 4 vrienden door het uitvoeren van uitdagende opdrachten en oefenen tegelijkertijd de belangrijkste vaardigheden van de schrijfmotoriek: druk, tempo, vorm en ritme. De oefeningen worden afgewisseld met leuke verhaaltjes en creatieve knutselopdrachten.

De boekjes zijn verkrijgbaar bij Heutink.

 

 

Verder lezen

Vermenigvuldigen op z'n Japans, een makkie

Vermenigvuldigen op z’n Japans, een makkie

26 april 2017 | Reacties (1)

Tafels leren, keersommen oefenen, kan dat niet gemakkelijker? Jawel, doe het vermenigvuldigen op zijn Japans. Niet met stokjes, wel met streepjes. Door keersommen om te zetten in streepjes wordt het een kwestie tellen om het antwoord te achterhalen. Bekijk onderstaand filmpje om te zien hoe dat in zijn werk gaat:

How do japanese multiply??

Well a rather interesting video ! How japanese multiply, a rather simple mathematic computation,or not? 😀 Please enjoy :D!

Laat het filmpje aan je kinderen zien en ze kijken je aan alsof je Hans Klok in hoogst eigen persoon bent. Hè, hoe kan dat? Deze Japanse manier van vermenigvuldigen lijkt wel magisch, maar is dat niet. Het is een uitwerking die is gebaseerd op de Vedische wiskunde, een bijzondere manier van rekenen uit eeuwenoude Indiase overlevering. Wil je meer uitleg over dit vermenigvuldigen met streepjes, klik dan op deze link.

Hoe fascinerend ook, in de dagelijkse praktijk is Japans vermenigvuldigen niet echt praktisch. Probeer het maar eens uit met getallen waar een 8 of 9 in komt (898×989, bijvoorbeeld): dat zijn een heleboel streepjes! Echt snel gaat het ook niet. In een fractie van de tijd waarin je alle lijnen hebt getrokken en alle kruispunten hebt geteld, reken je het antwoord ook op de gewone manier uit.

Is je zoon of dochter bezig het vermenigvuldigen onder de knie te krijgen, dan kan het erg leuk zijn om samen een keer naar deze alternatieve manier van uitrekenen te kijken. Al is het alleen maar om je kind te laten zien dat al dat tafels leren en keersommen oefenen echt wel ergens goed voor is.

Verder lezen

Dossier: tafels leren en oefenen

Dossier: tafels leren en oefenen

6 maart 2017 | Reacties (0)

In groep 4 en 5 leert je kind de tafels van vermenigvuldiging. Voor sommige kinderen is dat een makkie, maar de meeste kinderen moeten flink oefenen voor ze alle tafels goed genoeg hebben geleerd. In ons dossier Tafels leren en oefenen vind je achtergrondinformatie over waarom die tafels zo belangrijk zijn en hoe het leerproces verloopt en heel veel tips om thuis de tafels te oefenen, van zingend en bewegend oefenen tot spelenderwijs tafels leren met een leuke app:

Verder lezen

App x app = tafels oefenen

App x app = tafels oefenen

6 maart 2017 | Reacties (4)

Tafels leren gaat bij de meeste kinderen niet vanzelf. Oefenen dus! Het grootste obstakel bij tafels leren is dat het een nogal saaie drill-oefening is. Stampen, stampen, stampen. Het goede nieuws dat er heel veel leuke apps zijn om de tafels te oefenen.

Sommige apps blijven – net als de meeste tafelspelletjes op internet – hangen in dat stampwerk. Maar er zijn ook steeds meer apps die een extra speldimensie aan het tafels oefenen weten toe te voegen. Die hebben een streepje voor. Ze maken thuis schoolwerk oefenen namelijk een stuk leuker voor je kind. Het loont om je kind een aantal apps te laten uitproberen om zo te ontdekken welke app hem of haar het meest aanspreekt. Tip: speel de app zelf ook eens. Je zult waarschijnlijk merken dat jouw ‘tafelsnelheid’ ook een boost krijgt.


Tafelkluis

Tafelkluis

Tafelkluis Lite is gratis en biedt de mogelijkheid om te oefenen met de tafel van 1 en 2. De volledige versie (tafels 1-10) kost € 1,99.

