Schoolvakken

Voorbereidend lezen in groep 1 en 2

Kleuters in groep 1 en groep 2 zijn volop bezig met ‘voorbereidend lezen’ en ‘ontluikende geletterdheid’. Ze maken spelenderwijs kennis met geschreven taal en letters. Zo wordt de basis gelegd voor het leren lezen in groep 3. Maar wat doen ze nu eigenlijk bij ‘voorbereidend lezen’?

Taalonderwijs in groep 1 en groep 2

Voorlezen, rollenspellen, liedjes zingen, poppenkast, gedichtjes opzeggen, prentenboeken bekijken: kleuters vinden het heerlijk om met dit soort activiteiten bezig te zijn. In groep 1 en 2 is hier veel tijd en ruimte voor. Want het is niet alleen leuk, maar ook nog eens ontzettend leerzaam. In de kleutergroepen wordt gemiddeld een half uur tot een uur per dag gericht aandacht besteed aan taalonderwijs.

Voorbereidend lezen: kleuters in de startblokken

Veel activiteiten in groep 1 en 2 hebben als doel je kind voor te bereiden op het leren lezen in groep 3:

 
• Uitbreiding van de woordenschat, onder andere door veel voorlezen.
• Oefenen van luistervaardigheid: de leerkracht leest een verhaal voor over de brandweer. Elke keer als de kinderen het woord ‘brand’ horen moeten ze in hun handen klappen, bij ‘brandweer’ stampen ze met hun voeten en bij ‘brandweerauto’ zeggen ze tu-ta-tu.
• Oefenen met klankherkenning (‘auditieve discriminatie’) door spelletjes met eindrijm en beginrijm, liedjes zingen, lettergrepen klappen.
• Trainen van het auditief geheugen: zinnen nazeggen van 4 tot 7 woorden (groep 1) of 7 tot 10 woorden (groep 2).
• Inzicht krijgen in geschreven taal: wat zijn woorden, zinnen, letters? Wat is het verschil tussen de vorm van een woord en de betekenis: een reus is groter dan een kabouter, maar het woord ‘kabouter’ is groter dan het woord ‘reus’.
• Letters leren. Op veel scholen wordt in groep 2 in de tweede helft van het schooljaar gewerkt met een ‘letter van de week‘. Een week lang staat een bepaalde letter centraal. In de kring verzinnen kinderen zo veel mogelijk woorden die met die letter beginnen, ze mogen spulletjes meenemen die met die letter beginnen, ze gaan stempelen met de letter of kleuren een kleurplaat in. In veel kleutergroepen is er een speciale ‘ABC-muur’ of ‘lettermuur’. Aan de wand (of aan een waslijn) worden kaarten met letters gehangen, soms met plaatjes erbij. Naar aanleiding van bijvoorbeeld een rijmpje, liedje of een prentenboekverhaal verzamelen de kinderen woorden voor de ABC-muur. Bij de woorden worden tekeningen of pictogrammen gemaakt. Natuurlijk zijn de letters ook te vinden op de stempeltafel. In het begin zal je kleuter lukraak wat letters op papier stempelen, na een tijdje volgt zijn eigen naam en aan het eind van groep 2 kan je kind al eenvoudige woordjes (na)stempelen!
• Lettergrepen onderscheiden. Het kunnen opdelen van woorden in lettergrepen (en later afzonderlijke klanken) is een belangrijke stap naar het leren lezen. Je kind oefent dit soort woorden door te klappen (pop-pen-huis = drie klappen, ta-fel = twee klappen) of lekker hard te stampen.
• Hakken (en plakken). In de tweede helft van groep 2 leert je kind eenlettergrepige woorden opdelen in afzonderlijke klanken. ‘Huis’ klinkt dan bijvoorbeeld als ‘huh-ui-sssss’. Zie ook Lezen met hakken en plakken

Fonologisch/fonemisch bewustzijn

In gesprekjes over de vorderingen van je kind, heeft de juf het misschien over ‘fonologisch’ of ‘fonemisch’ bewust zijn. Wat bedoelt ze daarmee? Fonemisch bewustzijn is het begrip dat gesproken woorden uit klanken bestaan. Fonemisch bewustzijn is een aspect van fonologisch bewustzijn, de vaardigheid om los van de inhoud te reflecteren op gesproken taal. Vaak worden de termen door elkaar gebruikt.

