Dyslexie

Leren lezen in groep 3

Oefenen met lezen, hoe houd je het leuk?

14 februari 2017 | Reacties (7)

In de loop van het schooljaar – vooral in groep 3 en 4 – gaat het leestempo steeds meer een rol spelen. Blijft dit achter, dan krijg je als ouder vaak het verzoek specifiek met je kind op snelheid te gaan oefenen. Oefening baart kunst en dat is met lezen zeker het geval. Hoe meer ‘leeskilometers’ een kind maakt, hoe beter het zal gaan lezen. Maar hoe pak je dat aan op een manier die werkt en ook nog een beetje leuk is om te doen?

Dat vragen ook Marieke en Roelof van den Berg zich af als hun zoon Kas (6) in groep 3 zit. Hij leest op zich goed, maar nog wel erg langzaam. Te langzaam, zo krijgen Marieke en Roelof tijdens het tienminutengesprek in februari te horen van Kas’ juf. “Om over te gaan naar groep 4 moet zijn leestempo de komende maanden flink omhoog, zei de juf. We moeten elke dag met hem oefenen”, vertelt Marieke.

‘Slecht voor zijn zelfvertrouwen’

stopwatchDat dagelijkse oefenen vindt ze lastig. “Niet voor ons hoor, natuurlijk willen we hem graag helpen, maar Kas vind het afschuwelijk. We moeten hem steeds een week lang dezelfde tekst laten lezen en dan met een stopwatch klokken of hij zijn tijd kan verbeteren. Dat werkt misschien bij kinderen die competitief zijn ingesteld, maar Kas raakt er zo gestrest van dat hij eerder slechter gaat lezen dan beter. Op deze manier geeft het oefenen hem een deuk in zijn zelfvertrouwen.”

Waarom is het leestempo zo belangrijk?

Hoe belangrijk is het eigenlijk dat Kas sneller gaat lezen, vraagt Marieke zich af. “Ik lees zelf ook vrij langzaam en herken dat bij Kas. Hij gaat met alles heel bedachtzaam te werk en dus ook met lezen. Hij begrijpt overigens heel goed wat hij leest, dat bleek ook uit zijn Cito-scores. Is dat niet het allerbelangrijkste?”

Avi-boeken

Om goed en vlot te leren lezen, is veel oefening nodig.

Ja en nee, antwoordt juf Kim, die veel ervaring heeft met lesgeven aan groep 3. “Natuurlijk moet een kind allereerst begrijpen wat hij leest, anders heeft het lezen niet zo veel zin. Het tempo lijkt misschien minder relevant, maar kinderen die te langzaam lezen, komen in een hogere groep in de problemen. Niet alleen bij lezen, maar bij alle vakken. Denk maar aan aardrijkskunde, geschiedenis en ook rekenen: kinderen moet gewoon heel veel lezen om de stof tot zich te nemen. Wie te veel tijd kwijt is met lezen, houdt te weinig tijd over om te leren of na te denken over de opgave. Daardoor zakken schoolprestaties over de gehele linie in, allemaal terug te voeren op dat lezen. Niet voor niets blijft tempolezen dus ook in de bovenbouw continu een punt van aandacht.”

Oefenen dus, maar hoe?

Kinderen die thuis extra moeten oefenen, zijn doorgaans niet de kinderen die uit zichzelf met een boekje op de bank kruipen. Als ouder loop je daardoor al snel het risico dat je met je kind in een strijd terechtkomt. Dat werkt bijna per definitie averechts. Maar hoe pak je het dan wel aan?

We zetten een aantal tips op een rijtje om het thuis oefenen met lezen leuk te houden. Dé tip is er niet, want je zult zelf naar je kind moeten kijken om te bepalen welke manier van oefenen bij hem of haar het beste werkt. (Heeft jouw kind specifiek problemen met de drieminutentoets? Lees dan eerst: Oefenen voor de drieminutentoets (DMT), heeft dat zin?)

Tips om thuis te oefenen met (sneller) lezen

Oefen elke dag 10 minuten

Geef hier altijd voorrang aan, ook als andere dingen om je aandacht vragen. Als je het oefenen laat schieten omdat het even slecht uitkomt, geef je de boodschap mee dat het lezen eigenlijk niet zo belangrijk is.

 

Laat lezen leuk zijn

Motivatie is de belangrijkste factor voor succes, schrijft Erik Billiaert in het boek Lezen en spellen. Soms is het volgens hem goed om teksten te laten lezen die eigenlijk te makkelijk zijn, omdat een kind daar snel succes bij voelt. Andere kinderen zien de lol van lezen pas in als de tekst hen interesseert; daarbij gaat het dan vaak om teksten die juist te moeilijk zijn. Of, zoals een vader vertelde: “Ik krijg mijn kind met geen tien paarden aan een boek. Maar lezen is lezen, dus heb ik op de rommelmarkt een aantal oude jaargangen van Donald Duck gekocht. Die heeft Niels inmiddels zo veel gelezen dat ze bijna uit elkaar vallen. Niet alleen zijn leestempo is er enorm door omhoog gegaan, ook zijn woordenschat blijkt sterk verbeterd.”

Vertel de voordelen van snel(ler) kunnen lezen

Niet alleen motivatie om te lezen, maar ook motivatie om sneller te leren lezen is belangrijk. Leg uit waaróm het belangrijk is dat je kind wat sneller leert lezen. Wijs niet alleen op de schoolse aspecten, maar zoek ook voordelen die direct aanspreken: “Als je sneller kunt lezen, kan je de ondertiteling lezen bij die-en-die film. Die wilde je toch zo graag zien?”

