Nieuws

Klas niet de de dupe van zorgleerlingen

Als je kind in een klas zit met veel zorgleerlingen, maak je je daar misschien zorgen over. Gaat de extra aandacht voor deze leerlingen niet ten koste van de kinderen die gewoon meekomen? Dat is niet het geval, zo blijkt uit onderzoek.

Leerkracht kan omgaan met verschillen

“Het lijkt erop dat leerkrachten goed in staat zijn om de cognitieve en sociaal-emotionele ontwikkeling van beide groepen kinderen in één klas goed te begeleiden”, zeggen de onderzoekers van het Kohnstamm Instituut in Amsterdam en het ITS in Nijmegen. Het percentage leerlingen met speciale onderwijsbehoeften in een klas van het reguliere basisonderwijs heeft geen negatieve invloed op de prestaties van de andere leerlingen.

Uit schattingen van leerkrachten blijkt dat bijna een kwart van de kinderen in het reguliere basisonderwijs een zorgleerling is. Zorgleerlingen zijn kinderen met speciale onderwijsbehoeften, zoals kinderen met dyslexie, ADHD, een autistische stoornis of een verstandelijke beperking.

Meer zorgleerlingen in de klas door passend onderwijs

Het aantal zorgleerlingen in de klas zal de komende jaren waarschijnlijk toenemen. Het is de bedoeling zorgleerlingen minder snel worden doorgestuurd naar het speciaal onderwijs. In de nieuwe wet op het Passend Onderwijs, die in 2014 van kracht wordt, is namelijk vastgelegd dat schoolbesturen de plicht hebben om ‘een passende plek’ te zoeken voor kinderen die extra zorg of aandacht nodig hebben.

‘Zorgen van ouders zijn ongegrond’

“Veel ouders maken zich hier ongerust over”, zegt onderwijsonderzoeker dr. Jaap Roeleveld, een van de onderzoekers. “Ze vragen zich af of de reguliere leerlingen er onder zullen lijden als er meer zorgleerlingen in een klas terechtkomen. Maar uit ons onderzoek blijkt dat deze vrees ongegrond is.”

De onderzoekers tonen aan dat het aandeel zorgleerlingen in een groep de prestaties van de andere kinderen niet beïnvloedt. Zo scoren reguliere kinderen in een klas met 25 tot 50 procent zorgleerlingen net zo goed op cognitieve en sociaal-emotionele ontwikkeling als reguliere kinderen in een klas waar maar een paar procent van de leerlingen in de categorie zorgleerling valt. Roeleveld: “Het is een hele opgave voor leerkrachten om leerlingen met zo sterk uiteenlopende behoeften in één klas te hebben. Uit onze resultaten leiden we nu af dat leerkrachten dat toch heel goed aan kunnen.”

Over het onderzoek

De onderzoekers, verbonden aan het Kohnstamm Instituut in Amsterdam en het ITS in Nijmegen, vergeleken de prestaties van kinderen in klassen met verschillende percentages zorgleerlingen op verschillende scholen. Ze maakten daarbij gebruik van de meest recente gegevens uit het Cohort Onderzoek Onderwijsloopbanen onder leerlingen van 5 tot 18 jaar (COOL5-18) en het Cohort Onderzoek Onderwijsloopbanen onder leerlingen van 5 tot 18 jaar in het speciaal onderwijs (COOL Speciaal). Voor deze databestanden wordt de ontwikkeling gevolgd van enkele tienduizenden leerlingen tijdens hun schoolloopbaan door het primair en voortgezet (speciaal) onderwijs.

De studie is bedoeld als nulmeting. Aan de hand van deze eerste meting kan de komende jaren in kaart gebracht worden wat de effecten zijn van de invoering van de wet op het Passend Onderwijs.

Meer lezen over dit onderzoek? Klik hier

Ouders belangrijker dan zwemles en Cito-feest

Contacten onderhouden met ouders vinden de leerkrachten hun belangrijkste taak naast het lesgeven. Meer dan zeventig procent van de meesters en juffen vindt het belangrijk om tijd te besteden aan ‘oudercontacten’. Daarmee wordt de relatie met ouders belangrijker gevonden dan correctiewerk (34,6 procent), het leerlingvolgsysteem bijhouden (54 procent) en groepsplannen schrijven (37,1 procent). Maar er zijn zo’n ook een heleboel dingen die wat de leerkrachten betreft wel geschrapt mogen worden. Dat blijkt uit onderzoek van vakbond CNV Onderwijs (zie Leerkrachten zijn ‘extra taken’ beu).