Steeds minder kinderen doen fietsexamen

Steeds minder kinderen nemen deel aan het verkeersexamen op de fiets. Dat constateert Veilig Verkeer Nederland naar aanleiding van het theoretisch verkeersexamen dat morgen wordt afgenomen in groep 7 en 8 van de basisschool. Het theorie-examen wordt in heel Nederland op dezelfde dag gemaakt, voor het fietsexamen prikt iedere gemeente haar eigen datum.

Kinderen zonder fiets

In 2009 deed 9 procent niet mee aan het praktijkexamen. Twee jaar later, het laatst bekende cijfer bij VVN, steeg het aantal afhakers tot 13 procent. Dat zijn 20.280 leerlingen. Twee jaar geleden luidde Veilig Verkeer Nederland ook al de noodklok: steeds meer kinderen van elf en twaalf jaar kunnen niet goed fietsen, doordat ze altijd met de auto worden vervoerd. Omdat de leerlingen niet goed genoeg kunnen fietsen of zelfs helemaal geen fiets hebben, zien scholen soms af van deelname aan het (praktisch) verkeersexamen. Gebrek aan vrijwilligers om het verkeersexamen in goede banen te leiden, is een andere bedreiging voor dit oer-Nederlandse fenomeen, dat al sinds 1932 bestaat.

Alle somberheid ten spijt is het verkeersexamen van Veilig Verkeer Nederland op het overgrote deel van de basisscholen vaste prik. In april of mei fietsen leerlingen van groep 7 of 8 met gekleurde hesjes voorzien van een rugnummer door het dorp of de stad om te laten zien dat ze de verkeersregels kennen. Een hele happening, die – als alles goed gaat – wordt afgesloten met het verkeerdiploma.

Verkeersexamen in groep 7 of 8

• Het verkeersexamen wordt op zeventig procent van de deelnemende scholen gedaan in groep 7. De rest doet het in groep 8.
• Het praktisch verkeersexamen wordt per gemeente georganiseerd; er is geen vaste landelijke datum. Het schriftelijke verkeersexamen (theorie) wordt door scholieren in heel Nederland op dezelfde datum (half april) gemaakt.
• 95 Procent van de kinderen slaagt voor het schriftelijke examen. Het praktijkexamen wordt nog succesvoller afgelegd: 97 procent van de kinderen slaagt. Van de gezakte kinderen doet zestig procent een jaar later een nieuwe poging.

Bron: VVN

Het theoretisch verkeersexamen

Veilig Verkeer Nederland hanteert de volgende uitgangspunten:

1. Het veilig toepassen van regels staat centraal, voor de kinderen zelf en voor anderen.
2. De verkeerseducatie gaat uit van hoe de weg er in de praktijk uitziet en hoe daar veilig te handelen, ongeacht of de wegconstructies aan de wettelijke eisen voldoen.
3. Het uitgangspunt van verkeerseducatie is altijd de situatie zoals kinderen die in de praktijk tegenkomen. Ook bijvoorbeeld buitenspelen op straat is daar onderdeel van. Dergelijk gedrag dat formeel verboden is, maar wel vaak voorkomt, wordt in het lesmateriaal besproken en ook in het schriftelijk verkeersexamen getoetst.
4. Kinderen wordt geleerd rekening te houden met fouten en vergissingen van anderen. Dat speelt vooral bij voorrang verlenen en voor laten gaan. Kinderen wordt geleerd altijd bedacht te zijn op andere weggebruikers die zich niet aan de regels houden.

