Tag: "groep 3"

Herfstkleuters en de overgang naar groep 3

Herfstkleuters en de overgang naar groep 3

30 januari 2017 | Reacties (9)

‘Herfstkinderen’ zijn kinderen die in oktober, november of december zijn geboren.  Over de overgang van herfstkinderen naar groep 3 is veel verwarring. Is een novemberkind dat langer kleutert een officiële zittenblijver? Geldt tegenwoordig 1 januari als ijkdatum? Wat zegt de Onderwijsinspectie hier nu precies over?

Oktobergrens, januarigrens? Wat zijn de regels?

Tot 1985 was het duidelijk: kleuters die vóór 1 oktober zes jaar werden, gingen na de zomervakantie naar de basisschool. Was je na die datum jarig, dan moest je nog een jaartje wachten. Tegenwoordig bestaat die harde grens niet meer. Maar hoe zit het dan wel met kleuters en de overgang naar groep 2 en 3? In Hét basisschoolboek helpt woordvoerder Hans van der Vlies van de Onderwijsinspectie drie hardnekkige misvattingen de wereld uit:

Misvatting 1: De oktobergrens is vervangen door de januarigrens. Kinderen die vóór januari jarig zijn, kleuteren in totaal anderhalf jaar, kinderen die na 1 januari jarig zijn, zitten tweeënhalf jaar in de kleutergroepen.

Hoe zit het wel?
Niet een datum of de leeftijd van je kind, maar alleen de ontwikkeling van je kind en het oordeel van de school hierover bepalen of je kind overgaat. ‘Van overheidswege is er geen enkele richtlijn of wat dan ook met betrekking tot de keuze die scholen hierin maken’, benadrukt Van der Vlies. Scholen moeten hun beslissing over overgaan onderbouwen, maar ‘een onderbouwde plaatsingsbeslissing is niet gebaseerd op de datum waarop het kind jarig is en voor het eerst naar school gaat en ook niet op een teldatum.’

Misvatting 2: Herfstkinderen die na de zomervakantie weer in groep 1 terechtkomen, gelden formeel als ‘zittenblijvers’.

Hoe zit het wel?
‘Van het “officieel aanmerken als zittenblijver” van kinderen is in de leerjaren 1 en 2 geen sprake.’ Volgens de Onderwijsinspectie heeft de school wel iets uit te leggen als je herfstkleuter na de zomervakantie (weer) in groep 1 komt. Van der Vlies: ‘Voor leerlingen die langer dan een half jaar in groep 1 verblijven, is in de geest van de wet meer onderbouwing nodig voor het herhalen van meer dan de helft van het onderwijsaanbod voor groep 1.’ Kinderen die langer kleuteren, hebben volgens de inspectie speciale aandacht nodig, vertelt Van der Vlies. ‘Het is aan de school hoe ze dit verantwoordt.’

Herfstkleuters die tweeënhalf jaar kleuteren, doen langer dan de gewenste acht jaar over de basisschool. Die ‘extra tijd’ wordt hun niet aangerekend, vertelt Van der Vlies. ‘Alleen kinderen die in de zomervakantie jarig zijn, kunnen precies acht jaar over de basisschool doen. Alle andere kinderen doen er korter of langer over. Omdat er maar één vast moment is waarop een schooljaar aanvangt (1 augustus), ontstaat er onvermijdelijk een spreiding van een jaar.’

Er wordt vaak beweerd dat kinderen die langer kleuteren later in hun basisschooltijd niet nog een keer kunnen blijven zitten. Dat is niet zo. Kinderen mogen uiterlijk tot en met het schooljaar waarin zij veertien jaar worden naar de basisschool. Dat betekent dat zelfs een herfstkleuter die drieënhalf jaar kleutert qua leeftijd nog voldoende speling heeft om later nog een keer een groep over te doen. Wel is het zo dat het leeftijdsverschil met klasgenoten daardoor erg groot wordt.

