Herfstkleuters en de overgang naar groep 3

| 30 januari 2017 | Reacties (10)

‘Herfstkinderen’ zijn kinderen die in oktober, november of december zijn geboren.  Over de overgang van herfstkinderen naar groep 3 is veel verwarring. Is een novemberkind dat langer kleutert een officiële zittenblijver? Geldt tegenwoordig 1 januari als ijkdatum? Wat zegt de Onderwijsinspectie hier nu precies over?

Oktobergrens, januarigrens? Wat zijn de regels?

Tot 1985 was het duidelijk: kleuters die vóór 1 oktober zes jaar werden, gingen na de zomervakantie naar de basisschool. Was je na die datum jarig, dan moest je nog een jaartje wachten. Tegenwoordig bestaat die harde grens niet meer. Maar hoe zit het dan wel met kleuters en de overgang naar groep 2 en 3? In Hét basisschoolboek helpt woordvoerder Hans van der Vlies van de Onderwijsinspectie drie hardnekkige misvattingen de wereld uit:

Misvatting 1: De oktobergrens is vervangen door de januarigrens. Kinderen die vóór januari jarig zijn, kleuteren in totaal anderhalf jaar, kinderen die na 1 januari jarig zijn, zitten tweeënhalf jaar in de kleutergroepen.

Hoe zit het wel?
Niet een datum of de leeftijd van je kind, maar alleen de ontwikkeling van je kind en het oordeel van de school hierover bepalen of je kind overgaat. ‘Van overheidswege is er geen enkele richtlijn of wat dan ook met betrekking tot de keuze die scholen hierin maken’, benadrukt Van der Vlies. Scholen moeten hun beslissing over overgaan onderbouwen, maar ‘een onderbouwde plaatsingsbeslissing is niet gebaseerd op de datum waarop het kind jarig is en voor het eerst naar school gaat en ook niet op een teldatum.’

Misvatting 2: Herfstkinderen die na de zomervakantie weer in groep 1 terechtkomen, gelden formeel als ‘zittenblijvers’.

Hoe zit het wel?
‘Van het “officieel aanmerken als zittenblijver” van kinderen is in de leerjaren 1 en 2 geen sprake.’ Volgens de Onderwijsinspectie heeft de school wel iets uit te leggen als je herfstkleuter na de zomervakantie (weer) in groep 1 komt. Van der Vlies: ‘Voor leerlingen die langer dan een half jaar in groep 1 verblijven, is in de geest van de wet meer onderbouwing nodig voor het herhalen van meer dan de helft van het onderwijsaanbod voor groep 1.’ Kinderen die langer kleuteren, hebben volgens de inspectie speciale aandacht nodig, vertelt Van der Vlies. ‘Het is aan de school hoe ze dit verantwoordt.’

Herfstkleuters die tweeënhalf jaar kleuteren, doen langer dan de gewenste acht jaar over de basisschool. Die ‘extra tijd’ wordt hun niet aangerekend, vertelt Van der Vlies. ‘Alleen kinderen die in de zomervakantie jarig zijn, kunnen precies acht jaar over de basisschool doen. Alle andere kinderen doen er korter of langer over. Omdat er maar één vast moment is waarop een schooljaar aanvangt (1 augustus), ontstaat er onvermijdelijk een spreiding van een jaar.’

Er wordt vaak beweerd dat kinderen die langer kleuteren later in hun basisschooltijd niet nog een keer kunnen blijven zitten. Dat is niet zo. Kinderen mogen uiterlijk tot en met het schooljaar waarin zij veertien jaar worden naar de basisschool. Dat betekent dat zelfs een herfstkleuter die drieënhalf jaar kleutert qua leeftijd nog voldoende speling heeft om later nog een keer een groep over te doen. Wel is het zo dat het leeftijdsverschil met klasgenoten daardoor erg groot wordt.

Misvatting 3: Kleuters die na de kerstvakantie op school beginnen, komen na de zomervakantie automatisch in groep 1.

Hoe zit het wel?
Het ‘normale’ verloop is wel dat een kleuter die in mei naar de basisschool gaat, in augustus (opnieuw) in groep 1 komt, als vijfjarige naar groep 2 gaat en als zesjarige in groep 3 begint. De school mag dit echter niet als een automatisme toepassen. ‘Het zou kunnen dat een leerling die in mei voor het eerst op school komt, in groep 1 al zo ver is in zijn ontwikkeling dat hij het volgende schooljaar toe is aan groep 2’, vertelt Van der Vlies. Ieder kind moet dus apart op zijn of haar ontwikkeling worden beoordeeld. ‘De inspectie verlangt van scholen dat ze duidelijke criteria opstellen waarmee ze hun beslissing kunnen onderbouwen.’