Herexamen

Gezakt? De dag na het schriftelijk Verkeersexamen staat er op de website een herexamen voor leerlingen die in eerste instantie zijn gezakt voor het schriftelijk verkeersexamen. Kinderen het theorie-examen niet halen mogen in principe wel meedoen aan het praktijkexamen, al zijn er scholen die daarvan afwijken.

‘En boem, daar liggen ze dan’

Mooie beelden uit de begintijd van het verkeersexamen in de jaren dertig:

Eenderde jongens heeft belabberd handschrift

Bijna eenderde van alle jongens heeft aan het einde van de basisschool een beroerd handschrift. Meisjes schrijven een stuk netter. Slechts 6 procent van de meisjes in groep 8 heeft een handschrift dat als slecht of onvoldoende moet worden aangemerkt, zo blijkt uit onderzoek van toetsenmaker Cito.

Meisjes schrijven netter dan jongens.

Niet slechter, wel groter

Cito onderzocht de handschriftkwaliteit van kinderen in de hoogste groep van de basisschool. In vergelijking met tien jaar eerder, toen dit ook is onderzocht, zijn kinderen op de basisschool niet slordiger gaan schrijven. Het toegenomen gebruik van laptops, computers en tablets in de klas heeft dus geen invloed op de kwaliteit van het handschrift. Wel zijn kinderen groter gaan schrijven, hanteren ze vaker  een (deels) onverbonden schrift en schrijven ze vaker rechtopstaand.

Groep 5 schrijft slecht leesbaar

Naast de handschriften in groep 8 zijn ook de schrijfkwaliteiten van leerlingen in groep 5 onder de loep genomen. Zijn in groep 8 de meeste handschriften matig of voldoende leesbaar, in groep 5 wordt het grootste deel van de handschriften beoordeeld als onvoldoende tot matig leesbaar. Daarnaast laat de verzorging van het schrift te wensen over: De meeste handschriften in groep 5 zijn beoordeeld als (zeer) slecht, onvoldoende of matig verzorgd.

Minder aandacht voor schrijven in de hoogste groepen

Bijna alle leerkrachten in groep 4, 5 en 6 geven minstens twee keer per maand schrijfles. In de hogere groepen wordt dat minder. In groep 8 krijgt nog maar 63% van de leerlingen minstens twee keer in de maand schrijfles. De meeste leerkrachten letten op aspecten van het schrijfproces zoals de pengreep, zit- en schrijfhouding, schrijfbewegingen, taakgerichtheid en het schrijftempo. In de hogere groepen neemt de aandacht hiervoor ook af.

Schrijftempo van 35 naar 53 letters per minuut

In de laatste drie jaar van de basisschool gaan kinderen steeds sneller schrijven. Wanneer leerlingen in hun eigen tempo schrijven, ligt het gemiddelde schrijftempo in groep 5 op 36 letters per minuut en de gemiddelde snelheid in groep 8 op 53 letters per minuut. Als leerlingen op hun snelst schrijven dan ziet Cito dat leerlingen uit groep 5 gemiddeld 10 (leesbare) woorden per minuut overschrijven en leerlingen uit groep 8 gemiddeld 19 (leesbare) woorden per minuut. Meisjes schrijven gemiddeld genomen wat sneller dan jongens.

Schoolzwemmen, niet meer vanzelfsprekend

Te duur. Te tijdrovend. Te veel gedoe. Overbodig. Het schoolzwemmen staat onder druk. Begin jaren negentig deed bijna negentig procent van de basisscholen in Nederland aan schoolzwemmen. In 2005 was dit percentage gedaald tot onder de zestig procent. In 2012 lag het op 42 procent en de verwachting van de Vereniging Sport en Gemeenten, die de cijfers in kaart brengt, is dat het percentage schoolzwemmende scholen de komende jaren onder de veertig procent duikt.