Welke activiteiten kunnen wel worden geschrapt op de basisschool?

Een interessante vraag in het onderzoek is welke activiteiten of taken wel mogen vervallen op de basisschool, als het aan de leerkrachten ligt. Dat levert de volgende lijst op:

En als het aan ouders ligt?

Thuisinonderwijs.nl is benieuwd naar de mening van ouders. Moet het Cito-feest blijven? Is het Paasontbijt onmisbaar? Of zijn er misschien activiteiten die niet in deze lijst staan maar wat jou betreft wel geschrapt mogen worden? Laat het ons weten en schrijf hieronder je reactie.

Koningsspelen krijgen tweede editie

Ook volgend schooljaar worden er op de basisscholen Koningsspelen gehouden. Op de laatste schooldag in april, vrijdag 25 april, kunnen de basisscholen hun leerlingen net als dit jaar een ontbijt en een sportdag aanbieden. Het is nog niet bekend of de Koningsspelen een jaarlijks terugkerende traditie worden.

1,3 Miljoen sportende kinderen

Koningsspelen 2013. Foto: Pascal Scheffers (CC)

De Koningsspelen zijn een sportdag voor de leerlingen van basisscholen en wordt voorafgegaan door een gezamenlijk ontbijt. Dit jaar werden de spelen voor het eerst georganiseerd in het kader van de inhuldiging van koning Willem-Alexander. In totaal deden bij de eerste editie op 26 april ruim 1,3 miljoen kinderen op 6.500 scholen in het basisonderwijs mee.

School organiseert Koningsspelen zelf

Hoe de Koningsspelen er volgend jaar precies uitzien moet de komende maanden duidelijk worden. Bekend is al wel dat de dag weer zal bestaan uit een Koningsontbijt en een Koningssportdag. Verder mag elke school zelf bepalen hoe de Koningsspelen worden vormgegeven. De organiserende Johan Cruyff Foundation en de Richard Krajicek Foundation gaan met verschillende partijen om de tafel om te kijken wat er weer landelijk georganiseerd kan worden.

‘Koningsspelen groot succes’

Sander Dekker, Staatssecretaris van onderwijs ondersteunt het initiatief voor het vervolg van de Koningsspelen: “De Koningsspelen waren een groot succes. Het onderstreept hoe belangrijk en leuk sport en bewegen is. Ik ben blij dat de Johan Cruyff Foundation en Richard Krajicek Foundation hier samen met andere maatschappelijke instanties een vervolg aan geven en hoop dat de scholen opnieuw met veel enthousiasme aan de Koningsspelen deelnemen.”

Geen geld meer voor godsdienstles

De godsdienstlessen op openbare basisscholen staan op de tocht. Minister Bussemaker van Onderwijs wil de subsidie voor godsdienstig en humanistisch vormingsonderwijs op openbare basisscholen schrappen. Dat heeft ze vandaag aan de Tweede Kamer gemeld. Openbare basisscholen zijn verplicht dit vormingsonderwijs aan te bieden als ouders erom vragen. Over het algemeen worden hiervoor externe leraren ingehuurd.

Het kabinet gaat fors korten op subsidies in het onderwijs. In totaal gaat het om een bedrag van 200 miljoen euro. Volgens minister Bussemaker en staatssecretaris Dekker wordt vooral geschrapt in subsidies die niet bijdragen aan echte onderwijstaken. Het uitgespaarde geld wordt wel op een andere manier in onderwijs gestoken.

Vanuit christelijke hoek is ontzet gereageerd op het plan om de subsidie voor godsdienstlessen (zo’n 10 miljoen euro) te schrappen. Te meer daar Bussemaker nog geen week geleden op een congres nog een lans brak voor meer zingeving op basisscholen. “Onderwijs leidt niet alleen op voor winst, maar ook voor burgerschap. Waar leven we voor, waar komen we vandaan? Daarin spelen symbolen, geschiedenis en geloof een belangrijke rol”, zo zei de minister zaterdag op een bijeenkomst in Amsterdam.