Goed om te weten

De Onderwijsinspectie spreekt scholen niet aan op individuele gevallen. Wel gaat ze met scholen in gesprek waar meer dan 12 procent van de kleuters vóór groep 3 vertraging oploopt. In dat geval wordt het beleid van de school tegen het licht gehouden: welke afwegingen maakt een school met betrekking tot de overgang naar een volgend leerjaar?

Beeld: stock.xchng

Gerelateerde artikelen:

Tags: , , , , , , , , ,

Categorie: Contact met leerkracht, Groep 1-2

Reacties (10)

Trackback URL | Comments RSS Feed

  1. Ellie schreef:

    Mijn kl dochter van nov 5, MOET van school naar groep 3. Ze is er emotioneel echt niet aan toe. Ook haar toetsen zijn niet heel bijzonder hoog. Nu heeft mijn dochter van school een briefje voor een psycholoog!!!! meegekregen om haar emotioneel klaar te stomen voor groep 3!!! Ongelofelijk toch??? We zijn in alle staten.

  2. Philip schreef:

    Wij hebben een dilemma ; onze zoon is geboren op 28 december. Hij is cognitief verder als ‘normaal’, nog geen intelligentie test gedaan maar alles wijst erop dat hij op papa lijkt en papa scoort altijd boven de 140. Ons zoontje kan al redelijk lezen , rekenen etc, zonder hem ooit daartoe aangespoord te hebben. Wij hebben wel altijd zijn vragen beantwoord, evenals de “waarom, waarom ..” -vragen , tot aan elektronenschillen en atoommassa’s toe ( dan stopt het “waarom “nl 🙂 . Nu wil de school hem niet over laten gaan naar groep 3, omdat hij volgens de juf er emotioneel aan toe zou zijn. Een jaar langer lekker rondrennen en spelen vinden wij absoluut geen probleem , ware het niet dat hij op de peuterschool een andere ervaring heeft gehad. De laatste acht maanden waren al zijn vriendjes en vriendinnetjes al naar de “grote school ” en dat ging twee maanden goed. De laatste maanden ging het steeds slechter. Van een kind dat heel erg graag naar school ging, er heel erg naar uit zag om naar de “grote school ” te gaan , naar een kind dat uiteindeljk met veel tegenzin naar de “grote school” ging , en daar niet eens meer zelfstandig naar het toilet kon gaan .
    Nu hebben wij helaas geen glazen bol , maar dit willen wij dus niet nog eens meemaken .
    En ja , wij zijn er nu veel attenter op, en we kunnen thuis veel voor hem betekenen, ..enfin etc etc.
    Iemand hier ervaring mee ? suggesties ?

    • redactie schreef:

      Uit je beschrijving komt een kind naar voren met een duidelijke voorsprong. Je schrijft dat vader een IQ heeft van meer dan 140. Het is dan ook niet gek dat jullie aan hoogbegaafdheid denken (al spreekt men bij kleuters nog niet van hoogbegaafdheid maar van een ‘ontwikkelingsvoorsprong’). Dat kan alleen door middel van intelligentieonderzoek worden vastgesteld. Je schrijft dat dat ‘nog niet’ is gedaan. Betekent dit dat jullie dit wel van plan zijn? Jullie zorgen zijn zeker terecht, gezien zijn voorsprong maar ook als je kijkt naar zijn ervaringen op de peuterspeelzaal.

      Een aantal vragen komt naar boven: hoe is het oordeel dat hij er emotioneel niet aan toe is tot stand gekomen (observaties, gevoel van de leerkracht)? Van kleuters is bekend dat ze grote sprongen maken in hun ontwikkeling; om nu al te oordelen dat jullie zoon in september niet rijp genoeg is voor groep 3 lijkt prematuur. Waarop is dit gebaseerd? Heeft jullie school ervaring met kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong? Is er voldoende kennis in huis om zeker te weten dat jullie zoons gedrag voortkomt uit emotionele onrijpheid en geen gedragskenmerk van hoogbegaafdheid is (bijv. weinig contact met de groep, geen zin in groepsactiviteiten, weinig spelen met klasgenoten)? Hoe gaan ze ervoor zorgen dat hij zich volgend jaar cognitief verder kan ontwikkelen als hij in groep 2 blijft?