Herhaald lezen en belonen

Bij Kas (zie hierboven) werkte het niet, maar ‘herhaald lezen’ is wel een beproefde methode om het leestempo op te krikken: enkele dagen achter elkaar dezelfde tekst laten lezen en bijhouden hoe lang je kind erover doet. Gecombineerd met een beloningsstysteem (stickers, lievelingseten koken, wat langer opblijven) is dit voor veel kinderen een effectieve methode.

Lees samen: in een vlot tempo

Lees de tekst samen met je kind hardop en zorg als ouder dat het tempo wat hoger ligt dan het normale leestempo van je kind. Zo ‘sleur’ je je kind mee.

Lees samen: om en om

Lees samen een boekje: eerst jij een pagina, dan je kind een pagina; of eerst jij een zin, dan je kind een zin.

Vingerlezen

‘Meelezen’ met de vinger is voor veel kinderen die moeite hebben met lezen een grote steun. Hetzelfde geldt voor gebruik van een bladwijzer die de tekst afdekt onder of juist boven de regel (veel kinderen willen weten wat er komt en dekken liever de al gelezen tekst af). Soms wordt hier wat afkeurend over gedaan, waardoor kinderen die er baat bij hebben niet meer durven vingerlezen.

Probeer eens uit of je kind makkelijker leest als hij de woorden aanwijst. Je kunt overigens ook zelf de woorden aanwijzen om een wat hoger leestempo af te dwingen. Doe dat met een pen of potlood en wijs bovenlangs aan, zodat je niet in het gezichtsveld van je kind zit.

Lezen van een scherm

Laat je kind eens lezen op de iPad of een e-reader, als je die hebt. Sommige kinderen vinden dit prettiger (of leuker) dan lezen in een boek, mede omdat lettergrootte en verlichting naar eigen voorkeur zijn aan te passen.

Lezen en bewegen

Als je kind moeite heeft met stilzitten en liever lekker actief bezig is, is het volgende spel het proberen waard. Het is een tip van moeder met een zoon met ADHD. “Schrijf op een stuk papier allerlei woorden die je kind zou moeten kunnen lezen (kies bijvoorbeeld voor woorden of lettercombinaties waar je kind moeite mee heeft) en knip die woorden uit zodat woordkaartjes ontstaan. Schrijf de woorden ook op een aparte lijst, voor je eigen controle.

Gooi de woordkaartjes in de lucht en laat ze op de grond vallen. Noem nu een woord van je lijst en vraag je kind het kaartje met dat woord zo snel mogelijk aan jou te geven. Ga zo door tot alle kaartjes op zijn. Het is even chaos, maar je bent zo op een heel andere manier met lezen bezig.”

Doe leesspelletjes

Zit je kind in groep 3 en leert het lezen via de methode Veilig Leren Lezen? Op het oudergedeelte van de website van uitgeverij Zwijsen staan gratis spelletjes die aansluiten bij de methode van school.

Leerkracht Kees Versteeg van basisschool De Regenboog in Gorichem ontwikkelde het computerspelletje WoordenTrainer om te oefenen met het lezen van woorden. In een schermpje verschijnen woorden van onder naar boven, die je kind hardop moet lezen voordat ze weer uit beeld verdwijnen. WoordenTrainer kan worden ingesteld op 7 niveaus en drie tempo’s. Je kunt het spel dus precies op maat maken voor jouw kind, of het nu in groep 3 zit of in groep 8. Ga er zelf bijzitten, zodat je je kind kunt verbeteren als het de woorden niet goed leest.

Avi-lezen in het aangegeven tempo

Op deze website worden teksten behorend bij een bepaald Avi-niveau aangeboden, mét het tempo waarin de tekst gelezen moet worden. De te lezen tekst krijgt woord voor woord een andere kleur. Voor je kind is het een sport om de kleur bij te kunnen houden. Let wel op dat het niet té snel gaat, anders ligt frustratie op de loer. Het is al een oude site en dat is te merken. Helaas werkt bij een aantal teksten de tempo-indicatie niet of niet goed. Bovendien worden de oude Avi-aanduidingen (van vóór 2008)gebruikt , maar met een omrekentabel heb je zo het juiste niveau te pakken.

Lezen on the road

Borden lezen langs de snelweg is een mooie oefening in vlot lezen.

Borden lezen langs de snelweg

Veel kinderen vinden het leuk om tijdens lange autoritten de borden te ontcijferen. Wijs je zoon of dochter op de borden langs de snelweg en vraag of hij of zij kan lezen welke plaatsnamen er opstaan (of alleen de bovenste, afhankelijk van het leesniveau). De auto rijdt door, dus het lezen móet snel gaan. Lukt het niet (helemaal), vertel dan welke plaatsnaam er op het bord stond. Langs de snelweg worden afritborden een keer herhaald. Lukt het de tweede keer wel om de plaatsnaam te lezen? “Toen in mijn kinderen in groep 3 zaten, vonden ze dat helemaal geweldig”, herinnert tweelingvader Kees de Vos zich. “Het was echt een sport voor hen om als eerste alle plaatsnamen gelezen te hebben. ”

Digitaal voorlezen

Op de website Leesmevoor.nl worden digitale prentenboeken voorgelezen. De tekst staat daarbij ook in beeld. Je kind kan meelezen met de voorleesstem en proberen het tempo bij te houden.

Samenleesboeken

Ga in de boekhandel of bibliotheek op zoek naar ‘samenleesboeken’. Dat zijn boeken die speciaal geschreven zijn om door een ouder samen met een kind gelezen te worden. Stukjes makkelijke tekst die je kind leest, worden afgewisseld met moeilijker tekst die jij als ouder voor je rekening neemt.