Misvatting 3: Kleuters die na de kerstvakantie op school beginnen, komen na de zomervakantie automatisch in groep 1.

Hoe zit het wel?
Het ‘normale’ verloop is wel dat een kleuter die in mei naar de basisschool gaat, in augustus (opnieuw) in groep 1 komt, als vijfjarige naar groep 2 gaat en als zesjarige in groep 3 begint. De school mag dit echter niet als een automatisme toepassen. ‘Het zou kunnen dat een leerling die in mei voor het eerst op school komt, in groep 1 al zo ver is in zijn ontwikkeling dat hij het volgende schooljaar toe is aan groep 2’, vertelt Van der Vlies. Ieder kind moet dus apart op zijn of haar ontwikkeling worden beoordeeld. ‘De inspectie verlangt van scholen dat ze duidelijke criteria opstellen waarmee ze hun beslissing kunnen onderbouwen.’

Goed om te weten

De Onderwijsinspectie spreekt scholen niet aan op individuele gevallen. Wel gaat ze met scholen in gesprek waar meer dan 12 procent van de kleuters vóór groep 3 vertraging oploopt. In dat geval wordt het beleid van de school tegen het licht gehouden: welke afwegingen maakt een school met betrekking tot de overgang naar een volgend leerjaar?

Verder lezen

Dit doet je kind in de tweede helft van het schooljaar

Dit doet je kind in de tweede helft van het schooljaar

5 januari 2017 | Reacties (0)

Na de kerstvakantie breekt de tweede helft van het schooljaar aan. In sommige groepen betekent dit dat de bakens merkbaar verzet worden. Lees hier wat je kunt verwachten in de komende periode.

Groep 2: oudste kleuters op weg naar groep 3

Checklist hoofdluis

In groep 2 worden de kinderen langzaam voorbereid op de overgang naar het meer schoolse leren dat hen volgend jaar in groep 3 te wachten staat. Om na de zomervakantie succesvol te kunnen leren lezen, wordt in groep 2 al heel wat voorbereidend werk gedaan. Op veel scholen wordt in de tweede helft van het schooljaar in groep 2 nog intensiever geoefend met letters en klanken herkennen, hakken en plakken en rijmen.

Ook tellen en sorteren krijgen meer aandacht, net als voorbereidende schrijfoefeningen. Maar natuurlijk wordt er ook nog gewoon volop gespeeld. Kleuters leren immers spelenderwijs.

Lees meer over de ontwikkeling en leerproces van kleuters in groep 2 in het het artikel Oudste kleuters: van servet naar tafellaken

Groep 3: meer ruimte voor schrijven en rekenen

Tegen de tijd dat het kerstvakantie is, zijn kinderen in groep 3 vaak total loss. Ze hebben in een paar maanden tijd heel veel nieuwe dingen geleerd en de spanning en de drukte van Sinterklaas (waarin de meeste kinderen op deze leeftijd nog geloven) is daar nog eens overheen gekomen. Deze twee weken vakantie kon je kind goed gebruiken om bij te tanken. Je zult merken dat het schoolleven je kind in de tweede helft van het schooljaar minder energie kost. Je kind is er nu helemaal aan gewend.

Het proces van leren lezen gaat in de tweede helft van het schooljaar natuurlijk nog volop door, maar er komt nu ook meer ruimte voor andere vakken. Zo wordt met rekenen stapje voor stapje de overgang gemaakt van telvaardigheden naar echte sommen. Aan het eind van het schooljaar kan je kind probleemloos rekenen onder de tien en zijn ook sommen tot twintig voor de meeste kinderen gesneden koek.

In de loop van groep 3 zijn kinderen motorisch ver genoeg ontwikkeld om echt te leren schrijven. De meeste scholen beginnen daarmee dan ook na de kerstvakantie.Vaak begint schrijfonderwijs in groep 3 met het aanleren van losse (schrijf)letters. Vanaf eind groep 3 en in groep 4 leren de kinderen dan aan elkaar schrijven en komen ook de hoofdletters erbij. Er zijn ook scholen waar de kinderen direct het verbonden schrift (aan elkaar schrijven) leren.

