Hakken en plakken en zingend lezen

| 22 november 2011 | Reacties (1)

Wat moet je doen om een woord te kun­nen lezen? De let­ters herken­nen, weten welke klank erbij hoort en daarmee het woord vor­men. Dat is een heel pro­ces voor iets wat later – als het goed is – vanzelf gaat. Om het aan te leren, oefe­nen kinderen in groep 3 met hakken en plakken. Een andere meth­ode is 'zin­gend lezen'.

Wat is hakken en plakken?

Hakken en plakken is eigen­lijk pre­cies wat het begrip al aangeeft: het woord wordt eerst in stuk­jes (klanken) gehakt en daarna weer aan elkaar geplakt. Dit gaat het makke­lijkst bij zoge­heten 'klankzui­v­ere' woor­den. Dat zijn woor­den waar­bij de let­terk­lanken zon­der ver­vorm­ing van de klanken wor­den uit­ge­spro­ken. Een woord als tak is klankzuiver (t-a-k, maar peer niet omdat de ee–klank een beetje ver­vormt naar een i–klank. Op de meeste scholen wordt in groep 2 al een begin gemaakt met hakken en plakken.

Bij het hakken en plakken horen vaste handge­baren. Bij het hakken maken de leer­lin­gen met twee platte han­den tegen elkaar een hak­be­weg­ing; de kinderen spreken de klanken één voor één uit. Bij het plakken wor­den de klanken met een veeg­be­weg­ing (soms een klap­be­weg­ing) van beide han­den bij elkaar gevoegd en wordt het woord in zijn geheel uit­ge­spro­ken. Op dit YouTube-filmpje oefe­nen twee meis­jes met maan hakken en plakken:

Hakken en plakken wordt vri­jwel overal gebruikt en is ook onderdeel van het les­ma­te­ri­aal. Bij de film­p­jes van de meth­ode Veilig leren lezen (maan-roos-vis) wordt het nieuwe woord bijvoor­beeld stan­daard gehakt en geplakt. Zoals op dit film­pje bij het woordje maan.

Overgang naar vloeiend lezen

Gelei­delijk aan hebben kinderen het hakken en plakken of 'spel­lend lezen' steeds min­der vaak nodig. Toch zijn er kinderen, vooral de wat zwakkere lez­ers, die moeite hebben met de over­gang naar vloeiend lezen. Vaak wordt met deze kinderen extra geoe­fend met 'zin­gend lezen', een oefen­vorm die ook stan­daard deel uit­maakt van de meth­odes De Leessleu­tel en Veilig leren lezen. Na een maand of drie leeson­der­wijs verd­wi­jnt hakken en plakken naar de achter­grond en wordt zin­gend lezen de manier om nieuwe woor­den te leren en het leestempo op te voeren.

Hoe gaat zingend lezen?

De klanken wor­den lang, zin­gend aange­houden. In die tijd kan het kind vooruitk­ijken naar de vol­gende klank. Zin­gend lezen is dus eigen­lijk een vorm van lang­gerekt lezen.  Niet alle woor­den lenen zich om zin­gend te lezen. Voor zin­gend lezen zijn zoge­naamde 'vloeiende woor­den' het geschik­tst. Dat zijn woor­den met klanken die je aan kunt houden en in elkaar over kunt laten lopen.

Het zin­gend lezen is eigen­lijk een andere manier van 'plakken'. Onder­wi­jskundige José Schraven, auteur van de meth­ode Zo leer je kinderen lezen en spellen, is er een voor­stander van om het hakken van woor­den (de audi­tieve analyse) los te kop­pe­len van de het plakken (de audi­tieve syn­these) en ook in de kleuter­groepen al te oefe­nen met zin­gend lezen in plaats van met hakken en plakken. Dat zou veel ver­war­ring bij kinderen voorkomen.

Meer weten over lezen? Zie ook:


Gerelateerde artikelen:

Tags: , , , ,

Categorie: Groep 3-4, Lezen

Schrijf een reactie





error: Wil je informatie van Thuisinonderwijs.nl hergebruiken? Bekijk de voorwaarden op \\\\\\\'Artikelen overnemen?\\\\\\\'