Subsidies schoolzwemmen vervallen

Schoolzwemmen wordt gefinancierd met subsidie van de gemeente. In de huidige tijden van bezuinigingen kiezen steeds meer gemeenten ervoor die subsidie te schrappen.  Ook omdat lang niet iedereen overtuigd is van het nut van schoolzwemmen. De meeste kinderen in Nederland hebben in groep 4 al een zwemdiploma gehaald. Gaat het zwemmen, omkleden en het vervoer naar en van het zwembad niet ten koste van ‘echte’ onderwijstijd?  En is het wel de verantwoordelijkheid van de gemeente dat kinderen leren zwemmen of zijn de ouders verantwoordelijk? Maar ja, hoe zit dat dan met scholen in achterstandswijken, waar het percentage kinderen zonder zwemdiploma een stuk hoger ligt dan gemiddeld? Voor- en tegenstanders van schoolzwemmen buitelen over elkaar heen met argumenten, maar feit is dat het steeds minder vanzelfsprekend is dat kinderen schoolzwemmen krijgen.

In plaatsten waar het schoolzwemmen nog bestaat, zijn scholen vrij om te kiezen hoe ze dat inrichten. De meeste scholen kiezen ervoor om de leerlingen van groep 4, 5 of 6 (of soms meerder jaren) te laten zwemmen.  Soms vervangt het zwemmen een van de reguliere gymlessen en wordt schoolzwemmen gezien als ‘natte gymles’.

Mara heeft in groep 5 haar C-diploma gehaald met schoolzwemmen. Er waren toen best veel kinderen nog een zwemdiploma konden halen. We hadden erop gegokt dat Dinant met schoolzwemmen ook C zou doen, maar inmiddels is het afgeschaft bij ons op school. Vanwege bezuinigingen. Ik kan er niet echt mee zitten, want ik vond dat ze ook altijd wel erg veel tijd kwijt waren met schoolzwemmen en bovendien vond niemand het leuk, volgens mij.

Janet, moeder van Dinant (9) en Mara (11)

Schoolzwemmen is geen zwemles

Schoolzwemmen is iets anders dan zwemles tijdens schooltijd. Het doel ervan is niet primair om een zwemdiploma te halen, al fungeert het wel als een vangnet voor kinderen die nog helemaal geen diploma hebben. Je kunt er dus niet voetstoots van uitgaan dat je kind tijdens het schoolzwemmen nog wel even zijn B- of C-diploma zal halen. Soms kan en lukt dat wel en wordt hier ook op ingezet, maar in de meeste gevallen niet. Het accent van het huidige schoolzwemmen ligt op het onderhouden van de zwemvaardigheid, vergroten van de zelfredzaamheid in het water en het kennis laten maken met verschillende vormen van bewegen in het water. Zo kan je kind gaan waterpoloën, oefenen met reddend zwemmen of  leren wakzwemmen.

Moet je kind meedoen aan schoolzwemmen?

Indien schoolzwemmen onderdeel uitmaakt van het onderwijsaanbod (dit staat vermeld in de schoolgids), moet je kind verplicht deelnemen aan schoolzwemmen. De school kan om een vrijwillige eigen bijdrage vragen, bijvoorbeeld voor het busvervoer, maar als je die niet wilt of kunt betalen, mag je kind niet worden uitgesloten van het schoolzwemmen.

Als je niet wilt dat je kind meedoet met schoolzwemmen, kan je vrijstelling vragen bij het schoolbestuur van de basisschool.  Je kind krijgt dan vervangend werk op school. Over het algemeen zijn scholen, behalve bij medische omstandigheden, zeer terughoudend bij het verlenen van vrijstelling. Een argument als ‘mijn kind heeft al drie zwemdiploma’s’ is doorgaans niet voldoende. Dat heeft ook met de organisatorische kant van het verhaal te maken.  De groepsleerkracht gaat meestal mee naar het zwembad. Voor kinderen die niet meedoen, moet dus speciaal iets geregeld worden, bijvoorbeeld tijdelijk werken in een andere groep.

