Schoolvakken

Steeds vaker Engels in de kleuterklas

Op de meeste basisscholen wordt voor het eerst Engels gegeven in groep 7, of soms 6. De afgelopen tien jaar geeft een groeiende groep leerkrachten Engels in de onderbouw van de basisschool, vaak al beginnend in de kleuterklassen. Inmiddels zijn er ruim 650 scholen in Nederland waar kinderen al jong Engels krijgen. Daarnaast zijn er zijn ook nog tientallen scholen waar kinderen les krijgen in Frans, Duits of Spaans.

Op 650 scholen in Nederland leren kleuters Engels.

Voordelen van jong vreemde taal leren

Het leren van een extra taal op een jonge leeftijd heeft een aantal voordelen. Op de eerste plaats hebben jonge kinderen nog geen moeite met het uitspreken van bepaalde klanken, ze pakken de uitspraak van een vreemde taal dan ook makkelijk op. Daarnaast worden de taalgebieden in de hersenen van kleuters extra gestimuleerd bij het leren van een taal.

Hier hebben ze bij hun eerste taal, maar ook later bij het leren van andere talen, voordeel van. Het derde voordeel van het vroeg aanleren van een vreemde taal is het feit dat jonge leerlingen spelenderwijs in aanraking komen met een vreemde taal, waardoor ze vooral met plezier een nieuwe taal leren.

Vanuit deze wetenschap lijkt het logisch om al in de kleuterklassen Engels te gaan leren. Maar gaat dat Engels (of een andere vreemde taal) op jonge leeftijd niet ten koste van de beheersing van het Nederlands, zo vragen ouders en soms ook leerkrachten zich vaak af.

Beter in Engels, even goed in Nederlands

Onderzoek naar de effectiviteit van vroeg vreemdetalenonderwijs (vvto) Engels op de basisschool en de invloed daarvan op de Nederlandse taalvaardigheid van leerlingen heeft uitgewezen dat dit niet het geval is. Uit het onderzoek, dat op verzoek van minister Marja van Bijsterveldt eind 2009 is gestart, blijkt dat leerlingen een hoger niveau voor Engels halen en dat het Nederlands op peil blijft. De afdeling Toegepaste Taalwetenschap van de Rijksuniversiteit Groningen voert dit onderzoeksproject ‘The Foreign Languages in Primary school Project’ (FLiPP) uit samen met de Universiteit Utrecht en het ‘Europees Platform – internationaliseren in onderwijs’.

Op een aantal scholen zijn de vorderingen van de kleuters in Engels gemeten. Volgens de eerste resultaten van het onderzoek, waarvan de eindresultaten eind 2012 worden opgeleverd, leiden de lessen Engels vanaf groep 1 logischerwijs tot een hoger niveau Engels dan bij kinderen die geen Engels krijgen. Zowel de leerlingen die Engelse lessen volgen, als de leerlingen die geen Engels krijgen, presteren voor de Nederlandse woordenschat conform de leeftijdsnormen.

De resultaten zijn tot stand gekomen door zowel de vorderingen van de kleuters met Engels te meten als de Nederlandse taalvaardigheid. De onderzoekers hebben hiervoor een aantal testen afgenomen, waarbij de taalvaardigheid van de kinderen op een speelse manier gemeten werd.

Meer Engels in de onderbouw

Onlangs heeft minister Marja van Bijsterveldt aangegeven vvto een warm hart toe te dragen: “Met vroeg vreemdetalenonderwijs investeren we in de toekomst van de huidige generatie leerlingen; een toekomst die meer en meer internationaal georiënteerd zal zijn.” Zij heeft de Tweede Kamer beloofd om eind 2012 met een plan van aanpak te komen. Dit plan van aanpak is onder andere van belang voor de aansluiting op het voortgezet onderwijs.

Dankzij vvto verlaten tienduizenden leerlingen met een flinke Engelse taalvaardigheid en internationaal bewustzijn de basisschool. Door de sterke groei in het aantal scholen dat al vanaf de kleutergroepen Engels aanbiedt (van 37 scholen in 2004 naar circa 650 in 2012), is het noodzakelijk dat het voortgezet onderwijs hierop inspringt, zo geven de onderzoekers aan. Op de pabo zou ook extra aandacht moeten besteden aan vvto Engels en de bijbehorende vakdidactiek.