      Jullie verhaal zal veel ouders van hoogbegaafde kinderen heel bekend voorkomen. Als je op zoek bent naar ervaringen van andere ouders die in een vergelijkbare situatie zitten of hebben gezeten, kun je het beste eens een kijkje nemen op http://www.hb-kind-forum.nl/. In dit zeer actieve forum vind je heel veel ervaringsdeskundigen en professionele hoogbegaafdheidsspecialisten, die graag meedenken.

      Mocht je overwegen om je zoon te laten testen, dan adviseren we je om hier niet te lang mee te wachten. De ervaring leert dat in de tweede helft van het schooljaar de wachtlijsten enorm oplopen. Als je te lang wacht, loop je het risico dat je de uitslag niet binnen hebt voor het einde van het schooljaar.

  3. Jack schreef:

    Onze dochter heeft naar onze inschatting voldoende niveau heeft om naar groep 3 te gaan. Ze heeft de Cito-toetsen eind groep 2 meegedaan. Wij weten niet wat hierin voldoende is. A, B, C, D? De rest van het verhaal is helder. Haar werkhouding/zelfstandigheid/concentratie zijn prima en er zijn gesprekken op school geweest en er zijn observaties gedaan. Natuurlijk is het afwachten of ze is opgewassen tegen sociaal emotioneel rijpere kinderen, maar ze staat haar vrouwtje wel. Onze dochter is van mei en zou in een grote klas komen. Mede daarom zou de school het zekere voor het onzekere willen nemen en haar willen plaatsen in groep 2. M.n. rondom cito uitslagen ligt dus ons open vraagstuk nog.

    • redactie schreef:

      Uitleg over Cito-scores vind je hier. Sociale overwegingen kunnen grond zijn om een kind langer in groep 2 te houden. Vraag aan de school om een toelichting van de beslissing.

  4. redactie schreef:

    Op basis van deze informatie is de indeling in groep 2 inderdaad merkwaardig te noemen.

    Allereerst: het is jammer dat jullie de leerkracht dit schooljaar niet al na een paar weken hebben herinnerd aan de vorig jaar gemaakte afspraken in plaats van pas in maart. Over het algemeen geldt: trek zo snel mogelijk aan de bel als er iets is. Dan is bijsturen nog goed mogelijk. Bijkomend voordeel is dat misverstanden dan meestal nog in goede harmonie zijn op te lossen.

    Dan nu de huidige situatie. Heel strikt genomen volgt jullie zoon nu de normale weg. Hij gaat van groep 1 naar groep 2. Heeft de school groep 3 wel serieus overwogen of is het überhaupt niet aan de orde geweest? In het eerste geval: welke onderbouwing heeft de school gegeven om hem niet naar groep 3 te laten gaan? Als ze aangeven ‘dat hij nog niet toe is aan groep 3′, vraag dan door: waar baseren ze dat precies op. Heeft hij Cito-toetsen gemaakt waaruit dit blijkt? Zijn er observaties ingevuld waarin dit naar voren kwam? Of is het nattevingerwerk van de leerkracht?

    Ook de intern begeleider en de schooldirecteur kunnen hierin een rol spelen. Zeker gezien de toezeggingen die vorig schooljaar aan jullie zijn gedaan. Vorig jaar heeft de school besloten jullie zoon in groep 1 te laten. Leeftijd mag daarbij geen rol hebben gespeeld; hij heeft een vol jaar onderwijs genoten, maar kennelijk was er reden om hem in groep 1 te houden. De school moet zo’n geval deze beslissing goed onderbouwen en met een plan van aanpak komen voor zijn specifieke situatie. Een afspraak als ‘zo veel mogelijk mee laten doen met groep 2’ zou hierin opgenomen moeten zijn en gespecificeerd moeten worden. Het is niet goed als de school hier geen enkele documentatie over heeft.

    Je geeft aan dat jullie zoon naar jullie inschatting voldoende niveau heeft om naar groep 3 te gaan. Je zou kunnen vragen of hij alsnog (als hij dat nog niet heeft gedaan) de Cito-toetsen van eind groep 2 mag maken. Daarmee valt in elk geval zijn cognitieve niveau te meten. Maar bedenk wel dat dit slechts een deel van het verhaal is. Ook zaken als concentratievermogen, zelfstandigheid en gedrag in de groep spelen een rol.

    Het advies is dus: ga nogmaals in gesprek met de leerkracht en betrek hier ook de intern begeleider en de directeur bij. Uit je zorgen, zorg dat je antwoord krijgt op je vragen en probeer samen met de school tot een goede oplossing te komen. Uiteindelijk ligt de beslissingsbevoegdheid bij de school.