Realistisch rekenen heeft voor- en nadelen

Heb je wel eens in het rekenboek van je kind gekeken? Dan zul je ontdekt hebben dat rekenen op de basisschool er tegenwoordig heel anders aan toe gaat dan toen je zelf op school zat. Tegenwoordig wordt er namelijk realistisch gerekend. Nienke Geessinck beschrijft in dit artikel wat dat inhoudt en welke voor- en nadelen zij in de praktijk ervaart.

Veel manieren om een som uit te rekenen

Drie manieren om de som '95-37= ' uit te rekenen. Voorbeeld uit de rekenmethode 'Wereld in getallen'.

Onlangs kwam ik aan de praat met een moeder en ze vertelde mij dat ze het zo vervelend vindt dat ze haar dochter zo moeilijk kan helpen met rekensommen. “Waarom leren de kinderen zoveel verschillende manieren om een som uit te rekenen?” Dat vind ik een goede vraag.

Ikzelf ben nog van de generatie van de saaie rekenboeken. (Ik hoop niet dat ik hier mensen mee beledig die veel van hun tijd gegeven hebben om een boek te schrijven om mij te leren rekenen.) Ik leerde op één manier sommen uit te rekenen, en in de rekenboeken van mijn tijd stonden een heleboel rijtjes met steeds dezelfde soort sommen om te oefenen. Even onder ons: rekenen was niet bepaald mijn lievelingsvak. Het gebruik van rekenmateriaal kan ik mij niet herinneren; sommen werden niet inzichtelijk gemaakt en dat het boek er niet gezellig uitzag en dat er geen enkel gekleurd plaatje in te vinden was, hielp er waarschijnlijk ook niet aan mee.

Aantrekkelijk materiaal

Tijdens stages en later tijdens het werken op verschillende basisscholen maakte ik kennis met het zogenoemde realistisch rekenen. De boeken zagen er aantrekkelijk en kindvriendelijk uit, iets dat ik in mijn rekenboeken zo gemist heb. De illustraties en foto’s die in de boeken te zien zijn, maken de sommen minder abstract. Dit is één van de kernpunten voor het realistisch rekenonderwijs. Deze en andere punten worden hieronder genoemd:

1. Gebruik van contexten: contexten zijn verhalen en geven de som een betekenis.
2. Gebruik van modellen: een bekend voorbeeld hiervan is de getallenlijn, het rekenen wordt inzichtelijker gemaakt.
3. Aansluiten bij eigen oplossingsmethoden: kinderen gaan zelf kijken of ze een oplossing hebben voor het rekenprobleem. De manier waarop deze oplossingen tot stand komen zijn vaak omslachtig; het is de taak van de leerkracht om deze te vereenvoudigen.
4. Het interactieve karakter van het leerproces: kinderen leren zelf oplossingen te bedenken door met elkaar samen te werken.
5. Integratie van verschillende leerstofonderdelen: bij rekenen zijn er verschillende domeinen: hele getallen, breuken en kommagetallen, verhoudingen en procenten, meten en meetkunde. Deze domeinen worden niet afzonderlijk aangeboden, maar zijn met elkaar verweven.

(bron: Profi-leren – rekenonderwijs tradioneel of realistisch)

Bovenstaande punten lijken uiteraard prachtig. Sommen krijgen betekenis en worden inzichtelijk gemaakt. De creativiteit van kinderen wordt geprikkeld als ze de mogelijkheid krijgen zelf met getallen te spelen. In de rekenboeken wordt hierop ingespeeld; bij nieuwe leerstof worden soms verschillende manieren getoond hoe een som kan worden uitgerekend. Het is dan aan de kinderen om hun favoriete manier uit te kiezen.