Volop keuze in apps om te leren schrijven

Leren schrijven? Ook daarvoor zijn er apps. Vooral de iPad leent zich door zijn schermgrootte bij uitstek voor schrijfoefeningen door jonge kinderen. De tablet als moderne lei; ontwikkelaars van educatieve apps spelen erop in met zeer uiteenlopende schrijf-apps.

LetterSchool, lust voor het oog

LetterSchool, adembenemende vormgeving

De allernieuwste schrijf-app verscheen deze week en is een app om te zoenen zo mooi: de Nederlandstalige versie van de app LetterSchool (voor iPad/ iPhone), op de markt gebracht door Uitgeverij Boreaal. Niet alleen zit het educatieve deel sterk in elkaar, de vormgeving is adembenemend mooi. Speels, kleurrijk, verrassend, creatief en sierlijk: een lust voor het oog. Letters leren schrijven met fluitende stoomtreintjes, glinsterende armbanden, pluizige dieren en brommende grasmaaiers – leuker kan je het voor jonge kinderen niet maken.

LetterSchool is ontworpen voor kinderen van 4 tot 6 jaar en bestaat uit verschillende onderdelen. Bij de eerste stap leren kinderen de vorm, naam en de klank van de letter of het cijfer. Daarna moeten punten op de letter of het getal worden aangetikt. Hier leren kinderen waar ze beginnen te schrijven, wat de richting is en waar ze eindigen met schrijven. Probeert je kind het toch op een andere manier te doen, dan wordt het op vriendelijke wijze op het goede spoor gewezen.

Bij het volgende onderdeel moet worden overgetrokken, waardoor de vloeiende beweging wordt geoefend. Bij de laatste stap wordt getest in hoeverre alles daadwerkelijk in het geheugen zit. De app kent ook een tweede en lastiger niveau met dezelfde vier stappen.

Bekijk onderstaand filmpje om te zien hoe dat in zijn werk gaat:

LetterSchool leert je kind:

• letterklanken
• schrijfwijze van letters en cijfers
• hoofdletters en kleine letters
• tellen van 1 tot 10
• getalbegrip
• fijne motoriek
• oog-hand coördinatie
• basale taal- en rekenvaardigheden

Groot succes in Amerika

LetterSchool in de Verenigde Staten al een tijdje op de markt en won daar de ‘Best App Ever Award 2011’ in de categorie ‘Best Educational Game’. De Nederlandse versie, met de stem van Dirk Scheele, is binnen een week in de top-3 van educatieve app in iTunes beland. Gratis is LetterSchool niet, maar voor € 2,39 koop je een waar juweeltje.

Digitaal schrijfschrift vervangt papieren werkbladen

Digitaal Schrijfschrift vervangt papieren werkbladen.

Ook vrij nieuw op de markt is Digitaal schrijfschrift: Ik leer schrijven, woordjes, zinnen, cijfers, sommen, van uitgeverij KiddyAppsNL. Deze app is in januari uitgebracht en kost net als LetterSchool € 2,39.

Digitaal schrijfschrift lijkt in niets op LetterSchool, maar ook deze app is zijn geld waard. Hij vervangt namelijk de schrijfoefenboeken die je anders misschien voor je kind zou kopen of de werkbladen die je zou printen. Digitaal schrijfschrift is namelijk precies wat de naam al zegt: een schrijfschrift op de iPad/iPhone, meer dan 119 pagina’s ‘dik’ (er komen steeds nieuwe pagina’s bij), eindeloos opnieuw te gebruiken.

De app is ontwikkeld in samenwerking met basisschoolleerkrachten. De schrijfoefeningen sluiten dan ook goed aan bij de schrijflessen op de basissschool (groep 2 en 3). Er zijn oefeningen met patronen, letters, cijfers en zinnen. Je kind trekt met zijn vinger – of met een speciale iPad/iPhone-pen – de vormen, letters of woorden over. De app toont door middel van een punt en pijlen in stappen waar met schrijven moet worden begonnen en hoe de richting is. Of dit ook inderdaad goed wordt uitgevoerd, wordt niet gecontroleerd. Doordat de app ook aan elkaar schrijven oefent, is Digitaal schrijfschrift ook interessant voor iets gevorderde schrijvers.