Groep 7: het verkeersexamen komt eraan

In april of mei legt je kind op de fiets het verkeersexamen af . Dat is nog ver weg, maar er wordt nu al volop aandacht aan verkeerslessen gegeven. Je kind moet immers wel weten welke regels er allemaal gelden. Bovendien wordt het praktisch verkeersexamen vooraf gegaan door een theoretisch examen, waar je kind de komende maanden op wordt voorbereid.

Groep 8: het schooladvies en de eindtoets

Voor groep 8 breekt na de kerstvakantie een zeer intensieve periode aan: in januari en februari zijn er open dagen van middelbare scholen, voor eind maart formuleert de basisschool een schooladvies over het niveau van voortgezet onderwijs dat je kind aankan en in april moet je kind de verplichte eindtoets maken, die inzicht geeft in de reken- en taalvaardigheid van je kind. Alles staat in het teken van het afscheid van de basisschool. Het einde van het basisschooltijdperk komt ineens wel heel dichtbij. Sommige kinderen hebben het daar best moeilijk mee.

Zorg dat je kind goed uitgerust aan de tweede helft van het schooljaar begint en let er de komende maanden op dat je kind op tijd naar bed gaat en voldoende ontspanning krijgt. Probeer zelf ook relaxed en rustig te blijven, ook al is dit voor jou als ouder misschien ook best een spannende tijd.

Lees meer over de schoolkeuze in het artikel Hoe kies je een middelbare school?

Lees meer over het schooadvies in het artikel De regels voor het schooladvies

Alle groepen: hard werken en Cito-toetsen

In andere groepen zijn de verschillen met de eerste helft van het schooljaar minder duidelijk. Wel vormen deze rustige wintermaanden een periode waarin hard wordt gewerkt. Ook worden in januari of februari de Cito-toetsen van het leerlingvolgsysteem afgenomen in alle groepen (sommige scholen gebruiken andere toetsen). Mochten er twijfels zijn of je kind na de zomervakantie overgaat naar de volgende groep, dan wordt dit meestal in januari of februari al door de leerkracht bij de ouders aangekaart.

 

Verder lezen

Spiegelschrift: heel normaal voor kleuters

Spiegelschrift: heel normaal voor kleuters

15 december 2016 | Reacties (3)

Schrijft jouw kleuter ook in spiegelbeeld? Letters, cijfers of zelfs hele woorden? Maak je geen zorgen, dat is doodnormaal bij jonge kinderen. Het heeft niets te maken met dyslexie of andere leerproblemen, maar hangt samen met de hersenontwikkeling van kleuters.

Hans kan sinds kort zijn eigen naam schrijven, in grote onhandige hanenpoten. Apetrots is hij. Maar gek genoeg schrijft hij de N en S consequent in spiegelbeeld. Soms schrijft hij ‘sNAH’, zijn eigen naam ook achterstevoren. Ik was bang dat dit misschien een vroege vorm van dyslexie was, maar toen zijn juf vertelde dat dit heel normaal is bij kinderen op deze leeftijd, herinnerde ik me weer dat Corné en Jaap het destijds inderdaad ook deden.
Agnes, moeder van Hans (5), Jaap (9) en Corné (11)

Het kleuterbrein doet niet aan links en rechts

Zoals de juf van Hans al vertelde, komt schrijven in spiegelbeeld heel veel voor bij kleuters. Je hoeft je daar absoluut geen zorgen over te maken. Bij het schrijven doe je een beroep op een deel van de hersenen dat gevoelig is voor gespiegelde informatie. Bij kinderen tot een jaar of 7 is het zogeheten lateralisatieproces nog in volle gang. Ze zijn zich nog niet goed bewust van de verschillen tussen links en rechts en kunnen richtingen als van rechts naar links en van boven naar beneden nog niet goed herkennen en toepassen. Daardoor kunnen kleuters net zo gemakkelijk van links naar rechts schrijven als andersom en voelt het voor hen precies hetzelfde.

