Kinderbedtijd, hoe laat is dat eigenlijk?

| 27 januari 2012 | Reacties (19)

Slaaptekort bij kinderen kan leiden tot slechte schoolprestaties en meer kans op ongelukken door concentratieproblemen overdag. Niet voor niets noemden leerkrachten in een onderzoek als belangrijkste opvoedkundige taak van ouders dat ze hun kinderen op tijd naar bed sturen. Kinderbedtijd! Maar hoe laat is dat eigenlijk? Enkele richtlijnen om te bepalen hoe laat je kind naar bed moet.

(c) FreeImages.com/sxc.hu

Waarom slapen zo belangrijk is voor kinderen

Kinderen die niet voldoende slaap krijgen, voelen zich moe of futloos. Ze kunnen niet goed meer denken en hebben concentratieproblemen op school. Dat gaat ten koste van hun schoolprestaties. Ze maken ruzie met vriendjes of vriendinnetjes over futiliteiten, zijn agressiever of zijn thuis niet te genieten. Ook hun sportprestaties lijden onder slaapgebrek, omdat een slaaptekort de reactiesnelheid nadelig beïnvloedt.

Maar er is nog een andere regel om erop toe te zien dat kinderen voldoende slaap krijgen. Kinderen die te weinig slaap krijgen, groeien minder goed. Tijdens het slapen maakt de hypofyse een groeihormoon aan. Slaapwetenschappers geloven dat te weinig slaap het immuumsysteem beïnvloedt, waardoor een kind minder snel groeit.

Depressie, neurose, overgewicht, lager IQ en hoge bloeddruk…

Wetenschappelijk onderzoek heeft nog meer gevolgen van te weinig slaap bij kinderen naar voren gebracht. En dat zijn niet de minste aandoeningen:

  • Bij kinderen met depressieve klachten blijkt ruim 70 procent een slaapstoornis te hebben, zo meldde het vakblad SLEEP.
  • Kinderen met slaapproblemen hebben veel kans op neuroses, schreven Taiwanese wetenschappers in hetzelfde blad.
  • Amerikaanse onderzoekers rapporteerden in het tijdschrift Child Development dat een uur extra slaap de kans op overgewicht bij kinderen met een zesde vermindert.
  • In hetzelfde blad werd eerder geconstateerd dat kinderen met slapeloosheid gemiddeld weinig zelfvertrouwen hebben.
  • Kinderen die slecht slapen en bovendien snurken, lopen extra risico’s. Zo menen onderzoekers van de Amerikaanse Universiteit van Virginia dat hun IQ een stuk lager is, vergelijkbaar met dat van kinderen die loodvergiftiging hebben opgelopen.
  • Anderen leggen een verband tussen slaapstoornissen en hoge bloeddruk.

Veel kinderen hebben een chronisch slaaptekort

(c) FreeImages.com/sxc.hu

Twee op de drie kinderen jonger dan 13 jaar kampen met slaaptekort, meldden onderzoekers aan de VUB eind 2007. In dezelfde periode bleek uit een enquête aan de KU Leuven dat één op drie tieners tussen 13 en 17 jaar te weinig slaapt. Laat televisiekijken, niet naar bed willen, gamen, chatten en sms’en leiden meer en meer tot chronische vermoeidheid. Maar liefst 62% van de tieners ligt ’s avonds laat of zelfs ’s nachts nog te bellen of te sms’en in bed, zo blijkt nog uit de Leuvense enquête.

Hoeveel slaap heeft een kind nodig?

De meeste kinderen tussen de 5 en 12 jaar slapen gemiddeld 9,5 uur per nacht. In Nederland geldt een advies van 10 tot 11 uur slaap per nacht (kleuters tussen 11 en 13 uur). Tot voor kort werd ervan uitgegaan dat 13- en 14 -jarigen nog zo’n 9 uur slaap nodig hebben, 16-jarigen acht uur moeten slapen en dat kinderen pas rond hun 18e toe kunnen met zeven uur slaap per nacht.

Recent onderzoek (januari 2012) heeft echter aangetoond dat te lang slapen voor pubers ook niet goed is. Zo presteren kinderen tussen de 10 en 12 jaar bijvoorbeeld optimaal na 9 tot 9,5 uur slaap. Van 12 tot 16 jaar zijn ze het best af met 8 tot 8,5 uur slaap, terwijl de schoolresultaten van 16- tot 18-jarigen juist weer het best blijken na ongeveer 7 uur slaap.

Volgens hoofdonderzoeker Eric Eide komt extra slaaptijd de prestaties en productiviteit van een kind niet ten goede. Hij benadrukt echter dat minder dan 7 uur slapen evenmin goed is. Ander onderzoek heeft zelfs aangetoond dat systematisch te weinig slapen de levensverwachting met enkele jaren bekort. “De gegevens laten zien dat 7 uur slaap simpelweg optimaal is voor kinderen van die leeftijd”, stelt Eide.

