Web & app

‘Cyberpesten is erger dan gewoon pesten’

Zo’n tweederde van de kinderen ervaart cyberpesten als erger dan pesten in de klas of op straat. Elk jaar zijn ruim 60.000 kinderen het slachtoffer van cyberpesten. Dit blijkt uit een onderzoek van Hyves onder 2.198 respondenten. In samenwerking met stichting Reactif voegt Hyves een module cyberpesten toe aan haar bestaande lespakket voor het veilig leren omgaan met sociale netwerken.

Cyberpesten blijft vaak verborgen

Het is voor ouders en docentenvaak lastig om digitaal pesten te signaleren, ook is de impact van cyberpesten op de slachtoffers voor veel daders vaak niet duidelijk. De cyberpestmodule geeft leerkrachten de mogelijkheid om het onderwerp op een toegankelijke manier bespreekbaar te maken. Het maakt leerlingen op de basisschool en in het voortgezet onderwijs bewust van hun eigen houding en invloed op digitaal pesten.

Inzicht in eigen rol bij pesten

Maarten Naaijkens, Hyves: “Hyves is al een paar jaar actief op het vlak van Mediawijsheid. Met meer dan 30.000 downloads vult het huidige lespakket duidelijk een behoefte in. Het thema cyberpesten is hier een logische aanvulling op.” De module bestaat uit een interactief filmpje, waarin kinderen op keuzemomenten beslissingen moeten nemen: worden ze medeplichtig aan het pesten, kiezen ze ervoor actief acties te ondernemen tegen het pestgedrag of negeren ze wat ze zien? Op die manier worden ze zich bewust van hun eigen rol en verantwoordelijkheid.

Cyberpesten, de cijfers

• 40,3% van de kinderen geeft aan dat er op zijn of haar school nooit wordt gepraat over cyberpesten. 17,9% zegt dat er bijna nooit over wordt gepraat.
• 42,6% van de kinderen pest zelf op sociale netwerken of ziet anderen die dit doen.
• 42,8% van de kinderen denkt dat cyberpesten vaak begint als een grap, die door de ander niet wordt begrepen.
• 23,1% van de kinderen praat met de ouders wanneer hij/zij gepest wordt, 18.8% stapt naar de leraar.
• 23,4% van de pestkoppen vindt dat het slachtoffer erom vraagt, 39,9% heeft geen idee waarom hij het doet.

Hyves populair op basisschool

Waar volwassenen Hyves massaal hebben ingeruild voor Facebook en Twitter, is Hyves onder basisscholieren nog altijd het populairste medium. De leeftijd waarop kinderen hun eerste stappen zetten op Hyves, varieer vooral tussen de 7 en 10 jaar, zo blijkt uit onderzoek van Blink Uitgevers. In de bovenbouwgroepen heeft meer dan de helft van de kinderen een Hyves-pagina, ruim tien procent heeft een Facebook-profiel. Gezien de populariteit van Hyves vooral onder jongere kinderen, is het jammer dat in het anti-pestfilmpje middelbare scholieren van een jaar of vijftien de hoofdrollen spelen. Dat maakt het minder geschikt voor leerlingen van de basisschool.

Hoe voelt het als je kind voor het eerst in aanraking komt met cyberpesten? Columniste Susanne van der Poel schreef een column over het verdriet van haar zevenjarige dochter.

Didakto: app om klokkijken te oefenen

Leren klokkijken is voor veel kinderen best lastig. Columniste Yvon Mekkring beschreef hoe haar 11-jarige dochter Bo er nog steeds moeite mee heeft. Voor Bo en alle andere kinderen die willen leren klokkijken, is de nieuwe Didakto-app een aanrader: Didakto Klokkijken.

Screenshot van de app Didakto Klokkijken

Didakto Klokkijken komt uit de koker van Synedo, een Nederlandse ontwikkelaar van educatieve apps voor kinderen. Met de populaire apps Didakto Classic en Didakto Tafels heeft Synedo al aangetoond goede educatieve apps te kunnen leveren. Ook Didakto Klokkijken maakt de verwachtingen waar.