Gamend lezen: help de aliens

Begin 2017 is de serious game WordSpeed gelanceerd, een interactieve game waarmee kinderen spelenderwijs oefenen met woordjes lezen. In de game is je kind een superheld die Aliens gaat helpen om onze taal beter te begrijpen. Het programma past zich automatisch aan het niveau van je kind aan en is geschikt voor alle kinderen die moeite hebben met lezen (ook kinderen met dyslexie). Je kunt WordSpeed drie dagen lang gratis uitproberen; daarna kost het € 12,50 per maand. Niet goedkoop, maar het is wel een erg leuke manier voor kinderen om dagelijks te oefenen met lezen.

WordSpeed, spelenderwijs technisch lezen

WordSpeed, spelenderwijs technisch lezen

© Thuisinonderwijs.nl, 2012. Bijgewerkt: februari 2017

Verder lezen

Dyslexie, bestaat dat nou wel of niet?

Dyslexie, bestaat dat nou wel of niet?

13 februari 2017 | Reacties (0)

Steeds meer kinderen in Nederland krijgen de diagnose dyslexie. Het gaat tegenwoordig om zo’n 15 procent van de kinderen. Al langer rijst de vraag hoe terecht die diagnose is. Een aantal hoogleraren heeft daar een schepje bovenop gedaan door in het AD te stellen dat de leesproblemen van veel kinderen het gevolg zijn van slecht onderwijs.

Hoogleraar Anna Bosman (Radboud Universiteit Nijmegen) doet al sinds 2007 onderzoek naar dyslexie. Ze wijt de dyslexie-epidemie aan één oorzaak: “Er wordt gewoon te weinig geoefend”, zegt ze. “Kinderen moeten de spellingregels goed in hun hoofd hebben. Bijvoorbeeld dat een g-klank voor een ‘t’ vrijwel altijd een ‘ch’ is en geen ‘g’.”

Wat is dyslexie?

Dyslexie betekent letterlijk ‘niet kunnen lezen’. Dyslexie is een leerstoornis die ervoor zorgt dat je kind hardnekkige problemen heeft met lezen, spellen en ook schrijven. Ook het snel kunnen verwerken van informatie en bijvoorbeeld de tafels leren of iets opzoeken in een woordenboek kunnen moeizaam gaan.

Voordat gesproken wordt over dyslexie, wordt eerst nagegaan of er geen andere oorzaken zijn die de leesproblemen van je kind kunnen verklaren. Dyslexie kan alleen door een orthopedagoog of een psycholoog worden vastgesteld.

Als die de diagnose stelt, krijgt je kind een ‘dyslexieverklaring’. Kinderen met zo’n verklaring krijgen meer faciliteiten. Ze mogen bijvoorbeeld langer over proefwerken of toetsen doen en krijgen opgaven in een groter lettertype. Ook zijn er (ict-)hulpmiddelen die kinderen met dyslexie kunnen helpen.

Bij dyslexie sprake is van een erfelijke factor. Als jij dyslexie hebt, of je partner, is de kans veertig tot vijftig procent dat jullie kind ook dyslectisch is. Zijn jullie beiden dyslectisch, dan is de kans zelf tachtig procent.

Uit onderzoek is gebleken dat 10% van de kinderen zwakke lezers zijn. Een deel van hen heeft dyslexie. Een heel klein deel van de kinderen (3,6%) heeft dyslexie die zo ernstig is dat zij zonder behandeling niet kunnen functioneren in de maatschappij. Dit noemen we ‘ernstige, enkelvoudige dyslexie’ (EED). Deze kinderen kunnen hiervoor behandeld worden door een orthopedagoog of psycholoog: ze gaan dan 1,5 jaar lang 5 keer per week oefenen. Dat is intensief, maar ze boeken wel vooruitgang.

Zorgelijk stijging

In 2011 kreeg nog zo’n 10 procent van de leerlingen een dyslexieverklaring, in 2015 was dat al bijna 15 procent. Het aantal kinderen dat de eindtoets in groep 8 doet met een dyslexieverklaring wordt steeds hoger. Eind 2016 jaar gaven minister Bussemaker en staatssecretaris Dekker al aan die ontwikkeling zorgelijk te vinden. Ze houden er rekening mee dat sommige leerlingen ten onrechte het etiket dyslexie hebben gekregen.

Daar lijkt de stellingname van de hoogleraren hen gelijk in te geven. Volgens Anna Bosman wordt de oorzaak bijna altijd bij het kind gezocht als er leerproblemen zijn. “We vergeten te checken of er wel goed onderwijs is gegeven.” Uit haar studies blijkt dat met wetenschappelijk onderbouwde methodes kinderen met sprongen vooruitgaan. “Ik vraag me zelfs af of dyslexie wel bestaat”, zegt ze in het AD.

Zo ver wil haar collega-hoogleraar Ben Maassen, ook een autoriteit op het gebied van dyslexie, niet gaan. Volgens hem bestaat erfelijke dyslexie wel degelijk, maar dat heeft maar minder dan 5 procent van de kinderen dyslexie.

Niet minder lezen, maar juist méér

Er bij kinderen met een dyslexieverklaring sprake van een vreemde paradox. Ze hoeven op school juist minder te lezen en spellen, terwijl bekend is dat oefenen veel problemen oplost of verkleint. Dyslexie-expert en hoogleraar Kees Vernooy begeleidde in 2006 het Leesverbeterplan op 45 Enschedese basisscholen. Dyslexie en laaggeletterdheid verdwenen onder de 10.000 leerlingen als sneeuw voor de zon. “De scheiding tussen laaggeletterdheid en dyslexie is flinterdun”, zegt Kees Vernooy in dagblad Tubantia.