Rompompom, schrijfoefening zonder letters

Digitaal schrijfschrift ís niet alleen een schrijfschrift op de tablet, het ziet er ook uit als de bekende papieren schrijfschriften. Geen toeters en bellen in de vormgeving. Dat is een bewuste keuze, zo melden de makers: “Er is bewust gekozen om niet met te veel geluiden, bewegingen en animaties te werken, waardoor het kind afgeleid zou kunnen raken.”

Rompompom voor de jongste kleuters

Een leuke schrijf-app voor (jonge) kleuters is Rompompom. Deze app sluit aan bij het tijdschrift Rompompom en bij Schatkist, een kleuterprogramma dat op veel scholen wordt gebruikt in groep 1 en 2. In de Rompompom-app komen geen letters voor, maar toch mag deze app in dit overzicht niet ontbreken. In het tekenspel kan je kind plaatjes overtrekken, een perfecte voorbereidende oefening voor de schrijfmotoriek.

Kleuters die nog geen interesse hebben in letters en er missschien zelfs nog wat voor wegschrikken, oefenen hun fijne motoriek zonder dat ze beseffen dat ze een schrijfoefening doen. Rompompom is gratis.

Andere schrijfapps

Het aanbod aan (gratis) schrijfapps is groot, maar dit betreft overwegend Engelstalige apps. Uiteraard maakt het voor de ontwikkeling van de schrijfmotoriek niet uit of je kind oefent met een Engelstalige of een Nederlandse app. Overtrekken is overtrekken, immers. Toch is het goed om bij een paar zaken stil te staan.

In Nederland adviseren leerkrachten om kinderen die zich voor letters en schrijven interesseren als eerste kennis te laten maken met de kleine letters, bij voorkeur gekoppeld aan de klank die je hoort wanneer je de letter uitspreekt (p = ‘puh’, niet ‘pee’). Veel Amerikaanse apps bieden vooral of zelfs uitsluitend hoofdletters aan.

De meeste schrijf-apps combineren de te schrijven letter met een bijpassend plaatje. Een appel bij de A, een beer bij de B. Verwarrend wordt het echter wanneer bij de K een vlieger (kite) staat…

Apps voor android: de drie apps die in dit artikel beschreven staan, zijn uitsluitend beschikbaar voor Apple-apparaten. Zoals zo vaak bij educatieve apps, steekt het aanbod in de Adroid Market/Google Play schril af bij dat in de App Store van Apple. Nederlandstalige schrijf-apps voor Android hebben we niet aangetroffen, slechts een enkele Engelstalige app.

App x app = tafels oefenen

Tafels leren gaat bij de meeste kinderen niet vanzelf. Oefenen dus! Om de talefs te leren zijn diverse apps op de markt. Thuisinonderwijs.nl zet de leukste op een rijtje.

Het grootste obstakel bij tafels leren is dat het een nogal saaie drill-oefening is. Stampen, stampen, stampen. Veel apps blijven – net als de meeste tafelspelletjes op internet – hangen in dat stampwerk. Apps die een extra speldimensie aan het tafels oefenen weten toe te voegen, zijn schaars, maar hebben een streepje voor. Ze maken thuis schoolwerk oefenen namelijk een stuk leuker voor je kind. Opvallend is dat het aanbod in Android-apps in dit opzicht achterblijft bij apps voor de iPad en iPhone (iOS). Dit overzicht beperkt zich tot gratis apps en betaalde apps met een gratis probeerversie (met beperkte functionaliteit). Het loont om je kind een aantal apps te laten uitproberen om zo te ontdekken welke app hem of haar het meest aanspreekt.

Tafelkluis

Tafelkluis Lite is gratis en biedt de mogelijkheid om te oefenen met de tafel van 1 en 2. De volledige versie (tafels 1-10) kost € 1,59.

De app die er misschien wel het beste in slaagt tafels te verpakken in een spel, is Tafelkluis (voor iPad/iPhone). Door naar beneden vallende dynamietstaven met tafelsommen tijdig naar de juiste plek (uitkomst) te verslepen, lukt het de speler een kluis vol goud te openen. De spelers kunnen zelf kiezen welke tafels ze willen oefenen.