Oefenen met klokkijken

De nieuwe app (alleen voor iPad) biedt kinderen volop oefenmogelijkheden om te leren klokkijken. In zes verschillende activiteiten oefent je kind alle ins en outs van het klokkijken, zowel op een digitale klok als op een analoge klok. Je kunt als gebruiker zelf de moeilijkheidsgraad instellen (hele uren, halve uren, kwartieren, vijf minuten, één minuut, wel of geen secondewijzer). Overigens zijn het echt oefeningen, geen spelletjes, die je kind doet. Daar staat tegenover dat de oefeningen wel leuk zijn om te doen, met name door de manier waarop je de antwoorden moet ingeven.

Waar goed over nagedacht is, is de keuze uit klokken met verschillende uiterlijken waarmee je kind de oefeningen kan doen. Zo zijn er klokken waarbij zowel de uren als de minuten (in stapjes van vijf) duidelijk zijn aangegeven op de rand. Die zijn heel geschikt voor kinderen die het nog lastig vinden om uit te goochelen hoe de verschillende schaalverdelingen van de urenwijzer en de minutenwijzer ook alweer werken. Aan het andere einde van het spectrum heb je de keuze uit een klok met Romeinse cijfers of de bekende stationsklok, met alleen streepjes.

Oefenvormen in Didakto Klokkijken:

• zeggen hoe laat het is, zowel dag als nacht, digitaal en analoog
• de wijzers van de analoge klok op de (in woorden en digitaal) aangegeven tijd  zetten
• optellen met tijd: de wijzers van de klok bijvoorbeeld 3 uur verder zetten
• een weg van klokken zoeken in een doolhof, waarbij de tijden volgens een opgegeven patroon veranderen
• de juiste digitale tijd combineren met de analoge tijd
• de juist klok bij de genoemde tijd zoeken en andersom

Didakto Klokkijken kost € 1,79 en is geschikt voor de iPad. Verkrijgbaar in de App Store

Picknick met taart, een app om te smullen

Alsof je met je neus in de slagroom valt. Zo voelt de onlangs verschenen iPad-app van Picknick met Taart. Net als de gelijknamige tv-serie weet de app de woordenloze ontdekkingstocht uit het populaire prentenboek van Thé Tjong-Khing op een heerlijke manier tot leven te brengen.

In het boek Picknick met Taart,  inmiddels verschenen in 13 landen, vertelt Thé Tjong-Khing zonder één woord te gebruiken een schitterend humoristisch beeldverhaal vol plots en subplots. Door verschillende personages te volgen, zie je het verhaal vanuit meerdere perspectieven. Kinderen (én volwassenen) blijven kijken en ontdekken. Ze komen erachter welke karakters de personages hebben en zien hun emoties. Ze kunnen letterlijk uren in het boek ronddwalen en nog het gevoel hebben dat ze niet alles hebben gezien.

Help Vosje een taart bakken

In de interactieve iPad-app Picknick met Taart mag je kind zelf rondstruinen tussen de dieren in de wereld van Thé Tjong-Khing. Vosje wil graag een taart bakken, maar alle ingrediënten zijn gestolen. De speler moet Vosje helpen om alle ingrediënten terug te winnen van slechteriken Hagedis en Kikker. Daarvoor moet hij Kikker en Hagedis met een katapult, de Slingmatic 2000, door de lucht slingeren, een achtervolging met vogels tot een goed einde brengen en een waterballonnenmachine besturen om Hagedis en Kikker met waterballonnen te bekogelen.

Wanneer het gelukt is voldoende ingrediënten te verzamelen kan je zoon of dochter samen met Vosje een heerlijke taart bakken. Als kers op de taart kan hij of zij dan een foto maken van zichzelf met Vosje en de taart. Om die reden is de app alleen geschikt voor iPad2+, waarin een camera zit. In de app zit ook nog een recept voor een taart verborgen.