Vernooy wijst erop dat dyslexieverklaringen vooral voorkomen bij kinderen van hoogopgeleide ouders. Die zijn vaak mondig en dus in staat om zo’n dyslexieverklaring te verkrijgen.” Vernooy heeft het over ‘pseudodyslecten’.

 

 

Verder lezen

Spiegelschrift: heel normaal voor kleuters

Spiegelschrift: heel normaal voor kleuters

15 december 2016 | Reacties (4)

Schrijft jouw kleuter ook in spiegelbeeld? Letters, cijfers of zelfs hele woorden? Maak je geen zorgen, dat is doodnormaal bij jonge kinderen. Het heeft niets te maken met dyslexie of andere leerproblemen, maar hangt samen met de hersenontwikkeling van kleuters.

Hans kan sinds kort zijn eigen naam schrijven, in grote onhandige hanenpoten. Apetrots is hij. Maar gek genoeg schrijft hij de N en S consequent in spiegelbeeld. Soms schrijft hij ‘sNAH’, zijn eigen naam ook achterstevoren. Ik was bang dat dit misschien een vroege vorm van dyslexie was, maar toen zijn juf vertelde dat dit heel normaal is bij kinderen op deze leeftijd, herinnerde ik me weer dat Corné en Jaap het destijds inderdaad ook deden.
Agnes, moeder van Hans (5), Jaap (9) en Corné (11)

Het kleuterbrein doet niet aan links en rechts

Zoals de juf van Hans al vertelde, komt schrijven in spiegelbeeld heel veel voor bij kleuters. Je hoeft je daar absoluut geen zorgen over te maken. Bij het schrijven doe je een beroep op een deel van de hersenen dat gevoelig is voor gespiegelde informatie.

Bij kinderen tot een jaar of 7 is het zogeheten lateralisatieproces nog in volle gang. Ze zijn zich nog niet goed bewust van de verschillen tussen links en rechts en kunnen richtingen als van rechts naar links en van boven naar beneden nog niet goed herkennen en toepassen. Daardoor kunnen kleuters net zo gemakkelijk van links naar rechts schrijven als andersom en voelt het voor hen precies hetzelfde.

Verbeteren heeft geen zin

Grappig is ook dat het daardoor meestal geen zin heeft om je kleuter op zijn ‘fout’ te wijzen. Links, rechts, spiegelbeeld of niet, een kleuter ziet het verschil niet. Het brein van Hans geeft zijn hand de opdracht om zijn naam te schrijven, maar in welke richting dat gebeurt maakt het brein nog niet zo veel uit. Kleuterdeskundigen gebruiken dit gegeven dan ook als een van de argumenten om te onderbouwen waarom kleuters nog niet toe zijn aan echt schrijven. Pas als het Hans’ brein verder ontwikkeld is en Hans meer voorbeelden heeft gezien van hoe zijn naam er uit moet zien, zal hij op een gegeven moment denken ‘Hé, dat staat daar niet goed’ en later ‘Dat staat er in spiegelbeeld!’

Letters omdraaien in groep 3

Het omkeren van letters of vergissen in de schrijfrichting is niet van de ene op de andere dag verdwenen. Ook in groep 3 of zelfs 4 kan je kind omkeringen blijven schrijven, bijvoorbeeld bij de s-z, m-n, t-f, b-d-p en eu-ui-ou. Dit verschijnsel wordt vanzelf minder en verdwijnt naarmate je kind meer leeservaring heeft opgedaan. Dyslectische kinderen kunnen langer dan gemiddeld in spiegelbeeld blijven schrijven, doordat kinderen met dyslexie moeite hebben de koppeling tussen klank en letter te onthouden.

Verder lezen

Is jouw kind een 'risicolezer'?

Is jouw kind een ‘risicolezer’?

18 oktober 2016 | Reacties (0)

Problemen met lezen komen het meest voor in groep 3. Voor veel ouders is dat schrikken; zij vrezen dat hun kind misschien dyslexie heeft, een leerstoornis die blijvende problemen met lezen met zich meebrengt. Vaak is die angst voorbarig. Moeite met het leren lezen in groep 3 is een veelvoorkomend probleem.

moeite-met-leren-lezen-in-groep-3

Meer dan tien procent van de kinderen kan het normale tempo in groep 3 niet helemaal bijbenen omdat ze in hun ontwikkeling nog niet helemaal toe zijn aan leren lezen en schrijven. Met extra hulp gaan zij vaak goed vooruit, waardoor ze al snel weer kunnen ‘aanhaken’.

Lukt het beetje met leren lezen?

Een hulpmiddel voor de leerkracht om in groep 3 snel te kunnen ingrijpen als een kind achterblijft met lezen is de herfstsignalering. Na de eerste maanden leesonderwijs, rond de herfstvakantie, wordt per kind zorgvuldig bekeken of het een beetje lukt met leren lezen.

Door middel van toetsen wordt precies vastgesteld hoe je kind zich redt met klankherkenning, letters benoemen, letters schrijven, woordjes en zinnetjes lezen. Het is belangrijk om te weten of de kinderen de letters en woorden die tot nu toe zijn geleerd ook geautomatiseerd en onthouden hebben. Ook het leestempo (hoeveel woorden kan een kind lezen in een minuut) en het technisch lezen (kan een kind nieuwe woorden lezen met de aangeleerde letters) komen in deze toets aan bod.

Deze eerste toets brengt niet alleen de kinderen in beeld die moeite hebben met lezen, maar ook de goede lezers. Sommige kinderen blijken nu al alle letters te kennen en nieuwe woorden in snel tempo te kunnen lezen. Die kinderen kunnen op basis van deze toets in het vervolg met moeilijker lesjes aan de slag.