Bij de ontwikkeling van Tafelkluis waren kinderen en leerkrachten uit het basisonderwijs betrokken en dat is te merken. Zo houdt de app rekening met richtlijnen vanuit het basisonderwijs met betrekking tot de snelheid van beantwoorden. Hoe sneller dit gebeurt, hoe meer punten te behalen zijn. Kinderen worden hierdoor gestimuleerd zichzelf steeds te verbeteren.

In de app wordt per speler een tafeloverzicht bijgehouden. Dat laat zien welke rekentafels de speler al heeft geoefend en hoe dat is verlopen. Het overzicht varieert van ‘nog niet geoefend’ en ‘oei, deze tafel moet je nog goed oefenen’ tot ‘best goed, nog een beetje oefenen’ en ‘super, goed gedaan’. Als ouder heb je hierdoor ook inzicht in de vorderingen van je kind.

Tafelmonsters

Tafelmonsters is gratis en is beschikbaar voor iPad/iPhone

Tafelmonsters is een app om tafels te oefenen ontwikkeld door educatieve uitgeverij Malmberg, uitgever van de veelgebruikte rekenmethodes Wereld in getallen en Pluspunt. De app valt op door zijn mooie, kleurrijke vormgeving.

Die kleuren verdwijnen zodra het spel begint. De tafelmonsters zijn geschrokken van een harde nies van de zon en zijn allemaal weggevlucht. Zonder de tafelmonsters is het landschap grauw geworden. Door de monsters te lokken met snoepjes, keert de kleur terug.  Wélk snoepje het monstertje wil, is afhankelijk van de tafelsom die het monster opgeeft.

Het verhaaltje van de harde nies is bij de eerste keer spelen niet heel duidelijk, waardoor ook het doel van het spel en daarmee het spelelement in eerste instantie niet helemaal uit de verf komt.

Tafeltrainer

Tafeltrainer is beschikbaar voor iPad, iPhone en Android. De gratis versie biedt alleen de tafel van 2. Voor de volledige versie betaal je € 2,99.

Tafeltrainer is ook ontwikkeld door een gerenommeerde onderwijsuitgeverij: Zwijsen, uitgever van rekenmethode Wizwijz. De makers van Wizwijz waren betrokken bij de ontwikkeling van deze app. Dat merk je onder meer aan de volgorde waarin de tafels worden aangeboden: eerst 2-5-10, dan 3-4-6-8 en tot slot 7-9-11-12, een veelgebruikte volgorde in het onderwijs.

Tafeltrainer biedt de speler een heerlijk vrolijke, kleurrijke omgeving om de tafels te oefenen. Prettig is de gesproken uitleg bij de spelletjes. Dat maakt de app ook toegankelijk voor kinderen die wat minder goed lezen.

De gratis versie van Tafeltrainer is een echte probeerversie: alleen de tafel van twee is beschikbaar (de betaalde versie biedt de tafels tot en met 12). Er zijn twee spelvormen: ‘tafelwolk’ en ‘zoek de som’. ‘Tafelwolk’ toont een wolk vol getallen. De speler moet de getallen die níet bij de tafel in kwestie horen het scherm uit vegen. ‘Zoek de som’ laat je kind oefenen uitgaande van het antwoord: 12 = ? x ?.

Beide spelvormen wijken dus af van de klassieke insteek bij tafels leren (1 x 2 = ?) en vormen daarmee een mooie toevoeging om tafels ‘van binnen en van buiten’ te leren. Deze insteek maakt echter ook dat deze app niet zo geschikt is voor beginnende ‘tafelaars’; om de spelletjes te kunnen spelen moet je de tafels al wel een beetje beheersen.

Multiplication Rap 2x

Multiplaction Rap 2x is gratis verkrijgbaar via iTunes en Android Market. De rap is afkomstig van een dvd. De audio- en boekversie zijn per tafel te downloaden à € 0,99.

Multiplication Rap is een Engelstalige app om tafels te leren. Ondanks de taalbarrière nemen we hem toch op in dit overzicht, want de app is te leuk om niet noemen. Zingend de tafels leren is een beproefd concept. Multiplication Rap maakt het wel heel swingend met een flitsende rap door DJ Doc Roc, de Hip Hop Hamster. Kijk niet vreemd op als je na een paar keer luisteren met het gezin de tafel van twee staat te rappen.

Het Engels zal voor de meeste kinderen niet echt een probleem vormen. Veel kinderen kunnen wel een beetje tellen in het Engels en bovendien komen alle getallen duidelijk in beeld tijdens het rappen. Naast een rap om de tafel van twee te leren is er rap om te leren tellen met stapjes van twee (ondersteund door beeld), die steeds sneller gaat.