Een app die er uitstekend in slaagt tafels te verpakken in een spel, is Tafelkluis (voor iPad/iPhone). Door naar beneden vallende dynamiet staven met tafelsommen tijdig naar de juiste plek (uitkomst) te verslepen, lukt het de speler een kluis vol goud te openen. De spelers kunnen zelf kiezen welke tafels ze willen oefenen.

Bij de ontwikkeling van Tafelkluis waren kinderen en leerkrachten uit het basisonderwijs betrokken en dat is te merken. Zo houdt de app rekening met richtlijnen vanuit het basisonderwijs met betrekking tot de snelheid van beantwoorden. Hoe sneller dit gebeurt, hoe meer punten te behalen zijn. Kinderen worden hierdoor gestimuleerd zichzelf steeds te verbeteren.

In de app wordt per speler een tafeloverzicht bijgehouden. Dat laat zien welke rekentafels de speler al heeft geoefend en hoe dat is verlopen. Het overzicht varieert van ‘nog niet geoefend’ en ‘oei, deze tafel moet je nog goed oefenen’ tot ‘best goed, nog een beetje oefenen’ en ‘super, goed gedaan’. Als ouder heb je hierdoor ook inzicht in de vorderingen van je kind.


Tafelmonsters

Tafelmonsters

Tafelmonsters is gratis en is alleen beschikbaar voor iPad/iPhone

Tafelmonsters is een app om tafels te oefenen ontwikkeld door educatieve uitgeverij Malmberg, uitgever van de veelgebruikte rekenmethodes Wereld in getallen en Pluspunt. De app valt op door zijn mooie, kleurrijke vormgeving.

Die kleuren verdwijnen zodra het spel begint. De tafelmonsters zijn geschrokken van een harde nies van de zon en zijn allemaal weggevlucht. Zonder de tafelmonsters is het landschap grauw geworden. Door de monsters te lokken met snoepjes, keert de kleur terug.  Wélk snoepje het monstertje wil, is afhankelijk van de tafelsom die het monster opgeeft.

Het verhaaltje van de harde nies is bij de eerste keer spelen niet heel duidelijk, waardoor ook het doel van het spel en daarmee het spelelement in eerste instantie niet helemaal uit de verf komt.


Tafels leren door liedjes te zingen

Tafels leren door liedjes te zingen is beschikbaar voor iPhone/iPad en Android en kost € 1,99

Het zingen van een liedje met de tafels is voor veel kinderen een heel goed manier om een de tafels in het hoofd te krijgen. Daar speelt de app Tafels leren door liedjes te zingen op in. Elke tafel heeft zijn eigen liedje, met een bijbehorend filmpje. Ook kan je kind de tafels oefenen en kun je als ouder zien welke tafels al goed gaan en welke nog niet zo goed. De app ziet er vrolijk uit en de liedjes blijven lekker in je hoofd ‘hangen’.


Multiplication Rap 2x

Multiplication Rap

Multiplaction Rap 2x is gratis verkrijgbaar voor Apple en Android De rap is afkomstig van een dvd. De audio- en boekversie zijn per tafel te downloaden à € 0,99 (App Store) 0f € 0,72 (Play Store); de tafel van 2 is gratis; een bundel met van tien tafels kost € 6,99 in de App Store.

Multiplication Rap is een Engelstalige app om tafels te leren. Ondanks de taalbarrière nemen we hem toch op in dit overzicht, want de app is te leuk om niet noemen. Zingend de tafels leren is een beproefd concept. Multiplication Rap maakt het wel heel swingend met een flitsende rap door DJ Doc Roc, de Hip Hop Hamster. Kijk niet vreemd op als je na een paar keer luisteren met het gezin de tafel van twee staat te rappen.

Het Engels zal voor de meeste kinderen niet echt een probleem vormen. Veel kinderen kunnen wel een beetje tellen in het Engels en bovendien komen alle getallen duidelijk in beeld tijdens het rappen. Naast een rap om de tafel van twee te leren is er rap om te leren tellen met stapjes van twee (ondersteund door beeld), die steeds sneller gaat.