Vroeg ingrijpen voorkomt vastlopen bij leren lezen

De herfstsignalering heeft echter vooral een preventief doel. Door ‘risicolezers’ vroeg op te sporen, wordt voorkomen dat deze kinderen pas geholpen worden als ze echt zijn vastgelopen. Daarnaast helpt de herfstsignalering om kinderen die mogelijk dyslexie hebben snel in beeld te krijgen. Niet voor niets is de herfstsignalering onderdeel van het dyslexieprotocol van basisscholen.

Foto: Nationale Beeldbank/Klara Schreuder

Mijn kind loopt achter in groep 3: wat nu?

In de meeste gevallen krijgen de kinderen extra hulp van hun groepsleerkracht in hun eigen klas, maar soms is het beter kinderen apart of in kleine groepjes te helpen. Er kan ook een onderwijsassistent, remedial teacher of intern begeleider worden ingeschakeld om extra hulp en begeleiding te geven. Dit gebeurt altijd in overleg met de ouders.

Maakt je kind onvoldoende vorderingen, dan wordt een plan van aanpak opgesteld, waarin wordt beschreven hoe gedurende een bepaalde periode met je kind apart speciale vaardigheden worden geoefend.

Is al die extra aandacht niet een beetje overdreven?

Veel ouders voelen zich behoorlijk overdonderd als hun kind na een paar maanden in groep 3 al extra begeleiding moet krijgen. Is dat nu allemaal wel nodig? Komt het lezen niet vanzelf als het kind een beetje ‘rijpt’? Nee, zeggen onderwijsdeskundigen. Uit onderzoek blijkt dat leren lezen namelijk geen ‘natuurlijk leerproces’ is. Zonder extra inspanning komt het niet vanzelf goed. Sterker nog, hoe langer wordt gewacht met hulp bieden, hoe kleiner de kans op een goede ontwikkeling.

Mijn kind haalt de b en de d door elkaar. Is dat erg?

Veel kinderen halen in de eerste helft van groep 3 de letters b en d nog door elkaar. Dat is nu nog niet iets om je zorgen over te maken. Ga de letters niet los oefenen. Vraag je kind ook niet of een letter een b of een d is. Dat leidt namelijk alleen maar tot extra verwarring: je kind hoort beide klanken bij dezelfde letter. Iedere keer dat je kind twijfelt, wordt de verwarring groter. Je kunt beter de letter zeggen voordat je kind de kans krijgt om te twijfelen. Probeer de letters zo veel mogelijk in woorden te oefenen, in plaats van los.

Of heeft mijn kind misschien toch dyslexie?

Lang niet alle kinderen met leesproblemen in groep 3 hebben dyslexie. De meeste kinderen die moeite hebben met leren lezen, lukt het om met wat extra inspanning weer aan te haken. Ongeveer 2 tot 4 procent van de kinderen heeft dyslexie (jongens vaker dan meisjes). Bij dyslexie speelt erfelijkheid een grote rol. Als één van de ouders dyslexie heeft, dan heeft het kind 40 tot 50% kans op dyslexie. Als beide ouders dyslexie hebben, dan is de kans zelfs 80%. Als er in de hele familie geen dyslexie voorkomt, dan is de kans op dyslexie erg klein.

Ook bij kinderen met dyslexie geldt: hoe eerder het probleem wordt ontdekt, hoe beter. Door al vroeg extra te oefenen en een goede basis te leggen, kan de ernst van de problemen worden verminderd. Dit zorgt ervoor dat een kind beter kan meekomen in de klas.

Vlak voor de herfstvakantie belde de juf ’s avonds om een afspraak met ons te maken. Ze had geconstateerd dat Björn achterbleef met leren lezen. Ik vond dat ze ontzettend overdreef. Het schooljaar was immers nog maar net begonnen, hoe kon je dan al spreken van een achterstand? Hij had het hele schooljaar nog om te leren lezen. We zijn zelfs bij de directeur geweest om verhaal te halen. Zij heeft ons uitgelegd dat ze bewust zo vroeg al kijken naar kinderen die meer moeite hebben dan andere bij het leren lezen, zodat ze die extra kunnen begeleiden. Björn leest nu drie keer per week extra met de klasse-assistent en we oefenen ook thuis met hem. Hij gaat vooruit, maar heel langzaam. Het lijkt erop dat hij misschien dyslectisch is.

Dennis, vader van Björn

Lees ook:

 

Bronnen:

(Foto: Nationale Beeldbank/Klara Scheuder en Freepik)

Verder lezen

Vakantie? Blijven lezen voorkomt niveaudip

Vakantie? Blijven lezen voorkomt niveaudip

2 juli 2014 | Reacties (1)

Zomervakantie. Zes weken lang lekker luieren, heerlijk! Maar wist je dat niveauverschillen tussen leerlingen voor een groot deel ontstaan tijdens de vakantieperiodes? Uit onderzoek is gebleken dat kinderen die niet lezen tijdens de zomervakantie in niveau gelijk blijven of zelfs achteruit gaan, terwijl kinderen die veel lezen na de vakantie een hoger leesniveau hebben.  Zorg dus dat je kind ook in de vakantie blijft lezen.

Lezen tijdens de zomervakantie is goed voor de leesvaardigheid.

Vooral voor kinderen die moeite hebben met lezen, is het van groot belang dat ze ook tijdens de vakantie dagelijks blijven lezen. Als dat niet gebeurt, hebben zwakke leerlingen vaak de grootste terugval in hun leesvaardigheid. Kinderen die wél lezen, behouden hun leesniveau of gaan zelfs beter lezen tijdens de vakantie.