De quiz (test) is redelijk rechttoe rechtaan: tafelsommen waarbij je het antwoord moet intypen. Maar maak je een fout, dan klinkt er geen zoemer, maar roept DJ Doc Roc de Hip Hop Hamster je toe: “Yo! Here’s the correct answer!” Je zou het er bijna om doen…

Tafeltrainer junior

Tafeltrainer Junior is een gratis app voor iPhone

Tafeltrainer junior is een eenvoudige gratis app, ontwikkeld door de destrijds tienjarige Puck Meerburg uit Delft, met hulp van zijn moeder die de tekeningen maakte. Deze kleurrijke  app biedt de mogelijkheid om de tafels tot tien te leren. Als speler kan je instellen welke tafel(s) je wilt oefenen en of je veel of weinig sommen wilt maken.

De app is zeer geschikt voor kinderen die net beginnen met tafels leren. Er is geen tijdslimiet en het spel is zo opgezet dat het juiste antwoord vanzelf overblijft: de tafelsom staat in het midden van het scherm, omringd door vier ballonnen met  mogelijke antwoorden. Wordt de juiste ballon aangetikt, dan klinkt er een geluidje. Bij een fout knapt de ballon en is bij de volgende poging het aantal keuzes dus kleiner.

KruisTafels

De app KruisTafels, gemaakt door de software-ontwikkelaars van CrappDesign, neemt een bijzonder plek in dit overzicht in. Deze app benadert het tafels leren op een heel eigen manier. Hier geen drill en ook geen spelelement (behalve dan proberen je eigen high score te verbeteren), maar tafelsommen opgenomen in een soort kruiswoordpuzzel. De app is vormgeven met zachte pastelkleuren, wat een heel rustig maar ook wat flets beeld oplevert.

KruisTafels is gratis beschikbaar voor iPad/iPhond

De speler oefent de tafel van 1 tot en met 12 (door elkaar) en kan kiezen uit drie niveaus: makkelijk, normaal en moeilijk. Het puzzelen vergt concentratie, waardoor de speler heel intensief met de tafels bezig is. Het oplossen van de puzzel wordt ondersteunt met leuke geluidjes. Wie dat wil, hoeft zich niets aan te trekken van de tijd die aan de zijkant van het scherm in beeld meeloopt. Wie wél behoefte aan competitie (met zichzelf) kan proberen een steeds hogere score te behalen door de puzzels sneller op te lossen.

KruisTafels is gratis. In de betaalde variant (€ 0,79) kan je kind ook losse tafels oefenen. Bovendien biedt de betaal-app de mogelijkheid om online tegen anderen te spelen.

Andere tafel-apps

Dit overzicht is verre van volledig. Wie op zoek gaat, vindt nog meer apps om te oefenen (zeker als je je niet beperkt tot het Nederlandse aanbod): Brain Game 9 Times Tables (iPad/iPhone), Tafels leren, Math Mania Multiplication, etc. De meeste van deze apps bieden echter niet veel meer dan leuk vormgegeven tafelsommen die de speler krijgt voorgeschoteld. Dat wil niet zeggen dat ze niet geschikt zijn. De meeste kinderen zullen deze manier van tafels oefenen altijd nog een stuk leuker vinden dan rijtjes tafelsommen oefenen op papier.

Een woordenboek in app-formaat

Een woordenboek speciaal voor kinderen, handig op de smartphone of tablet. Dat is wat Muiswerk Woordenboek te bieden heeft. In opzet bedoeld voor kinderen met taalgerelateerde problemen, maar in de praktijk ontzettend handig voor álle kinderen (en hun ouders).

Kinderen met taalachterstand

Muiswerk Woordenboek is een app ontwikkeld door Juffrouw Blom. Juffrouw Blom is geen echte juf, maar een digitale juffrouw die taalles (en rekenles) geeft aan leerlingen van de basisschool én van de middelbare school in Nederland en België. Juffrouw Blom levert computerprogramma’s voor thuisgebruik die kinderen helpen beter te worden in taal. De software van Juffrouw Blom is bijzonder geschikt voor kinderen met een ‘rugzak’, kinderen met een taalachterstand, dyslexie of andere taalgerelateerde leerproblemen. Ook veel Nederlandse kinderen die in het buitenland wonen maken er gebruik van. De aangeboden software is methode-onafhankelijk. Dit betekent dat de software aansluit bij alle gehanteerde lesmethodes.