Verbeteren heeft geen zin

Grappig is ook dat het daardoor meestal geen zin heeft om je kleuter op zijn ‘fout’ te wijzen. Links, rechts, spiegelbeeld of niet, een kleuter ziet het verschil niet. Het brein van Hans geeft zijn hand de opdracht om zijn naam te schrijven, maar in welke richting dat gebeurt maakt het brein nog niet zo veel uit. Kleuterdeskundigen gebruiken dit gegeven dan ook als een van de argumenten om te onderbouwen waarom kleuters nog niet toe zijn aan echt schrijven. Pas als het Hans’ brein verder ontwikkeld is en Hans meer voorbeelden heeft gezien van hoe zijn naam er uit moet zien, zal hij op een gegeven moment denken ‘Hé, dat staat daar niet goed’ en later ‘Dat staat er in spiegelbeeld!’

Letters omdraaien in groep 3

Het omkeren van letters of vergissen in de schrijfrichting is niet van de ene op de andere dag verdwenen. Ook in groep 3 of zelfs 4 kan je kind omkeringen blijven schrijven, bijvoorbeeld bij de s-z, m-n, t-f, b-d-p en eu-ui-ou. Dit verschijnsel wordt vanzelf minder en verdwijnt naarmate je kind meer leeservaring heeft opgedaan. Dyslectische kinderen kunnen langer dan gemiddeld in spiegelbeeld blijven schrijven, doordat kinderen met dyslexie moeite hebben de koppeling tussen klank en letter te onthouden.

Verder lezen

Is jouw kind een 'risicolezer'?

Is jouw kind een ‘risicolezer’?

18 oktober 2016 | Reacties (0)

Problemen met lezen komen het meest voor in groep 3. Voor veel ouders is dat schrikken; zij vrezen dat hun kind misschien dyslexie heeft, een leerstoornis die blijvende problemen met lezen met zich meebrengt. Vaak is die angst voorbarig. Moeite met het leren lezen in groep 3 is een veelvoorkomend probleem.

moeite-met-leren-lezen-in-groep-3

Meer dan tien procent van de kinderen kan het normale tempo in groep 3 niet helemaal bijbenen omdat ze in hun ontwikkeling nog niet helemaal toe zijn aan leren lezen en schrijven. Met extra hulp gaan zij vaak goed vooruit, waardoor ze al snel weer kunnen ‘aanhaken’.

Lukt het beetje met leren lezen?

Een hulpmiddel voor de leerkracht om in groep 3 snel te kunnen ingrijpen als een kind achterblijft met lezen is de ‘herfstsignalering’. Na de eerste maanden leesonderwijs, rond de herfstvakantie, wordt per kind zorgvuldig bekeken of het een beetje lukt met leren lezen.

Door middel van toetsen wordt precies vastgesteld hoe je kind zich redt met klankherkenning, letters benoemen, letters schrijven, woordjes en zinnetjes lezen. Het is belangrijk om te weten of de kinderen de letters en woorden die tot nu toe zijn geleerd ook geautomatiseerd en onthouden hebben. Ook het leestempo (hoeveel woorden kan een kind lezen in een minuut) en het technisch lezen (kan een kind nieuwe woorden lezen met de aangeleerde letters) komen in deze toets aan bod.

Deze eerste toets brengt niet alleen de kinderen in beeld die moeite hebben met lezen, maar ook de goede lezers. Sommige kinderen blijken nu al alle letters te kennen en nieuwe woorden in snel tempo te kunnen lezen. Die kinderen kunnen op basis van deze toets in het vervolg met moeilijker lesjes aan de slag.

Vroeg ingrijpen voorkomt vastlopen bij leren lezen

De herfstsignalering heeft echter vooral een preventief doel. Door ‘risicolezers’ vroeg op te sporen, wordt voorkomen dat deze kinderen pas geholpen worden als ze echt zijn vastgelopen. Daarnaast helpt de herfstsignalering om kinderen die mogelijk dyslexie hebben snel in beeld te krijgen. Niet voor niets is de herfstsignalering onderdeel van het dyslexieprotocol van basisscholen.

