Wereldoriëntatie

Steeds minder kinderen doen fietsexamen

Steeds minder kinderen nemen deel aan het verkeersexamen op de fiets. Dat constateert Veilig Verkeer Nederland naar aanleiding van het theoretisch verkeersexamen dat morgen wordt afgenomen in groep 7 en 8 van de basisschool. Het theorie-examen wordt in heel Nederland op dezelfde dag gemaakt, voor het fietsexamen prikt iedere gemeente haar eigen datum.

Kinderen zonder fiets

In 2009 deed 9 procent niet mee aan het praktijkexamen. Twee jaar later, het laatst bekende cijfer bij VVN, steeg het aantal afhakers tot 13 procent. Dat zijn 20.280 leerlingen. Twee jaar geleden luidde Veilig Verkeer Nederland ook al de noodklok: steeds meer kinderen van elf en twaalf jaar kunnen niet goed fietsen, doordat ze altijd met de auto worden vervoerd. Omdat de leerlingen niet goed genoeg kunnen fietsen of zelfs helemaal geen fiets hebben, zien scholen soms af van deelname aan het (praktisch) verkeersexamen. Gebrek aan vrijwilligers om het verkeersexamen in goede banen te leiden, is een andere bedreiging voor dit oer-Nederlandse fenomeen, dat al sinds 1932 bestaat.

Alle somberheid ten spijt is het verkeersexamen van Veilig Verkeer Nederland op het overgrote deel van de basisscholen vaste prik. In april of mei fietsen leerlingen van groep 7 of 8 met gekleurde hesjes voorzien van een rugnummer door het dorp of de stad om te laten zien dat ze de verkeersregels kennen. Een hele happening, die – als alles goed gaat – wordt afgesloten met het verkeerdiploma.

Verkeersexamen in groep 7 of 8

• Het verkeersexamen wordt op zeventig procent van de deelnemende scholen gedaan in groep 7. De rest doet het in groep 8.
• Het praktisch verkeersexamen wordt per gemeente georganiseerd; er is geen vaste landelijke datum. Het schriftelijke verkeersexamen (theorie) wordt door scholieren in heel Nederland op dezelfde datum (half april) gemaakt.
• 95 Procent van de kinderen slaagt voor het schriftelijke examen. Het praktijkexamen wordt nog succesvoller afgelegd: 97 procent van de kinderen slaagt. Van de gezakte kinderen doet zestig procent een jaar later een nieuwe poging.

Bron: VVN

Het theoretisch verkeersexamen

Veilig Verkeer Nederland hanteert de volgende uitgangspunten:

1. Het veilig toepassen van regels staat centraal, voor de kinderen zelf en voor anderen.
2. De verkeerseducatie gaat uit van hoe de weg er in de praktijk uitziet en hoe daar veilig te handelen, ongeacht of de wegconstructies aan de wettelijke eisen voldoen.
3. Het uitgangspunt van verkeerseducatie is altijd de situatie zoals kinderen die in de praktijk tegenkomen. Ook bijvoorbeeld buitenspelen op straat is daar onderdeel van. Dergelijk gedrag dat formeel verboden is, maar wel vaak voorkomt, wordt in het lesmateriaal besproken en ook in het schriftelijk verkeersexamen getoetst.
4. Kinderen wordt geleerd rekening te houden met fouten en vergissingen van anderen. Dat speelt vooral bij voorrang verlenen en voor laten gaan. Kinderen wordt geleerd altijd bedacht te zijn op andere weggebruikers die zich niet aan de regels houden.

Herexamen

Gezakt? De dag na het schriftelijk Verkeersexamen staat er op de website een herexamen voor leerlingen die in eerste instantie zijn gezakt voor het schriftelijk verkeersexamen. Kinderen het theorie-examen niet halen mogen in principe wel meedoen aan het praktijkexamen, al zijn er scholen die daarvan afwijken.

‘En boem, daar liggen ze dan’

Mooie beelden uit de begintijd van het verkeersexamen in de jaren dertig:

Hallo wereld! Hallo kinderboekenweek!

De Gouden Griffel, de prijs voor het mooiste oorspronkelijk Nederlandstalige kinderboek, is dit jaar gewonnen door Bibi Dumon Tak. Zij ontving de prijs tijdens het Kinderboekenbal, de traditionele opening van de Kinderboekenweek.