De quiz (test) is redelijk rechttoe rechtaan: tafelsommen waarbij je het antwoord moet intypen. Maar maak je een fout, dan klinkt er geen zoemer, maar roept DJ Doc Roc de Hip Hop Hamster je toe: “Yo! Here’s the correct answer!” Je zou het er bijna om doen…


Rekenblobs Tafels

Rekenblobs Tafels is verkijgbaar in de App Store (€ 1,99) en Google Play (€ 1,79).

Rekenblobs is een leuke app om spelenderwijs te tafels te leren. Het oefenen gebeurt in een leuke spelletjes, op een niveau dat is afgestemd op dat van je kind. Bij de eerste keer spelen maakt je kind een ‘instaptoets’ om zijn of haar niveau te bepalen. De toets start door op een eiland een schatkist open te maken en de sommen zo snel mogelijk te beantwoorden. Er zitten best pittige opgaven tussen, maar je kind kan ook antwoorden met ‘weet ik niet’.

Door te oefenen in rekenspelletjes verdient je kind punten en muntjes, waarmee het ‘blobs’ kan kopen; nieuwe karakters voor in het spel. In totaal zijn er rekenspellen op zes niveaus.


Tafeltrainer junior

Tafeltrainer junior

Tafeltrainer Junior is een gratis app voor iPhone

TafelTrainer Junior is een eenvoudige gratis app, ontwikkeld door de destrijds tienjarige Puck Meerburg uit Delft, met hulp van zijn moeder die de tekeningen maakte. Deze kleurrijke app biedt de mogelijkheid om de tafels tot tien te leren. Als speler kan je instellen welke tafel(s) je wilt oefenen en of je veel of weinig sommen wilt maken.

De app is zeer geschikt voor kinderen die net beginnen met tafels leren. Er is geen tijdslimiet en het spel is zo opgezet dat het juiste antwoord vanzelf overblijft: de tafelsom staat in het midden van het scherm, omringd door vier ballonnen met  mogelijke antwoorden. Wordt de juiste ballon aangetikt, dan klinkt er een geluidje. Bij een fout knapt de ballon en is bij de volgende poging het aantal keuzes dus kleiner.


KruisTafels

De app KruisTafels, gemaakt door de software-ontwikkelaars van CrappDesign, neemt een bijzonder plek in dit overzicht in. Deze app benadert het tafels leren op een heel eigen manier. Hier geen drill en ook geen spelelement (behalve dan proberen je eigen high score te verbeteren), maar tafelsommen opgenomen in een soort kruiswoordpuzzel. De app is vormgeven met zachte pastelkleuren, wat een heel rustig maar ook wat flets beeld oplevert.

KruisTafels

KruisTafels is gratis beschikbaar voor iPad/iPhone

De speler oefent de tafel van 1 tot en met 12 (door elkaar) en kan kiezen uit drie niveaus: makkelijk, normaal en moeilijk. Het puzzelen vergt concentratie, waardoor de speler heel intensief met de tafels bezig is. Het oplossen van de puzzel wordt ondersteunt met leuke geluidjes. Wie dat wil, hoeft zich niets aan te trekken van de tijd die aan de zijkant van het scherm in beeld meeloopt. Wie wél behoefte aan competitie (met zichzelf) kan proberen een steeds hogere score te behalen door de puzzels sneller op te lossen.

KruisTafels is gratis. In de betaalde variant (€ 0,79) kan je kind ook losse tafels oefenen. Bovendien biedt de betaal-app de mogelijkheid om online tegen anderen te spelen.


Andere tafel-apps

Dit overzicht is verre van volledig. Wie op zoek gaat, vindt nog meer apps om te oefenen (zeker als je je niet beperkt tot het Nederlandse aanbod). De meeste van deze apps bieden echter niet veel meer dan leuk vormgegeven tafelsommen die de speler krijgt voorgeschoteld. Dat wil niet zeggen dat ze niet geschikt zijn. De meeste kinderen zullen deze manier van tafels oefenen altijd nog een stuk leuker vinden dan rijtjes tafelsommen oefenen op papier. Heb jij een leuke app ontdekt waarmee jouw kinderen graag tafels oefenen die nog niet in dit artikel staat? Laat het vooral weten in de reacties. Alle tips zijn welkom!

 

Lees ook de overige artikelen in dit dossier:

Verder lezen