Tip: gratis kinderboeken in VakantieBieb-app

Met de app VakantieBieb van de openbare bibliotheken kun je gratis e-boeken downloaden voor op je e-reader, tablet of smartphone. Er is een leuke selectie kinderboeken met populaire titels als Het leven van een loser en de Wilde Kippen Club. Liever een luisterboek? Die kun je gratis downloaden via de app LuisterBieb.

Lezen helpt!

Moet dat echt, in de vakantie ook nog met leren bezig zijn? Je zult het misschien bezwaarlijk vinden, zeker als je kind tijdens het schooljaar al op zijn tenen moet lopen om het bij te benen. Bedenk dat het voor je kind misschien nog wel veel vervelender is om steeds verder achterop te raken.

Oefenen met lezen helpt echt, zo blijkt uit de ervaring van basisschool Caleidoscoop in Almere, die bewust inzet op leeshulp van ouders tijdens de zomervakantie. Na de eerste vakantie bleek bij zwakke lezers die blijven oefenen niet alleen de ‘vakantieterugval’ te zijn voorkomen, ze hadden zelfs een mooie sprong in hun niveau weten maken.

 

Bedenk ook dat lezen in de vakantie er heel anders aan toe gaat dan tijdens de leesles op school. Wordt er op school vooral gelezen volgens de leesmethode en uit fictie en informatieve boeken, als ouder heb je een veel bredere verzameling leesmateriaal tot je beschikking dan waaruit de school meestal kan putten. Denk aan vakantiefolders, het activiteitenprogramma op de camping, brochures van pretparken en bezienswaardigheden, de menukaart op het terrasje. Zo krijgt een leesoefening een echt vakantietintje.

Leestips tijdens de vakantie

  • Probeer elke dag ongeveer 10 minuten hardop te laten lezen, of samen hardop te lezen
  • Zoek een tijdstip waarop het prettig is (en alle tijdstippen zijn goed). Zorg voor leuke leesstof (op school is een lijst met geschikte leesstof voorhanden en ook in de bibliotheek is volop aanbod).
  • In het tijdschrift Okki staat in elk nummer een geschikt verhaal. Dit geldt ook voor de oudere jaargangen.
  • Praat over de verhalen die je met het kind leest.
  • Laat het kind bij voorkeur hardop lezen.
  • Lees regelmatig voor en kies dan boeken en verhalen die je zelf ook leuk vindt. Dit mogen ook informatieve boeken zijn.
  • Gebruik in de auto cd’s met verhalen (deze cd’s zijn samen met de boeken te leen bij de bibliotheek).
  • Geef complimenten als het kind leest en geef aan het kind eenvoudiger leesstof als er veel fouten worden gemaakt. De bedoeling is dat het kind blijft oefenen,  maar het hoeft geen nieuwe stof te leren.
  • Corrigeer fouten die het kind maakt niet direct. Wacht even of het kind er zelf uitkomt, geef na een paar seconden een kleine hint (benoem de eerste letter, omschrijf de betekenis) en prijs je kind als hij / zij het woord goed uitspreekt. Corrigeer als het woord fout is en lees samen de zin opnieuw. Dus: wacht, hint, prijs!
  • Doe iedere dag een korte opdracht uit de vakantierugzak. Hierin zitten korte lees- en schrijfopdrachtjes die in de vakantieomgeving gedaan kunnen worden en die weinig tijd vragen.
  • Koop letter-, woord-, schrijfoefenboekjes in de boekhandel (deze zijn in de vakantieperiode in veel winkels te verkrijgen).

bron: Onderwijsmaakjesamen.nl

Cursusboek voor ouders

Uitgebreide informatie over hoe je als ouder je kind kunt helpen bij het lezen, staat in het boek Samen werken aan leren lezen, een cursusboek voor ouders van leerlingen in groep 4 of hoger. Dit cursusboek wordt ingezet bij projecten waarbij ouders vanuit school worden gevraagd tijdens de vakantie te blijven oefenen. Je vindt het hier.

Meer tips om tijdens de vakantie te lezen met je kind? Lees ook Oefenen met lezen, hoe houd je het leuk?

Verder lezen

Gratis taal-app voor dyslectische kinderen

Gratis taal-app voor dyslectische kinderen

29 oktober 2013 | Reacties (1)

De game-app Pelle puzzelt is speciaal ontwikkeld voor dyslectische kinderen. De app stimuleert kinderen die al een dyslexiebehandeling krijgen om ook tijdens het weekend of in de vakantie te oefenen en te spelen met taal.

Woordpuzzels maken op tablet of smartphone helpt dyslectische kinderen extra met taal bezig te zijn.

Pelle puzzelt is ontwikkeld door Onderwijszorg Nederland (ONL). Het idee voor de app is afkomstig van dyslectische kinderen zelf. De app is bedoeld voor kinderen tussen 8 en 11 jaar en is gratis te downloaden in de App Store 9 (iPad2 of hoger) en Google Play (android). Het is de bedoeling dat er nog meer recreatieve game-apps over taal en rekenen volgen.

 

Pure winst voor taalontwikkeling

“Plezier hebben en plezier houden in taal is voor alle kinderen belangrijk”, zegt Anneremarie Kaptien van Onderwijszorg Nederland. Voor dyslectische kinderen, voor wie lezen en taal een enorme opgave is, geldt dat nog veel meer. “Pelle puzzelt werkt als een hulpmiddel. Spelenderwijs oefenen kinderen met taal via de smartphone of tablet, mobiele apparatuur, waar ze graag mee spelen. Dat levert zonder extra energie pure winst voor de taalontwikkeling op.”