Wat is een normale bedtijd op welke leeftijd?

  • 4-6 jaar: 18.30-19.15 uur;
  • 7-8 jaar: 19.30-20.00 uur;
  • 9-10 jaar: 20.00-20.30 uur;
  • 11-12  jaar: 21.00 uur
  • 12-13 jaar: 21.00-21.30 uur;
  • 14-15 jaar: 21.30-22.00 uur.

Een veelgebruikt advies is:

Een kind van 6 jaar gaat om 19.00 uur naar bed. Per verjaardag wordt de bedtijd 15 tot 20 minuten later.

Het belang van regelmaat en een strak regime

Verruit de meeste slaapproblemen worden veroorzaakt door een verkeerde pedagogische aanpak. In veel gevallen ontbreekt een vast ritme wanneer een kind naar bed moet, stellen psychologen gespecialiseerd in slaapproblematiek.  Een kind tot tien jaar heeft tien uur slaap nodig, moet eigenlijk iedere dag op hetzelfde tijdstip naar bed en op eenzelfde tijd opstaan (ook in het weekend!) en moet het ’s avonds een uur voor bedtijd rustiger aan doen.

Sommige ouders proberen wel een vast bedtijdstramien te hanteren, maar zijn daarin lang niet altijd niet volhardend
genoeg. Volhouden helpt! Volg elke avond het vaste bedritueel. Instoppen, praatje of verhaaltje, dikke knuffel, licht uit. Taboe: mobieltje, spelcomputer of laptop in bed. Weg ermee!

Treed op! Ouders die alles goed vinden, hebben vaker kinderen met slaapproblemen dan ouders die duidelijke regels stellen en handhaven, zo wijst onderzoek uit.

De (ontregelde) biologische klok van pubers

(c) FreeImages.com/sxc.hu

Veel kinderen krijgen in de puberteit slaapproblemen. Bij meisjes vanaf een jaar of 10 à 11. Bij jongens als ze 12 of 13 zijn. Op die leeftijd gaan ze toewerken naar een volwassen slaappatroon. Het aantal uren dat ze slapen wordt minder en het slaapblok verschuift naar achteren in de tijd. Dat gebeurt in een vrij korte periode. Het blok gaat als het ware met een ruk naar achteren. Dat is het moment waarop thuis ruzies ontstaan over het naar bed gaan. Je dochter slaapt niet meer voor enen en dat is ingewikkeld omdat ze wel om 7.00 uur moet opstaan om op tijd op school te zijn. Ze raakt vermoeid. Het is een proces dat elke tiener doormaakt.

Bij veruit de meesten pubers verschuift de biologische klok in twee maanden vanzelf naar een acceptabele bedtijd. Bij 2 à 3 procent van de pubers gebeurt dat niet. Hun biologische klok staat fout ten opzichte van wat gewenst is.

Het zijn de kinderen die op een proefwerk in de eerste drie uur steevast een 3 scoren. Als het om half twaalf wordt gemaakt haalt hetzelfde kind met gemak een 8.

Het kan ook ingrijpender. Kinderen die op basis van de cito-toets naar het vwo kunnen, maar uiteindelijk op het vmbo in de derde klas stranden. Zij kunnen hun ogen letterlijk niet meer openhouden overdag, en leven eigenlijk met een permanente jetlag. Bij die groep moet de biologische klok worden bijgesteld. Dat kan, maar niet zonder specialistische hulp. Om de klok op z’n plaats te zetten moet worden gemeten hoe die is afgesteld. Dat gebeurt in een slaapkliniek.

Kinderbedtijd: in veel culturen een onbekend fenomeen

Dat voldoende slaap belangrijk is voor kinderen, daar zijn wetenschappers en ouders het wereldwijd wel over eens. Opmerkelijk genoeg is het fenomeen kinderbedtijd echter typisch Nederlands.  In veel andere culturen gaan kinderen pas naar bed als ze moe zijn. Kinderprogramma’s worden in deze landen ook uitgezonden tot middernacht, en het is er niet ongewoon om ’s avonds laat op straat ouders met kleine kinderen te zien. Een belangrijke kanttekening hierbij is wel dat het doen van een middagdutje of langdurige siësta in veel landen volkomen normaal is. Op die manier komen kinderen toch aan voldoende uren slaap per etmaal.

Beeld: stock.xchng

Gerelateerde artikelen:

Tags: , , , , , , , ,

Categorie: Concentratiestoornis, Ontwikkeling, Thuis

Reacties (19)

Trackback URL | Comments RSS Feed

  1. Anne van tellingen schreef:

    Maar ik ben de volgende dag niet moe (ik heb ook geen slecht rapport)

  2. Anne van tellingen schreef:

    Ik ben bijna 14 en slaap meestal om 2/3 uur
    Heb ik dan een slaapstoornis fso?