Foto: Nationale Beeldbank/Klara Schreuder

Mijn kind loopt achter in groep 3: wat nu?

In de meeste gevallen krijgen de kinderen extra hulp van hun groepsleerkracht in hun eigen klas, maar soms is het beter kinderen apart of in kleine groepjes te helpen. Er kan ook een onderwijsassistent, remedial teacher of intern begeleider worden ingeschakeld om extra hulp en begeleiding te geven. Dit gebeurt altijd in overleg met de ouders.

Maakt je kind onvoldoende vorderingen, dan wordt een plan van aanpak opgesteld, waarin wordt beschreven hoe gedurende een bepaalde periode met je kind apart speciale vaardigheden worden geoefend.

Is al die extra aandacht niet een beetje overdreven?

Veel ouders voelen zich behoorlijk overdonderd als hun kind na een paar maanden in groep 3 al extra begeleiding moet krijgen. Is dat nu allemaal wel nodig? Komt het lezen niet vanzelf als het kind een beetje ‘rijpt’? Nee, zeggen onderwijsdeskundigen. Uit onderzoek blijkt dat leren lezen namelijk geen ‘natuurlijk leerproces’ is. Zonder extra inspanning komt het niet vanzelf goed. Sterker nog, hoe langer wordt gewacht met hulp bieden, hoe kleiner de kans op een goede ontwikkeling.

Mijn kind haalt de b en de d door elkaar. Is dat erg?

Veel kinderen halen in de eerste helft van groep 3 de letters b en d nog door elkaar. Dat is nu nog niet iets om je zorgen over te maken. Ga de letters niet los oefenen. Vraag je kind ook niet of een letter een b of een d is. Dat leidt namelijk alleen maar tot extra verwarring: je kind hoort beide klanken bij dezelfde letter. Iedere keer dat je kind twijfelt, wordt de verwarring groter. Je kunt beter de letter zeggen voordat je kind de kans krijgt om te twijfelen. Probeer de letters zo veel mogelijk in woorden te oefenen, in plaats van los.

Of heeft mijn kind misschien toch dyslexie?

Lang niet alle kinderen met leesproblemen in groep 3 hebben dyslexie. De meeste kinderen die moeite hebben met leren lezen, lukt het om met wat extra inspanning weer aan te haken. Ongeveer 2 tot 4 procent van de kinderen heeft dyslexie (jongens vaker dan meisjes). Bij dyslexie speelt erfelijkheid een grote rol. Als één van de ouders dyslexie heeft, dan heeft het kind 40 tot 50% kans op dyslexie. Als beide ouders dyslexie hebben, dan is de kans zelfs 80%. Als er in de hele familie geen dyslexie voorkomt, dan is de kans op dyslexie erg klein.

Ook bij kinderen met dyslexie geldt: hoe eerder het probleem wordt ontdekt, hoe beter. Door al vroeg extra te oefenen en een goede basis te leggen, kan de ernst van de problemen worden verminderd. Dit zorgt ervoor dat een kind beter kan meekomen in de klas.

Vlak voor de herfstvakantie belde de juf ’s avonds om een afspraak met ons te maken. Ze had geconstateerd dat Björn achterbleef met leren lezen. Ik vond dat ze ontzettend overdreef. Het schooljaar was immers nog maar net begonnen, hoe kon je dan al spreken van een achterstand? Hij had het hele schooljaar nog om te leren lezen. We zijn zelfs bij de directeur geweest om verhaal te halen. Zij heeft ons uitgelegd dat ze bewust zo vroeg al kijken naar kinderen die meer moeite hebben dan andere bij het leren lezen, zodat ze die extra kunnen begeleiden. Björn leest nu drie keer per week extra met de klasse-assistent en we oefenen ook thuis met hem. Hij gaat vooruit, maar heel langzaam. Het lijkt erop dat hij misschien dyslectisch is.