Woordzoekers met ontploffing

Het woordspel is gevormd op basis van woordzoekers. Achttien verschillende woordzoekers maken de game steeds uitdagender. Aan het eind van de woordzoeker ontdekt de speler het geheime woord. Door de letters te schudden ontstaat er ontploffing, die het spannend maakt voor kinderen.

Over Onderwijszorg Nederland (ONL)

ONL is een coöperatie van 16 onderwijsadviesbureaus van EDventure en biedt gespecialiseerde landelijke zorg bij de diagnose en behandeling van kinderen met (ernstige enkelvoudige) dyslexie of (lichte) gedragsproblemen. Onderwijszorg Nederland is aangesloten bij het Kwaliteitsinstituut Dyslexie (KD).

Verder lezen

'Meelees e-boeken' voor beginnende lezers

‘Meelees e-boeken’ voor beginnende lezers

11 oktober 2012 | Reacties (1)

Speciaal voor kinderen die leren lezen zijn sinds kort via de iBookstore twee AVI-leesboekjes met geluid te koop. De tekst wordt langzaam voorgelezen met tussen elk woord en elke lettergreep een korte pauze. Dit is een heel nieuw soort e-boek, waar nog geen naam voor bestaat.  De makers noemen het een ‘meelees e-boek’.

De boekjes gaan over de twee vrienden Mus en Muis. Mus is vaak een beetje bang. Muis doet juist erg stoer. In Mus hijst het zeil (AVI start) gaan ze samen zeilen en kamperen en in Mus danst op het ijs (AVI M4) doen ze mee aan een wedstrijd kunstschaatsen op televisie. De onderwerpen zijn spannend en de verhalen zitten vol vaart en humor.

De boeken zijn geschreven door Rian Visser, die voor beginnende lezers bij uitgeverij Gottmer een serie leeskoffertjes uitbracht en ook voor de educatieve uitgeverij Zwijsen en uitgeverij Delubas eerste leesboekjes schrijft. De tekeningen zijn van Alex de Wolf (onder andere bekend van In een land hier ver vandaan en Lang geleden. De tekst wordt voorgelezen door Christine van Dreumel, logopediste en stemtherapeut.

Hoe werkt het?

De meeleesboeken zijn een tussenvorm tussen een voorgelezen boek en een boek om zelf te lezen. Het woord dat wordt uitgesproken, krijgt een andere kleur, zodat de jonge lezer de tekst goed kan volgen. Dat maakt ze zeer geschikt voor beginnende lezers of kinderen die moeite hebben met leren lezen, bijvoorbeeld door dyslexie.

Een manier om met deze boeken het lezen te oefenen is bijvoorbeeld door de pagina eerst te laten voorlezen (en meelezen) en de tekst daarna door je kind zelf te laten lezen, zonder ondersteuning van de voorleesstem. Kinderen die langzaam lezen, kunnen proberen de voorleesstem vóór te blijven, in een soort tempowedstrijdje.

Ervaringen van lezers en ouders

Thuisinonderwijs.nl heeft Mus hijst het zeil laten uitproberen door Tessa (6). Tessa zit in groep 3 en leert nu lezen. Ze is erg enthousiast over het meelees e-boek. “Het is fijn dat er iemand meeleest. Sommige woorden kon ik nog niet lezen, maar door het voorlezen kon ik die overslaan en toch verder gaan met het verhaal. Ik heb het boek wel drie keer gelezen. De laatste keer heb ik de mevrouw [die voorleest, red.] uitgezet, want toen kon ik het zelf wel.”

Ook de moeder van Tessa is positief over Mus hijst het zeil. “Tessa is op het moment heel erg bezig met boekjes en lezen. We halen ook boeken uit de bibliotheek, maar omdat ze nog niet veel kan lezen zijn die soms te moeilijk. Dan geeft ze het na één bladzijde op. Dit boekje was eigenlijk ook iets te moeilijk, maar doordat ze hulp kreeg van de voorleesstem, ging ze wel door.”

Mus danst op het ijs is voor ons getest door Camiel (7). Hij zit in groep 4, maar blijft met lezen nogal achter. “We moeten van de juf elke dag met Camiel oefenen met lezen”, vertelt zijn vader. “Dat doen we al sinds begin groep 3, maar het is een heel moeizaam proces. Hij vindt lezen echt niet leuk. We hebben best vaak strijd als hij moet oefenen met lezen. Met deze meeleesboeken kunnen wij iets meer op de achtergrond blijven. Dat is ter afwisseling best prettig. Toch kan hij er niet helemaal zelfstandig mee oefenen. Als we niet naast hem gingen zitten om hem te stimuleren echt mee te lezen, liet Camiel zich gewoon – lekker makkelijk – voorlezen.”

Verder lezen

Speciale dyslexie-lettertypes helpen niet iedereen

Speciale dyslexie-lettertypes helpen niet iedereen

20 augustus 2012 | Reacties (0)

De laatste jaren verschijnen er steeds meer kinderboeken in speciale dyslexie-lettertypes. Deze letters zijn ontworpen om het lezen voor dyslectici makkelijker maken. Ook de dyslexie-versie van typecursus Duck Typen maakt er gebruik van.

Ideaal zou je zeggen. Maar wetenschappelijk bewijs dat de lettertypes echt werken is er niet. In de praktijk blijkt ook dat sommige dyslectici er wel makkelijker door lezen, maar dat het voor anderen geen verschil maakt. Hoe goed een lettertype werkt, is persoonlijk. Het is dus een kwestie van uitproberen om er achter te komen of jouw kind er iets aan heeft.