‘Parel binnen de non-fictie’

Bibi Dumon Tak ontving de Gouden Griffel voor haar boek Winterdieren.Volgens de jury van de Griffels is Winterdieren ‘een parel binnen de non-fictie, een boeiend, avontuurlijk en aanstekelijk boek, dat getuigt van schrijflust, kijklust, originaliteit, passie en vakmanschap’.  Het is de tweede keer dat een informatief boek bekroond wordt met de Gouden Griffel. Bibi Dumon Tak schreef diverse non-fictie kinderboeken en ontving vier keer eerder een Zilveren Griffel. Met Winterdieren, dat gaat over de dieren die op de Noord- en de Zuidpool leven, wint ze voor het eerst goud.

Hallo wereld!

De Kinderboekenweek heeft als thema Hallo Wereld! en duurt nog tot en met 14 oktober. Tijdens de kinderboekenweek zijn er tal van activeiten op scholen, in bibliotheken en boekwinkels. Klik hier om te bekijken wat er bij jou in de buurt te doen is.

Geschenk

Tosca Menten schreef dit jaar het Kinderboekenweekgeschenk: Het Akropolis Genootschap en de slag om bladzijde 37. Je krijgt het als je voor ten minste € 10,- aan kinderboeken aanschaft. Er is ook een speciale grootlettereditie, speciaal voor kinderen met leesproblemen.

Hallo!

Het Prentenboek van de Kinderboekenweek is dit jaar van de hand van illustrator Fleur van der Weel en auteur Edward van de Vendel. Hallo ligt tijdens de Kinderboekenweek voor € 5,- in de boekhandel.
De originele prenten uit Hallo zijn tijdens te Kinderboekenweek te bewonderen in het Tropenmuseum in Amsterdam. Op vertoon van het kinderboekengeschenk heb je gratis entree. Ook het Museum Volkenkunde in Leiden en het Afrika Museum in Berg en Dal bieden op vertoon van het kinderboekengeschenk vrij entree.

Topografie: de wereld wordt steeds groter

Weet je het nog: Groningen – Hoogezand-Sappemeer – Winschoten – Veendam – Stadskanaal… Topografie. Op de basisschool begint je kind in groep 5 met het leren van de provincies. Per groep wordt de wereld groter: in groep 6 wordt Nederland aangeleerd. In groep 7 is Europa aan de beurt en in groep 8 de rest van de wereld.

Een kaart in je hoofd

Topografie is een onderdeel van het vak Wereldoriëntatie. De lestijd voor aardrijkskunde (wat meer omvat dan alleen topografie) bedraagt in groep 6, 7 en 8 gemiddeld ongeveer één uur per week, zo blijkt uit onderzoek van Cito. Doel van het topografieonderwijs op de basisschool is het ontwikkelen van een kaartbeeld van Nederland, Europa en de wereld. Het gaat om de ligging van steden, rivieren, provincies, landen en andere gebieden.

Topografische kennis blijkt struikelblok

Dat doel wordt echter lang niet altijd gehaald. Uit wetenschappelijk onderzoek (Joop van der Zee, 2007) blijkt dat topografische kennis bij de meeste leerlingen niet of nauwelijks blijft hangen. Leerlingen slaan de gegevens op in hun kortetermijngeheugen. Voor het toetsmoment kunnen zij deze informatie nog raadplegen, maar snel daarna zijn ze de geleerde informatie ‘kwijt’. Dat blijkt aan het eind van groep 8. Uit Cito-onderzoek in 2008 bleek dat de gemiddelde leerling er slechts bij 82 van de 300 namen in slaagt om deze op een blinde kaart aan te wijzen. Voor de helft van de leerlingen in groep 8 bleek het bijvoorbeeld te moeilijk om Utrecht aan te wijzen op een blinde kaart. Dit gebrek aan kennis in deze ontwikkelingsfase kan op de middelbare school nauwelijks meer opgehaald worden, omdat er meer aandacht is voor mondiale vraagstukken dan voor topografie, zo waarschuwden onderzoekers van de Universiteit Utrecht in 2008.

Rijtjes stampen?

Groningen – Hoogezand-Sappemeer – Winschoten… Topografie is rijtjes leren. Dat was vroeger al zo en dat is niet veel veranderd. Topografie is weliswaar ingebed in het grotere geheel van Wereldoriëntatie, maar het aanleren van de meeste landen, steden en rivieren is nog steeds een kwestie van stampen. De Utrechtse onderzoekers adviseren om tijd en aandacht te besteden aan het geven van achtergrondinformatie bij steden, omdat plaatsnamen met context beter blijven hangen. Tegelijkertijd beseffen ze dat het een onmogelijke opgave is om dat bij alle 300 topografische namen te doen…

Makkelijker kunnen we het niet maken, wel leuker…

Het ene kind leert makkelijker rijtjes dan het andere. Zelfs al gaat het makkelijk, leuk vindt vrijwel geen enkel kind het. Voor de meeste kinderen is thuis topografie leren tegelijkertijd de eerste kennismaking met huiswerk. Probeer het leren van topo voor je kind leuker te maken dan saai rijtjes stampen. De kans is groot dat de kennis daardoor nog beter (én langer) blijft hangen ook.