    Succes!

  5. truus schreef:

    Na de zomervakantie 2014 is mijn zoontje volledig begonnen in groep 1 met toestemming van zijn leerkracht
    Hij is een eind oktober kindje!
    Wat eindelijk maar 6 weken voordat hij 4 werd kennis mocht maken!
    Heeft hij volledig meegedraaid tot einde het jaar 2015 werd er toch besloten dat hij toch nog maar een jaartje in groep 1 moest blijven!
    Oke dat was in overleg met ons als ouders gebeurt in wij gingen er in mee alleen als hij wel bij groep2 werd betrokken zodat hij nog wel de kans zou kunnen krijgen om als nog door te kunnen stromen naar groep 3!maar helaas is het toch echt een verkeerde beslissing geweest!om hem te hebben laten zitten
    Er werd van alles belooft dat ze hem zouden doen betrekken bij groep 2! midden maart ben ik een gesprek aan gegaan met de juf en ik dus melde van was er niet afgesproken dat hij bij groep2 opdrachten word betrokken? Wat hij dus overigens niet eens heeft gekregen vanaf het begin.
    Fijne communicatie hebben ze dus niet de vorige juf was weg van school en de andere juf heeft het niet eens gerapporteerd dus de nieuwe juf was hier van niet op de hoogte gesteld!
    Wat dus gevolgen heeft voor ons zoontje wat nu dan naar groep 2 moet dus 3 jaar kleuteren wat wij als ouders zijnde totaal niet mee eens zijn!
    Terwijl hij al gewoon weg letters schrijft en klok leest niks minders dan de rest van groep 2 is die wel door gaan naar groep 3!

    Wat kunnen wij als ouders zijnde hier nog aan doen!

  6. Bo schreef:

    De nieuwe school van ons kind heeft in het beleid staan dat de kinderen vnl bij leeftijdsgenoten in de klas geplaatst worden.

    Maar voordat ons kind naar deze school ging zat het al in griep 3. In groep 1 al ‘versneld’.
    Bij inschrijving ook aangegeven als groep 3 leerling.

    Tegen onze wensen in is het kind geplaatst in een groep 1/2/3 klas. Omdat wij al bekend waren met het enorme aanpassen en onderpresteren van ons kind.
    Tegen ons was gezegd dat ons kind in groep 3 geplaatst zou worden. En zo staat dat ook op de klassen lijst.

    Wat blijkt nu…
    Op het rapport staat nu groep 2. (?!?)
    Ze blijkt geen les of lesmateriaal te hebben gehad op groep 3 niveau.
    Wat nu betekend dat ze achter loopt op de reguliere basisscholen.
    En ze heeft opnieuw de cito van groep 2 moeten doen. Ons kind heeft een gevoel van falen.

    De school geeft aan dat we het maar moeten pikken en anders op r… Een andere school zoeken. (Letterlijk zo gezegd door de directeur.)

    Wat kunnen wij doen als ouders?
    We hebben het gevoel met onze rug tegen de muur te staan.

  7. Bart warnaar schreef:

    Onze dochter is van 18 okt.
    Onze wens was dat ze met haar vriendjes na de zomervakantie naar groep 2 ging.
    Volgens de schoolleiding was dit niet haalbaar de klassen zaten al te vol.
    Er zou na de kerstvakantie op nieuw gekeken worden.helaas.
    Onze dochter moet in groep 1 blijven of te wel 2 jaar groep 1 !! .

    • Gabriella schreef:

      Als je het hier niet mee eens bent dan kun je volgens mij vragen om je kind een toets te laten maken voor groep 2. Onze dochter is van 8 november en ik was het eind vorig schooljaar ook niet eens met het feit dat ze in groep 1 bleef. Ik vond onze dochter te wijs voor groep 1. Naarmate het jaar vordert ben ik wel blij dat school die keus gemaakt had. Nu heeft de school haar de toets laten maken die groep 2 ook maakt om de voortgang van het kind in de gaten te houden. Ze scoorde daar echter al zo goed op dat ze haar naar alle waarschijnlijkheid toch naar groep 2 plaatsen. Het lijkt mij niet dat de school je kind in groep 1 laat als ze daar te ‘rijp’voor is. Overleg nogmaals met de school. Overvolle klassen mogen nooit een reden zijn om de ontwikkeling van jullie kind te vertragen. Maar wees wel eerlijk als jullie kind er echt nog niet aan toe blijkt te zijn (ook al denk je zelf van wel) want daar wordt ze heel ongelukkig van. Succes!

Schrijf een reactie