De app is duidelijk met liefde gemaakt.  Het geheel is tekstloos en daardoor ook al geschikt voor jonge kleuters. Ook oudere kinderen zullen er echter veel plezier aan beleven. De app kost € 0,89 en is verkrijgbaar in de App Store. Wil je meer informatie, kijk dan op www.picknickmettaart.nl .

Website Picknick met Taart

Naast de app Picknick met Taart is ook de gelijknamige website Picknick met Taart een aanrader. De website vormt een interactieve verhaal wereld waar kinderen samen met de dieren het avontuur rond de verdwenen taarten kunnen beleven. Terwijl ze naar de verhaaltjes kijken kunnen ze van personage naar personage springen en wisselen van perspectief. Kinderen kunnen bijvoorbeeld het verhaal bekijken door de ogen van de ratjes wanneer ze beschuldigd worden van het stelen van de taarten en dan snel wisselen naar het perspectief van Hagedis en Kikker om te zien hoe zij ondertussen de taarten stelen.

Verder biedt de site kleurplaten, wallpapers en een taartrecept. Op een aparte pagina voor ouders vind je leuke tips over hoe je Picknick met Taart als aanknopingspunt kunt gebruiken om met je kind te praten over emoties.

Voorlezen: een app kan het ook (en soms beter)

Voor kinderen is het niet alleen leuk om apps te gebruiken, het kan ook heel nuttig zijn voor hun taalontwikkeling. Pedagoge Daisy Smeets onderzocht welke kenmerken in prentenboeken-apps waardevol zijn om de woordenschat van vier- en vijfjarigen te vergroten zonder dat daar een ouder of leerkracht bij te pas komt.

Meer leren met video

'Timo en het toverboek' van schrijfster Rian Visser was een van de eerste Nederlandse prentenboeken die als iPad-app beschikbaar kwamen. De app is enorm populair.

Prentenboeken dragen in belangrijke mate bij aan de ontwikkeling van woordenschat doordat de tekst die daarin gebruikt wordt gevarieerder is dan spreektaal. Smeets onderzocht in welke mate verschillende soorten digitale prentenboeken de woordenschat van kinderen vergroten en concludeert dat zogenoemde levende boeken, ook wel videoboeken genoemd, bijzonder effectief zijn. Kenmerkend is dat illustraties vervangen zijn door bewegende beelden. De camera zoomt bijvoorbeeld in op details in de afbeelding waar de tekst op dat moment over vertelt.

Smeets: “Anders dan in een tekenfilm zijn die animaties expliciet bedoeld om gesproken tekst aan beelden – of delen daarvan – te koppelen en zo de vaak complexe taal in prentenboeken concreet te maken. Van boeken met dit soort animaties leren kleuters meer moeilijke woorden dan van prentenboeken met stilstaande illustraties.”

Muziek en achtergrondgeluiden

Smeets onderzocht de effectiviteit van videoboeken ook bij leerlingen in het speciaal onderwijs die een grote taalachterstand hebben. Kleuters met ernstige spraak-taal moeilijkheden (ESM) blijken niet gebaat bij achtergrondmuziek of andere extra geluidselementen die bedoeld zijn om woorden als bonken en rinkelen te verduidelijken of de aandacht richten op emoties in het verhaal. Integendeel: als de taalontwikkeling moeizaam verloopt, maken zulke toevoegingen het juist veel moeilijker om nieuwe woorden te leren. Alleen de vertelstem is genoeg, met zo min mogelijk ‘ruis’ daaromheen. Om prentenboeken-apps breed te kunnen inzetten is het daarom belangrijk dat achtergrondgeluiden en muziek kunnen worden uitgeschakeld.