Online woordenboek

Een van de populairste onderdelen van de Juffrouw Blom-software is het online woordenboek Muiswerk. Dit woordenboek bevat ruim 40.000 veelgebruikte woorden uit de Nederlandse taal en sinds kort ook als app beschikbaar. Van de meer dan 12.000 basiswoorden worden de verschillende betekenissen gegeven en per betekenis worden voorbeelden van het gebruik, synoniemen en tegenstellingen aangegeven. Meer dan 1.000 woorden zijn voorzien van een plaatje om de betekenis te ondersteunen. Bijzonder aan dit woordenboek is dat het ieder basiswoord uitgebreid en leesbaar omschrijft: woordsoort, uitspraak, alle betekenissen, voorbeelden, uitdrukkingen, vervoegingen en verbuigingen. Het neemt de tijd en de ruimte voor ieder woord en is daarmee een ideale toepassing voor kinderen. Begrijpen ze een woord in de omschrijving niet? Dan is het simpelweg een kwestie van doorklikken om ook daar de betekenis weer van te ontdekken.

Aanrader voor kinderen in de bovenbouw

Door zijn volledigheid en uitgebreidheid is deze app een regelrechte aanrader voor kinderen in de bovenbouw. Nieuwsgierige kinderen klikken zo een kwartiertje lukraak langs allerlei woorden die ze nog niet kennen of die ze al wel kennen maar waarvan ze de omschrijving willen lezen. “Het is ook leuk om op deze manier de betekenis van een woord op te zoeken”, reageerde een van de kinderen die app hebben uitgeprobeerd voor Thuisinonderwijs.nl, een leerling uit groep 8. “Ik heb dyslexie en vind lezen lastig. Normaal gesproken sla ik de woorden die ik niet ken maar een beetje over. Ik ga niet elke keer naar de boekenkast lopen om in het woordenboek te kijken. Nu kijk ik even op mijn iPod om het op te zoeken. Alleen jammer dat veel woorden er toch niet in staan.” Dat laatste klopt: aan het eind van groep 8 hebben Nederlandse kinderen een gemiddelde woordenschat van 17.000 woorden; het Muiswerk Woordenboek bevat 12.000 basiswoorden.

Voorlopig gratis

De app is te downloaden in de App Store en in Android Market. Het woordenboek is beschikbaar op de drie Apple-apparaten (iPhone, iPad en iPod) en op 741 verschillende Android-apparaten. De app is tot eind 2012 gratis te downloaden.

Structuur helpt kleuters bij leren rekenen

Kleuters leren beter en sneller rekenen wanneer in de klas een gestructureerd rekenprogramma wordt aangeboden. Kinderen in groep 1 en groep 2 hebben baat bij het gebruik van prentenboeken over rekenen, kringgesprekken, rekenspelletjes en liedjes. Ook korte, gerichte bordspellen of spellen met de computer helpen bij een betere ontwikkeling van de telvaardigheid en het getalbegrip van kleuters.

Blokjes en kralenkettingen

Dit zijn bevindingen uit onderzoek van de Groningse wetenschappers Annemieke Jacobse en Egbert Harskamp onder 6800 basisschoolleerlingen in Engelstalige landen. Een gestructureerdere rekenaanpak in de kleuterklassen is ongebruikelijk in het Nederlands onderwijssysteem. Voor oudere kinderen biedt een rekenaanbod met systematisch gebruik van visuele hulpmiddelen, zoals blokjes en kralenkettingen, volgens de onderzoekers veel voordelen.

‘Visualisering is goede werkwijze’

“Visualisering is een goede methode voor iets oudere kinderen”‘, vertelt Egbert Harskamp, bijzonder hoogleraar Effectieve leeromgevingen van de Rijksuniversiteit Groningen. “Voor het optellen en aftrekken tot 100 blijkt bijvoorbeeld het aanbieden van rijen blokjes of een kralenketting in een tienstructuur de rekenprestaties aanzienlijk te verbeteren, mits er een duidelijke opbouw in de methode zit. Ook voor rekenen met het metriekstelsel is visualisering een goede werkwijze. Voor Nederlandse scholen is er het probleem dat rekenmethodes wel visuele modellen voor optellen en aftrekken bevatten, maar dat deze modellen doorgaans niet op een gestructureerde manier samenhangen. Het door elkaar gebruiken van deze modellen kan voor leerlingen verwarrend werken.”