Realistisch rekenen: lastig voor zwakke rekenaars

Mijn ervaring is dat dit voor goede rekenaars erg uitdagend is, zij krijgen volop de gelegenheid om hun eigen voorkeur te ontdekken. De kinderen die rekenen moeilijk vinden, raken in de war van al die manieren. Deze kinderen hebben behoefte aan duidelijkheid; zij kunnen niets met verschillende manieren en inzichten. Voor hen is het dan ook onmogelijk om uit al die manieren hun voorkeur te kiezen. Zwakke rekenaars zijn gebaat bij één manier.

Hoogleraar wiskunde Jan van de Craats stelt in Prima-Onderwijs (2009) dat kinderen minder goed zijn gaan rekenen en dat ligt volgens hem aan het realistisch rekenen. Hij geeft aan dat er minder nadruk ligt op het oefenen. Bovendien moeten sommen tot en met 20 evenals vermenigvuldigsommen en deelsommen er ingestampt worden en dat gebeurt niet in het realistisch rekenonderwijs waar het begrip belangrijker is. Het ‘ouderwetse’ stampwerk is echter ook belangrijk; met deze kennis van sommen zijn namelijk alle sommen te maken. Van de Craats stelt dat het traditionele rekenonderwijs terug moet, uiteraard wel in een nieuw jasje met contexten en veel oefensommen.

Spelen met getallen

In de afgelopen jaren heb ik wel plezier gekregen in het rekenen. Ondanks dat het realistisch rekenen niet geheel in alles geslaagd bleek te zijn, heeft het ook goede dingen met zich meegebracht. De ervaring van de rekenlessen van vroeger heeft plaatsgemaakt voor een heel ander gevoel: als je de basis goed beheerst, dan is rekenen niets anders dan spelen met getallen!

Thuis oefenenen met rekenen

Je kunt thuis met je kind oefenen met tellen, cijfers en getallen. Naast het inoefenen van de tafels, deeltafels en sommen tot en met 20 kun je als ouder ook rekenvaardigheden oefenen op een spelende manier. Op het internet zijn hiervoor vele sites met ideeën te vinden, enkele voorbeelden vind je hieronder:

• Tips van educatieve uitgeverij ThiemeMeulenhoff
• Tips van Leren Primair
• Onderweg rekenen, op Kinderen leren rekenen

Over de auteur: Nienke Geessinck (1978) uit Eibergen (Gelderland) heeft negen jaar ervaring als groepsleerkracht in het basisonderwijs. Sinds april 2012 is ze voor zichzelf begonnen met de oprichting vanKoppie Koppie . Koppie Koppie geeft bijles en huiswerkbegeleiding aan kinderen van de basisschool. Nienke is te volgen op Twitter en Facebook.

‘Meelees e-boeken’ voor beginnende lezers

Speciaal voor kinderen die leren lezen zijn sinds kort via de iBookstore twee AVI-leesboekjes met geluid te koop. De tekst wordt langzaam voorgelezen met tussen elk woord en elke lettergreep een korte pauze. Dit is een heel nieuw soort e-boek, waar nog geen naam voor bestaat.  De makers noemen het een ‘meelees e-boek’.

De boekjes gaan over de twee vrienden Mus en Muis. Mus is vaak een beetje bang. Muis doet juist erg stoer. In Mus hijst het zeil (AVI start) gaan ze samen zeilen en kamperen en in Mus danst op het ijs (AVI M4) doen ze mee aan een wedstrijd kunstschaatsen op televisie. De onderwerpen zijn spannend en de verhalen zitten vol vaart en humor.

De boeken zijn geschreven door Rian Visser, die voor beginnende lezers bij uitgeverij Gottmer een serie leeskoffertjes uitbracht en ook voor de educatieve uitgeverij Zwijsen en uitgeverij Delubas eerste leesboekjes schrijft. De tekeningen zijn van Alex de Wolf (onder andere bekend van In een land hier ver vandaan en Lang geleden. De tekst wordt voorgelezen door Christine van Dreumel, logopediste en stemtherapeut.