Zelf betekenis geven is effectiever

Er bestaan ook interactieve prentenboeken-apps: na aanraking van bepaalde elementen in de illustratie volgt een animatie of geluid. Smeets: “Uit mijn onderzoek blijkt dat extra uitleg over moeilijke woorden (hier is beer verlegen, hij krijgt een rood hoofd) een goede invulling is voor dit soort hotspots. Kinderen leren meer moeilijke woorden als de computer deze extra uitleg geeft, zoals ze ook meer leren als een ouder of leerkracht tijdens voorlezen moeilijke woorden toelicht.’ De manier waarop dat gebeurt is echter wel belangrijk. Leereffecten zijn klein als de extra uitleg direct volgt op een muisklik of aanraking van een detail, maar groot als kinderen een meerkeuzevraag beantwoorden door het plaatje te kiezen dat het best past bij een woord (waar is beer verlegen?). Zelf betekenis geven aan een woord werkt dus beter dan uitleg krijgen.

Over het onderzoek: Het onderzoek ‘Becoming literate by means of internet’ is gefinancierd door de Programmaraad voor het Onderwijsonderzoek (PROO), een onderdeel van NWO, en is uitgevoerd aan de Universiteit Leiden, bij promotor prof. dr. Adriana G. Bus. Smeets promoveert morgen aan de Universiteit Leiden.

Bron: NWO

Digitale prentenboeken op Leesmevoor.nl

Voorlezen is leuk en het is ook nog eens hartstikke goed voor de taalontwikkeling van kinderen. Tegenwoordig zijn er steeds meer prentenboeken in digitale vorm verkrijgbaar. Een leuke site is Leesmevoor.nl, die vol staat met gratis verhalen die je samen met je kind kunt (voor)lezen en daarnaast veel achtergrondinformatie biedt over voorlezen.

De verhalen op Leesmevoor.nl zijn kleurrijk en duidelijk geïllustreerd en worden door heldere stemmen voorgelezen. Die voorleesstem kan je overigens ook uitschakelen, zodat je het verhaal zelf kunt voorlezen. De meeste verhalen richten zich op peuters en kleuters, maar ook voor kinderen die al jong kunnen lezen zijn ze zeer geschikt: zij kunnen de verhalen gebruiken als ‘meeleesboek’. Speciale vermelding verdient de beschikbaarheid van verhalen in Fries!

Aanbod groeit met nieuwe verhalen

Het aanbod aan verhalen wordt geregeld aangevuld en speelt in op actuele thema’s. Zo hebben momenteel de Sinterklaasverhalen een prominent plekje. Een voorbeeld is het verhaal ‘Zoeken in alle hoeken’, dat je hieronder kunt lezen:

Als ouder heb je een actieve rol bij het (digitaal) voorlezen

Het prettige aan Leesmevoor.nl is dat het beslist géén ‘kleuterparkeerplaats’ is. Natuurlijk kan de site een uitkomst bieden als je kleuter voor de tiende keer na elkaar hetzelfde verhaal wil horen en jij nu toch echt even iets ander moet doen. Het is echter nadrukkelijk niet de bedoeling dat de website jou als ouder vervangt als voorlezer; de digitale prentenboeken zijn bedoeld als hulpmiddel. Op de site wordt heel veel informatie gegeven over hóe je het beste met je kind kunt voorlezen en wat voorlezen betekent voor de taalontwikkeling van kinderen. Als ouder ga je daarom nog bewuster om met voorlezen.

Kleuters zijn gebaat bij digitale prentenboeken

Digitale prentenboeken zijn een goede voorbereiding op leren lezen. In een korte tijd kunnen aanzienlijke leereffecten resulteren. Dit blijkt uit experimenteel onderzoek van Daisy Smeets en Adriana Bus onder leerlingen uit groep 1 en 2 van de basisschool.

Door digitale prentenboeken raken kinderen vertrouwd met voor lezen essentiële taal. In acht sessies van een kwartier breiden kinderen hun woordenschat uit en leren zij nieuwe woordcombinaties, ook als leerkrachten niet of alleen op de achtergrond aanwezig zijn.