Computer goed hulpmiddel in rekenonderwijs

Verder is het gebruik van de computer in het rekenonderwijs effectief. Harskamp: “In Nederlandse rekenmethodes loopt de behandeling van verschillende vormen van rekenen door elkaar en worden in een les diverse onderwerpen aangeboden. Educatieve computerprogramma’s hebben als voordeel dat ze op een consistente manier zijn opgebouwd en de stof onderdeel voor onderdeel aandragen. Bovendien bieden goed ontworpen computerprogramma’s instructie-, controle- en feedbackonderdelen voor leerlingen. En de leraar kan bijhouden hoe de prestaties van de leerlingen vorderen en waar bijsturing nodig is.”

De studies zijn gedaan in Engelstalige landen. Ze gaan over getalbegrip, hoofdbewerkingen, meten en meetkunde, verhoudingsrekenen (procenten, breuken en verhoudingen) of het oplossen van toepassingsopgaven. Er waren in totaal ruim 6800 leerlingen uit het primair onderwijs bij betrokken.

Oefen alvast routes naar middelbare school

Zit je kind in groep 8, dan is dit het moment om met je zoon of dochter te gaan oefenen in de routes naar de middelbare school. Nu kan je namelijk nog een keertje proeffietsen in het donker, wat niet meer lukt als je wacht tot later in het schooljaar.

Zorgen over veiligheid

De overgang van groep 8 naar de middelbare school is spannend. Een nieuwe school, andere vrienden, nieuwe vakken. En in de meeste gevallen: een stuk verder dan de basisschool. Ouders kunnen letterlijk wakker liggen van de zorgen. “Als Tim nu bij een vriendje aan de andere kant van het dorp gaat spelen, moet hij voor het donker thuis zijn”, vertelt Sabine Jager, moeder van de 11-jarige Tim. “Maar over een half jaar moet hij iedere dag op de fiets naar de middelbare school, zeven kilometer verderop. Ik krijg soms buikpijn als ik daar aan denk. Aan de andere kant, alle kinderen uit het dorp doen het, dus het zal wel goed komen.”

Tientallen doden op schoolroutes

In de meeste gevallen gaat het ook goed. Toch is de bezorgdheid van Sabine en andere ouders niet geheel onterecht. Jaarlijks vallen volgens Veilig Verkeer Nederland (VVN) tientallen doden onder scholieren die op weg zijn naar de middelbare school. “Vaak fietsen ze in groepjes en krijgen meer dan voorheen te maken met allerlei verschillende verkeersdeelnemers. De kans op een ongeval is dan ook groter. In de ongevalcijfers zie je bij de fietsongevallen een piek bij de leeftijd van 13 jaar”, schrijft VVN op zijn website.

Proeffietsen met de klas

Diverse organisaties spelen hier op in met lespakketten en trainingssessies voor groep 8. Zo stoomt het pakket OV4U (dit jaar gratis in Gelderland) achtstegroepers klaar voor het reizen met het openbaar vervoer, geeft ANWB Streetwise fietstrainingen waarin wordt geoefend in het fietsen met een zware rugzak op en heeft de Fietsersbond fietsdocenten klaar staan die leerlingen in groep 8 leert om te gaan met gevaarlijke verkeerssituaties in de buurt van scholen.

Informeer bij de basisschool of een dergelijke training wordt aangeboden. Is dat niet het geval, dan kan je zelf, of via een verkeersouder of de medezeggenschapsraad, erop aandringen dat zo’n training er alsnog komt. Op veel scholen in dorpen is het overigens ook goed gebruik dat de leerlingen van groep 8 begeleid door hun leerkracht de fietsroutes naar de middelbare school een keer proeffietsen.