Verschillende dyslexie-lettertypes

Er zijn verschillende dyslexie-lettertypes. De bekendste is het lettertype Dyslexie dat is ontwikkeld door de Nederlandse ontwerper Christian Boer, die zelf ook dyslexie heeft. Hij ontdekte dat hij teksten in zijn eigen font beter kon lezen. Uitgeverij Kluitman brengt veel kinderboeken in een speciale versie met het letterype Dyslexie. Het is inmiddels de grootste serie bij Kluitman en bevat boeken over uit de reeksen Koen Kampioen, Heksje Lilly, Floortje en Lizzy.

Vind jouw kind het Dyslexie-font een prettig lettertype? Dan is het goed om te weten dat je dit lettertype gratis kunt downloaden om zelf te gebruiken.

Uigeverij Zwijsen brengt in de serie Zoeklicht Dyslexie leesboeken, doeboeken en informatieve boeken uit voor kinderen de dyslexie. Zwijsen gebruikt het speciale dyslexie-lettertype Zwijsen Dyslexie Font.Het lettertype is in 2003 bedacht en gemaakt door Natascha French. Zij is zelf dyslectisch en heeft op grond van haar onderzoek en eigen ervaringen een lettertype ontwikkeld dat niet uitgaat van de schoonheid van de letters, maar van de leesbaarheid van de individuele letters.

De Zoeklicht-boeken houden ook rekening met andere voorwaarden om het lezen voor kinderen met dyslexie zo makkelijk mogelijk te maken, zoals de kleur van de bladzijde en de letters.

 

 

 

Verder lezen

Adhd en dyslexie

Integrale zorg voor kind met ADHD én dyslexie

15 maart 2012 | Reacties (0)

Eénderde van de kinderen met ADHD heeft ook dyslexie. En andersom hebben dyslectische kinderen in 15 tot 20% van de gevallen ook ADHD. Behandelingen zijn vaak alléén gericht op ADHD of dyslexie. Een nieuw instituut, het Regionaal Instituut voor Ontwikkelingsproblemen (RIO), wil die kloof in de zorg dichten. Initiatiefnemer is de grootste dyslexiezorgverlener in Nederland: het Regionaal Instituut voor Dyslexie (RID).

‘Bij ADHD wel vergoeding dyslexiezorg mogelijk’

Adhd en dyslexie

Integrale aanpak ADHD én dyslexie. Directeur RIO: “We stellen het kind centraal. De zorg organiseren we daar dan wel omheen.”

“Er wordt nog té vaak gedacht dat vergoede dyslexiezorg niet weggelegd is voor kinderen met ADHD. Dat is pertinent niet waar”, zegt directeur Remco Reij van het RIO. “Zoek op het internet of kinderen met ADHD in aanmerking komen voor vergoede dyslexiezorg en het antwoord is bijna altijd ‘nee’. Terwijl het antwoord veel genuanceerder is. Het gaat erom dat de ADHD geen invloed heeft op de dyslexiebehandeling. Kinderen met ADHD die onder behandeling zijn, kunnen wel degelijk in aanmerking komen voor vergoede zorg”, legt Reij uit.

Die behandeling bestaat volgens Reij niet uit het automatisch voorschrijven van medicijnen. “In de media – ook weer afgelopen weekend over voorschrijven van Ritalin aan kleuters – wordt de suggestie vaak gewekt dat alleen op die manier ADHD te behandelen is. Zo is het niet! Bij elk kind kijken we welke aanpak het beste past in de situatie thuis, op school en in contact met vriendjes.”

Snellere doorstroom van ADHD- naar dyslexiebehandeling

Het RIO borduurt voort op de jarenlange ervaring van het RID. De behandelaren van beide instituten onderhouden nauw contact met elkaar. Remco Reij: ‘We zien hier veel kinderen binnenkomen die waarschijnlijk dyslectisch zijn, maar door de ADHD nog niet terecht kunnen bij het RID. Zouden ze eerst naar een andere zorgverlener gaan, dan is het moeilijk te monitoren op welk moment een goede dyslexiebehandeling kan starten. Omdat wij heel korte lijnen met het RID hebben, kunnen kinderen veel sneller doorstromen.’

Kind centraal bij aanpak ontwikkelingsproblemen

De combinatie ADHD en dyslexie komt het vaakst voor. Daarnaast zijn er meer combinaties van problemen te noemen. Zoals faalangst en ADHD. Of dyslexie en somberheid. “Kinderen zijn nu eenmaal niet eendimensionaal”, zegt Remco Reij. “Er spelen bij kinderen met een ontwikkelingsprobleem vaak meerdere knelpunten. Heb je geen integrale benadering, dan blijft het kind er last van houden. We stellen samen met het RID het kind centraal. De zorg organiseren we daar dan wel omheen.”

“Je bent er vaak niet door één probleem aan te pakken en moet oog blijven houden voor het kind. Als het kind in zijn ontwikkeling wordt gehinderd door bijvoorbeeld faalangst, dan is het van belang om in te grijpen”, vertelt Reij. Voor kinderen met faalangst bieden beide vestigingen de faalangsttraining Je bibbers de baas.

De focus van het RIO ligt in eerste instantie op ADHD en aanverwante problematiek. “Ons belangrijkste doel is om kwaliteit te bieden. Ons zorgaanbod ontwikkelt zich naar andere terreinen als de praktijk daartoe aanleiding geeft.”

Meer info

Het RIO heeft momenteel twee vestigingen: een in Arnhem en een in Rotterdam. Voor meer informatie en contactgegevens: www.riozorg.nl

Verder lezen