Godsdienstles? Dan maar naar bijzonder onderwijs

In een toelichting op het voornemen om de subsidie op godsdienstig en humanistisch vormingsonderwijs te schrappen, geeft Bussemaker aan dat ouders die toch wensen dat hun kind onderwijs krijgt op een levensbeschouwelijke grondslag terecht kunnen in het bijzonder onderwijs (christelijke of islamitische scholen). De bezuiniging raakt volgens haar ‘niet het kerndoel dat er aandacht besteed moet worden aan levensbeschouwelijke stromingen’, iets wat voor alle basisscholen geldt.

‘Humanistische school bestaat niet’

Het Humanistisch Verbond is zeer verontrust over de redenering die de minister gebruikt voor het schrappen van vormingsonderwijs. “Zij stelt dat ouders die wensen dat hun kind levensbeschouwelijk onderwijs krijgt, terecht kunnen in het bijzonder (overwegend godsdienstig) onderwijs. Maar humanisten beschikken weloverwogen niet over eigen bijzondere scholen”, schrijft het Humanistisch Verbond in een persbericht dat is verspreid naar aanleiding van de plannen.

Het Humanistisch Verbond is altijd voorstander geweest van seculiere levensbeschouwelijke vorming in het openbaar onderwijs. Humanisten hebben dan ook doelbewust nooit gekozen voor humanistische bijzondere scholen. “De keus om seculier levensbeschouwelijk onderwijs onderdeel te laten uitmaken van het openbaar onderwijs, sluit aan bij de wens van ouders, getuige de groeiende vraag naar deze lessen. Met haar voorstel gaat de minister daaraan voorbij”, aldus het Humanistisch Verbond.

Openbaar onderwijs benadeeld

Bovendien wordt met dit voorstel, zo stellen de humanisten, het openbaar onderwijs op achterstand gezet ten opzichte van het bijzonder onderwijs. Openbare scholen kunnen nu immers niet meer tegemoet komen aan de terechte vraag naar seculiere levensbeschouwelijke vorming.

Schooladvies vaak hoger dan Cito-score

Kinderen met dezelfde Cito-score krijgen op de ene basisschool een veel hoger schooladvies dan op de andere. Dat blijkt uit cijfers van de onderwijsinspectie. Op enkele tientallen scholen krijgt meer dan driekwart van de leerlingen een hoger schooladvies dan op basis van hun score op de Cito-eindtoets te verwachten zou zijn.

De onderwijsinspectie analyseerde de gegevens van 150.000 leerlingen die in 2012 in groep 8 zaten. 24 procent van de leerlingen kreeg een hoger schooladvies en 10 procent een lager schooladvies dan de eindtoets suggereert. Het maakt veel uit op welke basisschool een leerling zit. Op 7 procent van de scholen heeft de leerling 50 procent kans om een hoger advies te krijgen dan de toetsuitslag, terwijl 11 procent van de scholen bij geen enkele leerling hoger adviseert.

Regionale verschillen

Ook tussen de verschillende regio’s zijn de verschillen groot. In de vier grote steden krijgen leerlingen maar zelden een lager advies dan de toetsuitslag. In Noord-Holland, Zuid-Holland en Flevoland zijn de adviezen vaak hoger dan de toetsuitslag, terwijl in Friesland juist relatief lager wordt geadviseerd.

Relatie basisschooladvies en resultaat eindtoets

Scholen voor voortgezet onderwijs moeten de plaatsing van leerlingen baseren op het basisschooladvies en het zogenaamde tweede objectieve gegeven (meestal de Eindtoets Basisonderwijs). Het advies van de basisschool is gebaseerd op de inschatting van de basisschooldirecteur, mede gelet op de prestaties van de leerling in zijn hele schoolloopbaan. Hierdoor kunnen er per leerling goede gronden zijn om het advies te laten afwijken van het resultaat van de eindtoets, dat immers een momentopname is.

Vervolgonderzoek

Uit inspectiegegevens blijkt dat het voor een leerling nogal wat uitmaakt op welke school hij zit. Op een deel van de scholen hebben leerlingen geen of weinig kans op een hoger advies, maar wel een grote kans op een lager advies dan op grond van hun score mag worden verwacht. De inspectie doet onderzoek naar de kwaliteit van het schooladvies.