Hoe werkt het?

De meeleesboeken zijn een tussenvorm tussen een voorgelezen boek en een boek om zelf te lezen. Het woord dat wordt uitgesproken, krijgt een andere kleur, zodat de jonge lezer de tekst goed kan volgen. Dat maakt ze zeer geschikt voor beginnende lezers of kinderen die moeite hebben met leren lezen, bijvoorbeeld door dyslexie.

Bekijk dit filmpje om te zien hoe het werkt:

Een manier om met deze boeken het lezen te oefenen is bijvoorbeeld door de pagina eerst te laten voorlezen (en meelezen) en de tekst daarna door je kind zelf te laten lezen, zonder ondersteuning van de voorleesstem. Kinderen die langzaam lezen, kunnen proberen de voorleesstem vóór te blijven, in een soort tempowedstrijdje.

Ervaringen van lezers en ouders

Thuisinonderwijs.nl heeft Mus hijst het zeil laten uitproberen door Tessa (6). Tessa zit in groep 3 en leert nu lezen. Ze is erg enthousiast over het meelees e-boek. “Het is fijn dat er iemand meeleest. Sommige woorden kon ik nog niet lezen, maar door het voorlezen kon ik die overslaan en toch verder gaan met het verhaal. Ik heb het boek wel drie keer gelezen. De laatste keer heb ik de mevrouw [die voorleest, red.] uitgezet, want toen kon ik het zelf wel.”

Ook de moeder van Tessa is positief over Mus hijst het zeil. “Tessa is op het moment heel erg bezig met boekjes en lezen. We halen ook boeken uit de bibliotheek, maar omdat ze nog niet veel kan lezen zijn die soms te moeilijk. Dan geeft ze het na één bladzijde op. Dit boekje was eigenlijk ook iets te moeilijk, maar doordat ze hulp kreeg van de voorleesstem, ging ze wel door.”

Mus danst op het ijs is voor ons getest door Camiel (7). Hij zit in groep 4, maar blijft met lezen nogal achter. “We moeten van de juf elke dag met Camiel oefenen met lezen”, vertelt zijn vader. “Dat doen we al sinds begin groep 3, maar het is een heel moeizaam proces. Hij vindt lezen echt niet leuk. We hebben best vaak strijd als hij moet oefenen met lezen. Met deze meeleesboeken kunnen wij iets meer op de achtergrond blijven. Dat is ter afwisseling best prettig. Toch kan hij er niet helemaal zelfstandig mee oefenen. Als we niet naast hem gingen zitten om hem te stimuleren echt mee te lezen, liet Camiel zich gewoon – lekker makkelijk – voorlezen.”

Leren lezen in groep 3: zó help je je kind

Ik herken het uit de praktijk; kinderen die aan het einde van groep 2 opgewonden naar me toe kwamen: “Juf juf, na de vakantie komen we bij jou in groep 3!” Maar wat was het spannend, op de eerste schooldag na zes weken lang vakantie te hebben gehad. Gespannen gezichtjes, rode blosjes. Enkele kinderen die mama nog eens stevig vastpakken. Van hun enthousiasme aan het einde van het vorige schooljaar is weinig over. Wat zal de juf gaan doen? Leren lezen, is dat niet heel erg moeilijk? Kan ik dat wel? En is er nog wel tijd over om te spelen?

Foto: Nationale Beeldbank/Klara Scheuder

Het leren lezen is voor kinderen ontzettend spannend. Het is toch waar het allemaal om draait in groep 3. Het tempo zit er al aan het begin van het schooljaar goed in; aan het einde van groep 3 moeten de kinderen alle letters (klanken) kennen en moeten ze al lekker vlot kunnen lezen. Je kunt je dus wellicht voorstellen dat de druk hoog is, zowel voor de kinderen als voor de leerkracht.