Volgens de onderzoekers is dit de eerste studie die aantoont dat digitale prentenboeken een geschikte aanvulling zijn op het lesprogramma in kleuterklassen en misschien ook in latere jaren. De jongste generatie interactieve digitale boeken is zodanig beter van kwaliteit dat negatieve effecten niet langer worden gevonden. Eerder bleek de interactie het verhaalbegrip te verstoren, nu blijkt de interactie de taalontwikkeling te bevorderen.

Voorwaarden voor de positieve effecten is wel dat geregeld en niet incidenteel met digitale prentenboeken wordt gewerkt.

(bron: Stichting Lezen, 2009)

Uit onderzoek naar digitale prentenboeken (Universiteit Leiden) blijkt dat:

• Peuters en kleuters  het verhaal beter begrijpen en nieuwe woorden en zinsconstructies leren
• Kinderen met een taalachterstand met digitale prentenboeken in een half uur tijd 5 à 6 nieuwe woorden leren
• Digitale prentenboeken ook zeer effectief zijnvoor te drukke of te afwachtende kinderen, die minder profiteren van groepsprocessen / klassikale lessen

‘Meelees e-boeken’ voor beginnende lezers

Speciaal voor kinderen die leren lezen zijn sinds kort via de iBookstore twee AVI-leesboekjes met geluid te koop. De tekst wordt langzaam voorgelezen met tussen elk woord en elke lettergreep een korte pauze. Dit is een heel nieuw soort e-boek, waar nog geen naam voor bestaat.  De makers noemen het een ‘meelees e-boek’.

De boekjes gaan over de twee vrienden Mus en Muis. Mus is vaak een beetje bang. Muis doet juist erg stoer. In Mus hijst het zeil (AVI start) gaan ze samen zeilen en kamperen en in Mus danst op het ijs (AVI M4) doen ze mee aan een wedstrijd kunstschaatsen op televisie. De onderwerpen zijn spannend en de verhalen zitten vol vaart en humor.

De boeken zijn geschreven door Rian Visser, die voor beginnende lezers bij uitgeverij Gottmer een serie leeskoffertjes uitbracht en ook voor de educatieve uitgeverij Zwijsen en uitgeverij Delubas eerste leesboekjes schrijft. De tekeningen zijn van Alex de Wolf (onder andere bekend van In een land hier ver vandaan en Lang geleden. De tekst wordt voorgelezen door Christine van Dreumel, logopediste en stemtherapeut.

Hoe werkt het?

De meeleesboeken zijn een tussenvorm tussen een voorgelezen boek en een boek om zelf te lezen. Het woord dat wordt uitgesproken, krijgt een andere kleur, zodat de jonge lezer de tekst goed kan volgen. Dat maakt ze zeer geschikt voor beginnende lezers of kinderen die moeite hebben met leren lezen, bijvoorbeeld door dyslexie.

Bekijk dit filmpje om te zien hoe het werkt:

Een manier om met deze boeken het lezen te oefenen is bijvoorbeeld door de pagina eerst te laten voorlezen (en meelezen) en de tekst daarna door je kind zelf te laten lezen, zonder ondersteuning van de voorleesstem. Kinderen die langzaam lezen, kunnen proberen de voorleesstem vóór te blijven, in een soort tempowedstrijdje.

Ervaringen van lezers en ouders

Thuisinonderwijs.nl heeft Mus hijst het zeil laten uitproberen door Tessa (6). Tessa zit in groep 3 en leert nu lezen. Ze is erg enthousiast over het meelees e-boek. “Het is fijn dat er iemand meeleest. Sommige woorden kon ik nog niet lezen, maar door het voorlezen kon ik die overslaan en toch verder gaan met het verhaal. Ik heb het boek wel drie keer gelezen. De laatste keer heb ik de mevrouw [die voorleest, red.] uitgezet, want toen kon ik het zelf wel.”

