Realistisch rekenen heeft voor- en nadelen

| 3 december 2012 | Reacties (0)

Heb je wel eens in het rekenboek van je kind gekeken? Dan zul je ontdekt hebben dat rekenen op de basisschool er tegenwoordig heel anders aan toe gaat dan toen je zelf op school zat. Tegenwoordig wordt er namelijk realistisch gerekend. Nienke Geessinck beschrijft in dit artikel wat dat inhoudt en welke voor- en nadelen zij in de praktijk ervaart.

Veel manieren om een som uit te rekenen

Drie manieren om de som ’95-37= ‘ uit te rekenen. Voorbeeld uit de rekenmethode ‘Wereld in getallen’.

Onlangs kwam ik aan de praat met een moeder en ze vertelde mij dat ze het zo vervelend vindt dat ze haar dochter zo moeilijk kan helpen met rekensommen. “Waarom leren de kinderen zoveel verschillende manieren om een som uit te rekenen?” Dat vind ik een goede vraag.

Ikzelf ben nog van de generatie van de saaie rekenboeken. (Ik hoop niet dat ik hier mensen mee beledig die veel van hun tijd gegeven hebben om een boek te schrijven om mij te leren rekenen.) Ik leerde op één manier sommen uit te rekenen, en in de rekenboeken van mijn tijd stonden een heleboel rijtjes met steeds dezelfde soort sommen om te oefenen. Even onder ons: rekenen was niet bepaald mijn lievelingsvak. Het gebruik van rekenmateriaal kan ik mij niet herinneren; sommen werden niet inzichtelijk gemaakt en dat het boek er niet gezellig uitzag en dat er geen enkel gekleurd plaatje in te vinden was, hielp er waarschijnlijk ook niet aan mee.

Aantrekkelijk materiaal

Tijdens stages en later tijdens het werken op verschillende basisscholen maakte ik kennis met het zogenoemde realistisch rekenen. De boeken zagen er aantrekkelijk en kindvriendelijk uit, iets dat ik in mijn rekenboeken zo gemist heb. De illustraties en foto’s die in de boeken te zien zijn, maken de sommen minder abstract. Dit is één van de kernpunten voor het realistisch rekenonderwijs. Deze en andere punten worden hieronder genoemd:

  1. Gebruik van contexten: contexten zijn verhalen en geven de som een betekenis.
  2. Gebruik van modellen: een bekend voorbeeld hiervan is de getallenlijn, het rekenen wordt inzichtelijker gemaakt.
  3. Aansluiten bij eigen oplossingsmethoden: kinderen gaan zelf kijken of ze een oplossing hebben voor het rekenprobleem. De manier waarop deze oplossingen tot stand komen zijn vaak omslachtig; het is de taak van de leerkracht om deze te vereenvoudigen.
  4. Het interactieve karakter van het leerproces: kinderen leren zelf oplossingen te bedenken door met elkaar samen te werken.
  5. Integratie van verschillende leerstofonderdelen: bij rekenen zijn er verschillende domeinen: hele getallen, breuken en kommagetallen, verhoudingen en procenten, meten en meetkunde. Deze domeinen worden niet afzonderlijk aangeboden, maar zijn met elkaar verweven.

(bron: Profi-leren – rekenonderwijs tradioneel of realistisch)

Bovenstaande punten lijken uiteraard prachtig. Sommen krijgen betekenis en worden inzichtelijk gemaakt. De creativiteit van kinderen wordt geprikkeld als ze de mogelijkheid krijgen zelf met getallen te spelen. In de rekenboeken wordt hierop ingespeeld; bij nieuwe leerstof worden soms verschillende manieren getoond hoe een som kan worden uitgerekend. Het is dan aan de kinderen om hun favoriete manier uit te kiezen.

Realistisch rekenen: lastig voor zwakke rekenaars

Mijn ervaring is dat dit voor goede rekenaars erg uitdagend is, zij krijgen volop de gelegenheid om hun eigen voorkeur te ontdekken. De kinderen die rekenen moeilijk vinden, raken in de war van al die manieren. Deze kinderen hebben behoefte aan duidelijkheid; zij kunnen niets met verschillende manieren en inzichten. Voor hen is het dan ook onmogelijk om uit al die manieren hun voorkeur te kiezen. Zwakke rekenaars zijn gebaat bij één manier.

Reken op de basisschoolHoogleraar wiskunde Jan van de Craats stelt in Prima-Onderwijs (2009) dat kinderen minder goed zijn gaan rekenen en dat ligt volgens hem aan het realistisch rekenen. Hij geeft aan dat er minder nadruk ligt op het oefenen. Bovendien moeten sommen tot en met 20 evenals vermenigvuldigsommen en deelsommen er ingestampt worden en dat gebeurt niet in het realistisch rekenonderwijs waar het begrip belangrijker is. Het ‘ouderwetse’ stampwerk is echter ook belangrijk; met deze kennis van sommen zijn namelijk alle sommen te maken. Van de Craats stelt dat het traditionele rekenonderwijs terug moet, uiteraard wel in een nieuw jasje met contexten en veel oefensommen.

Spelen met getallen

In de afgelopen jaren heb ik wel plezier gekregen in het rekenen. Ondanks dat het realistisch rekenen niet geheel in alles geslaagd bleek te zijn, heeft het ook goede dingen met zich meegebracht. De ervaring van de rekenlessen van vroeger heeft plaatsgemaakt voor een heel ander gevoel: als je de basis goed beheerst, dan is rekenen niets anders dan spelen met getallen!

Thuis oefenenen met rekenen

Je kunt thuis met je kind oefenen met tellen, cijfers en getallen. Naast het inoefenen van de tafels, deeltafels en sommen tot en met 20 kun je als ouder ook rekenvaardigheden oefenen op een spelende manier. Op het internet zijn hiervoor vele sites met ideeën te vinden, enkele voorbeelden vind je hieronder:

em>Over de auteur: Nienke Geessinck (1978) uit Eibergen (Gelderland) heeft negen jaar ervaring als groepsleerkracht in het basisonderwijs. Sinds april 2012 is ze voor zichzelf begonnen met de oprichting vanKoppie Koppie . Koppie Koppie geeft bijles en huiswerkbegeleiding aan kinderen van de basisschool. Nienke is te volgen op Twitter en Facebook.

Beeld: Wereld in getallen, stock.xchng, Nienke Geessinck

Gerelateerde artikelen:

Tags: , , , , , , , , ,

Categorie: Rekenen

Schrijf een reactie