Nederlands kind is het gelukkigst

Nergens ter wereld zijn kinderen zo gelukkig als in Nederland.  Dat blijkt uit een rapport over kinderwelzijn van Unicef. Op onderwijs scoort Nederland zelfs het hoogste ter wereld. Het is niet de eerste keer dat ons land zo hoog staat. Vijf jaar geleden was Nederland ook al lijstaanvoerder wat betreft kindergeluk.

95 Procent van de kinderen is tevreden

Ons land scoort het beste van alle landen op het gebied van materieel welzijn, onderwijs en gedrag. Nederlandse kinderen staan op de vierde plaats waar het gaat om huisvesting en een vijfde plek wat betreft gezondheid en veiligheid. Volgens Unicef gaf maar lieft 95 procent van de Nederlandse kinderen zelf aan ook tevreden te zijn over hun leven. Wel pesten en vechten Nederlandse kinderen veel.

Crisis nog niet meegewogen in onderzoek

De top van de lijst wordt gedomineerd door de kleinere Noord-Europese landen, respectievelijk Nederland, Finland, IJsland, Noorwegen en Zweden. Griekenland en de Verenigde Staten scoren extreem laag. Er blijkt geen relatie te zijn tussen de hoogte van het nationaal inkomen en hoe het met kinderen gaat. Tsjechië bijvoorbeeld neemt een hogere plaats in op de ranglijst dan een aantal rijkere landen. Unicef zegt dat de meeste cijfers die gebruikt zijn in het onderzoek dateren uit 2009 en 2010. De gevolgen van de crisis voor het welzijn van kinderen zijn daardoor nog niet goed te zien in dit rapport.

Top-10 gelukkige kinderen

1. Nederland
2. Noorwegen
3. IJsland
4. Finland
5. Zweden
6. Duitsland
7. Luxemburg
8. Zwitersland
9. België
10. Ierland

Eindtoets in groep 8 voortaan verplicht

Alle leerlingen op de basisschool maken voortaan in groep 8 verplichte een eindtoets voor taal en rekenen. Dat kan de bekende Cito-toets zijn, maar scholen mogen ook een andere eindtoets kiezen. De toets wordt in april of mei gehouden, waardoor de uitslag een minder grote rol speelt bij de toelating tot het voortgezet onderwijs. Dat is de uitkomst van het debat in de Tweede Kamer over invoering van de verplichte Cito-toets.

Schooladvies wordt leidend

Staatssecretaris Sander Dekker ging akkoord met de wens van de Kamer om het schooladvies leidend te laten zijn. Scholen kennen hun leerlingen na acht jaar door en door en hebben een beter beeld van de kinderen dan een momentopname van een eindtoets oplevert, is overtuiging. Doordat scholen nu verplicht een leerlingvolgsysteem moeten hebben, kunnen de vorderingen van acht jaar basisschool goed worden vastgelegd. Overigens werken de meeste scholen al met zo’n leerlingvolgsysteem.

Hogere toetsscore: advies aanpassen

De uitslag van de eindtoets kan voor scholen wel aanleiding zijn om hun advies aan te passen. Als een leerling hoger scoort op de Cito-toets of andere eindtoets dan het advies van de leerkracht, dan is de school verplicht het advies te heroverwegen. Als de school als de school het advies niet aanpast, kun je als ouder in beroep.

Makkelijke toets blijft nog even

Ook is afgesproken dat de makkelijke versie van de  Cito-toets, die scholen aanbieden aan leerlingen die waarschijnlijk naar het vmbo gaan, nog 3 jaar gebruikt mag worden. Daarna moet er een zogeheten adaptieve test zijn. Dat is een toets die digitaal wordt afgenomen en zich automatisch aanpast aan het niveau van de leerling.

Cito-score is meestal gelijk aan schooladvies

Als de Cito-score aangeeft dat de leerling een hoger schoolniveau aankan dan de leerkracht bij het schooladvies had ingeschat, moet de school het advies heroverwegen. Maar hoe vaak komt zo’n situatie eigenlijk voor? PvdA-Kamerlid Loes Ypma noemde in het debat de volgende cijfers:

• Cito-score gelijk aan schooladvies: 86 procent
• Cito-score hoger dan schooladvies: 10 procent
• Cito-score lager dan schooladvies: 4 procent

Overigens is een lagere Cito-score géén reden om het schooladvies te heroverwegen.