Ook de moeder van Tessa is positief over Mus hijst het zeil. “Tessa is op het moment heel erg bezig met boekjes en lezen. We halen ook boeken uit de bibliotheek, maar omdat ze nog niet veel kan lezen zijn die soms te moeilijk. Dan geeft ze het na één bladzijde op. Dit boekje was eigenlijk ook iets te moeilijk, maar doordat ze hulp kreeg van de voorleesstem, ging ze wel door.”

Mus danst op het ijs is voor ons getest door Camiel (7). Hij zit in groep 4, maar blijft met lezen nogal achter. “We moeten van de juf elke dag met Camiel oefenen met lezen”, vertelt zijn vader. “Dat doen we al sinds begin groep 3, maar het is een heel moeizaam proces. Hij vindt lezen echt niet leuk. We hebben best vaak strijd als hij moet oefenen met lezen. Met deze meeleesboeken kunnen wij iets meer op de achtergrond blijven. Dat is ter afwisseling best prettig. Toch kan hij er niet helemaal zelfstandig mee oefenen. Als we niet naast hem gingen zitten om hem te stimuleren echt mee te lezen, liet Camiel zich gewoon – lekker makkelijk – voorlezen.”

Squla lanceert app tegen vakantieterugval

Wat is de hoofdstad van Italië? Hoe spel je het ‘dure woord’ voor stoep? Hoe lang duurt een vlucht naar Parijs? Aan het begin van de zomervakantieperiode heeft online oefenprogramma Squla het ‘Zomervakantiespel’ gelanceerd, een gratis educatieve iPad App.  Het spel bevat 1050 quizvragen in alle vakken over de top 5 vakantielanden Nederland, Duitsland, Frankrijk, Italië en Spanje.

Squla ontwikkelde een vakantie-app om een 'niveaudip' te voorkomen.

Weg met de ‘zomerdip’

Squla lanceert de educatieve App ook om aandacht te vragen voor het fenomeen ‘zomerdip’, waarover Thuisinonderwijs.nl onlangs publiceerde . Uit een peiling onder ruim 300 basisschoolleerkrachten blijkt dat 92% van hen na de zomervakantie bij een groot aantal leerlingen terugval in het niveau ziet. Met name in rekenen, spelling en lezen presteren de kinderen aan het begin van het nieuwe schooljaar minder goed dan aan het eind van het vorige schooljaar.

Om de ‘zomerdip’ te voorkomen, raden leerkrachten ouders aan om de lesstof met hun kroost te blijven oefenen. Squla-oprichter André Haardt: “Leren stopt niet na schooltijd. De online mogelijkheden voor kinderen om op een leuke en motiverende manier door te leren zijn enorm. Daar staan we voor. Met het nieuwe Zomervakantiespel kan dat nu ook met het hele gezin.”

Het Zomervakantiespel is een vrolijke, zomerse variant op het eerder beschreven familiebordspel van Squla. De quizvragen brengen je helemaal in vakantiesferen. Ze testen je kennis over de vakantielanden, maar er komen ook taal- en rekenvraagstukken voorbij. Het Zomervakantiespel tovert de iPad om in een bordspel, dat door maximaal zes spelers gespeeld kan worden. Iedere speler krijgt vragen op zijn eigen niveau (van groep 4 tot en met volwassene), waardoor dit een perfecte app is om met het hele gezin te spelen. Eenmaal gedownload is de app offline te spelen.

Wat is Squla?

Oprichter André Haardt lanceerde Squla in 2010 met een team van onderwijs- en online gamespecialisten. Squla is ‘een online oefenprogramma waar leren en spelen hand in hand gaan’, zoals de website het omschrijft. Het is geschikt voor groep 4 tot en met 8 en de brugklas. Na de zomer is Squla ook beschikbaar voor kinderen uit groep 1 t/m 3. Alle vakken komen aan bod, van rekenen tot taal, van Engels tot topografie. Dit oefenprogramma is niet gratis. Squla telt inmiddels zo’n 25.000 leden.

Het Zomervakantiebordspel van Squla is gratis verkrijgbaar via iTunes