Een paar leuke tips:

Topo leren wordt een stuk leuker met de app Top NL

• De website Cyberkidz.nl biedt onder de knop Topografie topospelletjes toegespist op groep 6, 7 en 8. Een leuk spel is bijvoorbeeld het helicopterspel: met een helicopter moet je pakjes bezorgen in steden in heel Nederland.
• Vergelijkbaar is de app Topo NL, Topo Europa of Topo USA (gratis voor iPhone, € 2,39 voor iPad) : hier vlieg je met een vliegtuig van plaats naar plaats.  Je kunt het zo moeilijk maken als je zelf wilt door de vliegsnelheid aan te passen, wel of niet gebruik te maken van het hulpvenstertje dat laat zien waar de plaats van bestemming ligt, door een tijdslimiet in te stellen of te kiezen voor ‘kleine plaatsen’ in plaats van ‘grote plaatsen’, ‘hoofdsteden’ of ‘provincies’.
• Gebaseerd op hetzelfde principe maar iets minder ‘onschuldig’ is de tip van Kaj Rietberg, docent in het speciaal onderwijs en oprichter van de site topospellen.nl. Op zijn onderwijsweblog noemt hij het spel gewar.net een ‘interessant spel om je topografie te verbeteren’. Gewar is een oorlogsspel dat gebruik maakt van Google Earth. Als speler moet je legers naar bepaalde plekken op de wereld sturen. Omdat het spel gebruik maakt van de 3D-omgeving van Google Earth, geeft het de speler een nog beter wereldbeeld dan vliegspelletjes op een 2-dimensionele, getekende landkaart. Het zal ouderen kinderen (en zeker jongens) beslist aanspreken. Of je als ouders je kind een online oorlogsspel wilt laten spelen, is een andere kwestie.
• Kijk ook eens hier: topomania, spelletjesplein, TopoSite (spelen met blinde kaarten), onlineklas (topo-diploma halen). Het aanbod spelletjes om topografie te oefenen op internet is enorm. Ga vooral zelf op zoek om spelletjes te vinden die jouw kind aanspreken.

Wereld centraal in kinderboekenweek 2012

Het thema van de Kinderboekenweek 2012 is Hallo wereld! Dat werd vandaag in het Jeugdjournaal bekend gemaakt. Het ontmoeten van andere culturen in en door verhalen staat centraal tijdens de Kinderboekenweek van 3 t/m 13 oktober 2012.

De wereld wordt steeds kleiner en kinderen komen daardoor steeds makkelijker in aanraking met andere culturen. De ontmoetingen tussen kinderen uit verschillende werelden levert prachtige verhalen op. Denk aan Polleke uit de serie van Guus Kuijer die een vriendschap onderhoudt met de Marokkaanse Mimoen. Of Rosie en haar buurjongetje Moussa uit de boeken van Michael de Cock. Of aan de naïeve Maria in Slaaf kindje slaafvan Dolf Verroen.

Ook door eropuit te trekken, ontstaan mooie verhalen over andere culturen, zoals in De scheepsjongens van Bontekoe. Of in het prentenboek De gele ballon van Charlotte Dematons waarin je hele werelden kunt ontdekken. In alle boeken draait het uiteindelijk om de nieuwsgierigheid naar dat andere.

Tosca Menten (foto: Wilco van Dijen)

Kinderboekenweekgeschenk

Schrijfster Tosca Menten schrijft het Kinderboekenweekgeschenk van 2012.  Tosca Menten (1961) studeerde aan de kunstacademie in Amsterdam en werkte daarna als docent tekenen en kunstgeschiedenis in het voortgezet onderwijs. In 1999 debuteerde ze bij uitgeverij Van Goor met Villa Mosterd en de wraak van Graaf Gruwel. Sinds 2003 is zij fulltime schrijfster en inmiddels heeft ze meer dan 20 titels op haar naam staan.

In 2010 won haar boek Dummie de mummie en de gouden scarabee de eerste prijs bij de Kinder- en Jeugdjury Vlaanderen en Dummie de mummie en de tombe van Achnetoet ontving dit jaar de Pluim van de Senaat van De Nederlandse Kinderjury.