Ga zelf fietsen met je kind

Het is belangrijk om de brugklassers in spé voor te bereiden op een nieuwe schoolroute. De kinderen hebben namelijk nog weinig verkeerservaring op deze leeftijd. Daarnaast zijn ze nog niet in staat ingewikkelde verkeerssituaties snel te beoordelen en hierop te anticiperen. “Ouders hebben een belangrijke rol om hun kinderen voor te bereiden op de nieuwe schoolroute. Door met hen een paar keer de route samen te fietsen, weten de kinderen dan al beter waar ze op moeten letten”, meldt VVN.

Zo bereid je je kind goed voor op fietsen naar het voortgezet onderwijs:

• Probeer bij het proeffietsen zo veel mogelijk de situatie na te bootsen waarin je kind volgend schooljaar zelf ook zal fietsen.
• Oefen in de drukke ochtendspits (gebruik bijvoorbeeld een studiedag waarop je kind vrij van school is).
• Laat je kind fietsen met een zware rugzak op (een boekentas weegt gemiddeld zeven kilo).
• Bespreek wat goed gaat en wat niet.
• Wijs je zoon of dochter op gevaarlijke situaties onderweg.
• Vertel over de risico’s van het fietsen in een groep.
• Wijs op de gevaren van het gebruik van een mobieltje tijdens het fietsen; de afgelopen vijf jaar is het aantal verkeersongelukken hierdoor fors gestegen, zo meldde de Stichting Consument en Veiligheid onlangs.
• Beperk het oefenen niet tot één keer. Gebruik de komende maanden om je kind zo veel mogelijk fiets- en verkeerservaring te laten opdoen.

Oefenen met openbaar vervoer

Gaat je zoon of dochter straks met de bus of trein (of een combinatie) naar de middelbare school, oefen dan ook in het gebruik van de OV-chipkaart, de te nemen busroutes en bespreek wat te doen bij vertragingen. Ook hier geldt: doe dit niet één keer, maar vaker. Laat je kind ook eens zelfstandig met het OV gaan.

Lees ook: Hoe kies je een middelbare school?

Kinderen zijn beter gaan rekenen

Kinderen in groep 5 van de basisschool rekenen beter dan hun leeftijdsgenoten zeven jaar geleden. Dat blijkt uit een onderzoek van Cito, dat vandaag wordt gepresenteerd. De uitkomst is opvallend, want volgens leerkrachten wordt er minder tijd aan het vak rekenen besteed.

Lagere score op optellen en aftrekken

De betere rekencijfers gelden niet voor alle rekenonderdelen. Op de basisvaardigheden optellen en aftrekken scoren de kinderen in groep 5 nu iets lager. Waar de leerlingen wel beter in zijn geworden is vermenigvuldigen, delen, het uitvoeren van complexe berekeningen, meten en meetkunde en verhoudingen.

Voorbeelden van rekenonderdelen

• complexe berekening: 4 x 4 + 20 =
• meten en meetkunde: het omzetten van meter naar centimeter
• verhoudingen: 2 kilo vis kost 12 euro, hoeveel kost 3 kilo vis?

Dagelijks een uur rekenen

In groep 5 is je kind per schooldag bijna een uur bezit met rekenen, zo blijkt uit het Cito-onderzoek. In totaal komt dat neer op 4 uur en bijna 40 minuten reken- en wiskundeonderwijs per week. Dat is minder dan in de peiling van 2003. Toen zaten de leerlingen in groep 5 per week nog zo’n 5 uur over hun rekenwerk gebogen.

Steeds meer maatwerk bij rekenen

Een verklaring voor het gestegen rekenniveau zou kunnen zijn dat de kinderen steeds meer rekenwerk ‘op maat’ krijgen, in onderwijsjargon ‘differentiatie’ genoemd. Het gros van de juffen en meesters kiest ervoor alle kinderen dezelfde uitleg te geven, waarna de leerlingen vervolgens opdrachten krijgen die passen bij hun individuele niveau. 14 à 20 Procent van de leerkrachten kiest voor een organisatievorm die nog een stap verder gaat: het gedifferentieerd aanbieden van zowel de instructie als de opdrachten.

Rekenniveau halverwege basisschool

De cijfers van het Cito zijn afkomstig uit een onderzoek in 2010. Toen deed Cito voor de vijfde keer onderzoek naar rekenen en wiskunde halverwege de basisschool. Het peilingsonderzoek omvatte een inventarisatie van enkele aspecten van het onderwijsaanbod in groep 4 en 5 en een gedetailleerd onderzoek naar de rekenvaardigheid van leerlingen in groep 5.