  3. Mammy schreef:

    Mijn dochter van 12 (bijna 13) gaat voor 9uur naar bed en staat om 6:45uur op.
    Zoon is 6 (bijna 7) en gaat half 8 naar bed en max 8uur. Hij staat om 7uur op. Weekende en vakanties ligt het eraan hoe ze zijn in gedrag kwa hoelaat ze dan naar bed mogen. Telefoons en computers blijven in de woonkamer.

  4. Faye schreef:

    Ik ben 12 jaar en ik ga meestal om 10/11 uur slapen want als ik om 9 uur al zou gaan slapen zou ik nog heel la g wakker liggen en het is niet dat als ik om 11 uur ga slapen dat ik dan de volgende dag moe ben dus de tijden kloppen niet voor iedereen het is vooral wat dat kind het veinst vind

    • Mammy schreef:

      Het is zeker niet zo wat het kind het fijnste vind want een kind kan niet beslissen of het goed is om laat of vroeg naar bed te gaan. Dan went je lichaam aan de tijd dat je naar bed gaat, dus als je elke keer rond half 10 zou gaan zal je lichaam wennen en val je eerder in slaap. Ik vind 11uur wel laat voor kinderen die naar school moeten en dus om 7uur zeker opstaan. Ik als ouder heb al moeite als ik zo laat ga slapen en half 7 op sta 😉

  5. Kim schreef:

    Ik ben 13 jaar, en ga meestal om 11 uur ofzo naar bed, ik ben meestal wel kapot overdag, maar dat is omdat ik tot 3 uur snachts op mijn mobiel zit, maar om 9 uur al maar bed te gaan, is veel te vroeg, andere kinderen uit mijn klas, gaan om bijvoorbeeld 10 uur naar bed, mijn punt is,deze tijden kloppen misschien voor een aantal kinderen maar lang niet voor iederee

  6. Puber van 14 schreef:

    Als je een jaar lang elke dag met een mobiel een uurtje na bedtijd naar bed gaat, raak je daar vanzelf aan gewend. Ik ben verder dus niet erg moe overdag, en mijn cijfers zijn prima. 🙂

  7. marielle schreef:

    Hmmmmmm, om 20 uur naar bed, 9 jarige, lijkt me prima. Maar hij is dan, ook in het weekend, rond 6 uur weer wakker….. Van mij mag dat best wat later zijn! 😛

  8. Ursula schreef:

    Erg komisch om eerst te lezen dat kinderen vooral niet achter een computer moeten kruipen voor het slapen gaan en dat mensen dan een app gaan ontwikkelen voor kinderen voor het slapen gaan. 😂

  9. Sara schreef:

    Ok Ben 9 en min moeder zecht je Moët om half 7 naar bed en na 6 your mag UK niet TV kijken

    • Ctufulyfuyfyuufypfyuocyuocccocougocugcuog schreef:

      Dan al?
      mijn zusje moet om half 8 (ook 9)

  10. pap van 3 schreef:

    Is het niet beter om het aantal slaap uren aan te geven? Het lijkt me niet dat alle kinderen op de zelfde opstaan

    • Mammy schreef:

      Ze gaan hier ervan uit dat ze naar school moeten dus half 9 op school zijn is voor half 8 zeker op staan (hier ligt nogal verschil van tijd wat men nodig heeft) dus opstaan om naar school te gaan is de tijd dat ze wakker worden.

  11. Lisa schreef:

    Wat betekent bedtijd eigenlijk? Het moment waarop een kind naar bed gaat of het moment waarop een kind in slaap valt?

    • redactie schreef:

      Over het algemeen wordt met ‘bedtijd’ de tijd bedoeld waarop een kind naar bed gaat. Sommige kinderen vallen al snel in slaap, anderen zijn nog lang wakker. Als je kind lang wakker blijft, zul je het begrip bedtijd misschien wat anders moeten interpreteren. Uiteindelijk gaat erom dat je kind voldoende rust en slaap krijgt.

    • Claudia schreef:

      Esther bedoeld volgens mij dat bedtijd 2 betekenissen kan hebben: de tijd waarop het kind naar boven gaat om zich klaar te maken voor het slapen (omkleden, evt. douchen, tandenpoetsen en het verhaal/kletsriedeltje) en de tijd waarop het kind in bed ligt. Jullie noemen in jullie antwoord nog een derde betekenis namelijk. het moment waarop het kind in slaap valt. De genoemde tijden in het artikel zijn dus de inslaapval-tijden.

      Daar kan allemaal nogal wat tijd tussen zitten (vooral als je een treuzelaartje hebt die ook nog eens een avondmens is, het hele gebeuren duurt vaak een uur). Daarom werkt het denk ik inderdaad beter om de gemiddelde benodigde uren slaap te noemen per leeftijdscategorie.

  12. Esther Naalden schreef:

    Aansluitend op dit artikel hebben we een leuke educatieve app ontwikkeld, waarin de bedtijdrituelen dmv spelletjes in een verhaal zichtbaar worden.
    Voor de iPad: Jop gaat slapen , voor de iPhone Jop’s bedtijd.

Schrijf een reactie