Als ouder kan je je kind goed helpen

Veel kinderen kunnen de snelheid van het leren van de letters prima aan; het gaat ze voor de wind en voordat je het weet lezen ze hele verhalen. Maar hoe zit het dan als het even niet zo lekker gaat met het leren lezen? Ouders kunnen prima helpen om het leren lezen te stimuleren en bevorderen.

Een manier van lezen die ik zelf altijd erg prettig vind en die ook thuis goed te doen is, is om meerdere keren dezelfde tekst te lezen; voor – koor – zelf. Bij deze manier van lezen wordt er hardop gelezen. De eerste keren lees je de tekst voor. Het kind zit naast je en wijst de woorden aan die jij leest. Vervolgens wordt de tekst gezamenlijk gelezen (koor). Jij geeft hierbij het tempo aan. Het is hierbij van belang om een normale snelheid aan te houden. Het samenlezen doe je ook een aantal keren. Als laatste laat je je kind alleen lezen. Omdat dezelfde tekst meerdere keren gelezen wordt, staat herhaling bij deze manier van lezen centraal.

Tips bij het oefenen met lezen *

• Vraag eens na bij de leerkracht van jouw kind welke letters je zoon of dochter al heeft gehad. Misschien heeft de school wel een boekje op het juiste niveau dat je mag lenen om thuis met je kind te gaan oefenen. Vraag met regelmaat om een nieuw boek, je kind leert op school steeds meer bij.
• Begin zoveel mogelijk op een vast tijdstip, dit geeft duidelijkheid voor je kind. Probeer dagelijks maximaal 15 minuten te lezen. Het is effectiever om dagelijks kortstondig te lezen dan eens in de week een uur lang.
• Laat je kind niet worstelen met een moeilijk woord. Zeg het woord voor en laat je kind het woord nogmaals lezen.
• Om het voor je kind zo leuk mogelijk te houden sluit je het lezen positief af. Dit kan bijvoorbeeld door je kind voor te lezen. Kinderen kunnen intens genieten van een verhaal en van de aandacht die ze krijgen tijdens het voorlezen.

* bron: www.veiliglerenlezen.nl – artikel “ik wil mijn kind thuis helpen met lezen” van Ed Koekebacker

Naar de bibliotheek

Een belangrijke manier om je kind voor boeken te laten interesseren, is om samen boeken uit te gaan zoeken in de bibliotheek. Een lidmaatschap bij de bibliotheek voor een kind tot en met 17 jaar is kosteloos. Neem je kind mee naar de bibliotheek en zoek samen een paar boekjes uit. Je kind zal meer interesse tonen in de boeken die hij zelf heeft uitgezocht.

Zelf heb ik deze tips dankbaar mogen uitvoeren op een school waar ik destijds werkte. Ik was leerkracht van groep 5 en ik heb met leerling A. het eerste kwartier van de dag (het “stilleesmoment”) samen gelezen. De betekenis van de moeilijke woorden in de tekst hebben we samen opgezocht op het internet. A. genoot van de aandacht die hij kreeg en na afloop bedankt hij me: “Bedankt juf, ik heb veel geleerd.” En dat allemaal aan het begin van de dag!

Over de auteur: Nienke Geessinck (1978) uit Eibergen (Gelderland) heeft negen jaar ervaring als groepsleerkracht in het basisonderwijs. Sinds april 2012 is ze voor zichzelf begonnen met de oprichting vanKoppie Koppie . Koppie Koppie geeft bijles en huiswerkbegeleiding aan kinderen van de basisschool. Nienke is te volgen op Twitter en Facebook.

Meer weten over leren lezen? Zie ook:

• Hakken, plakken en zingend lezen
• Oefenen met lezen, hoe houd je het leuk?
• Het ene lezen is het andere niet
• Technisch lezen, wat is dat eigenlijk?
• Tempolezen is lezen tegen de klok
• AVI-niveau, wat moet je er thuis mee?