Dennis, vader van Björn (in: Hét Basisschoolboek)

Lees ook:

 

Bronnen:

(Foto: Nationale Beeldbank/Klara Scheuder en Freepik)

Verder lezen

Een jaar langer in groep 2? Liever niet

Een jaar langer in groep 2? Liever niet

12 september 2016 | Reacties (2)

‘Doorkleuteren’ is een begrip in Nederland: kinderen die aan het eind van groep 2 nog niet toe zijn aan groep 3, blijven een jaartje extra in de kleutergroepen. Dit jaar ging het om ruim 18.000 kinderen die groep 2 op de basisschool overdeden. Staatssecretaris Sander Dekker van Onderwijs wil hier een einde aan maken, omdat uit onderzoek blijkt dat kinderen niet blijvend profiteren van een derde jaar kleuterklas.

painting-808011_640

Soepeler overgang tussen groep 2 en groep 3

‘Op veel scholen is groep 2 heel speels en groep 3 heel schools. Daardoor vinden ouders en leraren de overstap voor kleuters vaak te groot’, constateert Dekker. Maar scholen kunnen hun onderwijs flexibeler indelen, waardoor kinderen makkelijker aansluiting vinden in groep 3. ‘Scholen denken vaak dat dat niet kan of mag, terwijl er meer dan genoeg ruimte voor is.’ Een mogelijkheid is volgens Dekker bijvoorbeeld dat kleuters ook halverwege het schooljaar van groep 2 naar groep 3 gaan.

Dekker roept basisscholen op om in actie te komen. Samen de de PO-raad heeft hij een rapport opgesteld waarin al het onderzoek beschreven staat naar het effect van een jaar langer kleuteren. Ook staat er uitleg in voor scholen wat ze allemaal mogen doen om kleuters zo soepel mogelijk naar groep 3 te geleiden.

Dekker: ‘Je ziet dat een flink aantal scholen echt stappen zet. Sommige scholen kiezen ervoor om leerlingen niet alleen in de zomer naar de volgende klas te doen, maar vaker in het jaar. Anderen geven in groep 3 heel erg speels les. En er zijn gecombineerde groepen 2/3. Daar waar scholen er werk van maken, zie je het aantal zittenblijvers dalen.’

Lees ook:

Herfstkleuters en de overgang naar groep 3

 

Extra jaar in groep 2 heeft alleen tijdelijk effect

“Tom heeft destijds groep 2 overgedaan. Hij was toen gewoon te ‘jong’ om naar groep 3 te gaan. Dat vonden we zelf ook.” Tom is inmiddels 10, maar zijn vader Bert staat nog steeds achter die beslissing. “Dat jaar extra kleuteren heeft hem echt goed gedaan. We hebben nooit spijt gehad. Ook sociaal had hij zo zijn draai gevonden. Hij kan zich nu niet eens meer goed herinneren dat hij ooit bij andere kinderen in de klas zat.”

In individuele gevallen kan een langer kleuteren prima uitpakken. Toch blijkt uit verschillende onderzoeken dat de meeste kinderen die groep 2 over doen daar hooguit tijdelijk profijt van hebben. Sommige kinderen gaan een jaar later naar groep 3 vanwege een cognitieve achterstand; ze beheersen de lesstof van groep 2 nog niet voldoende. In groep 3 kunnen de ‘doorkleuteraars’ meestal wel goed meekomen, maar in de hogere groepen bouwen ze vaak opnieuw een achterstand op.

Sociaal-emotioneel geen winst

Als argumenten voor een jaar langer in groep 2 blijven worden vaak zaken genoemd als: te jong, te speels, te weinig concentratie. Dat zijn sociale-emotionele overwegingen. Gevoelsmatig lijkt het best logisch om zulke kinderen een jaartje extra kleuteren te ‘gunnen’. Maar ook in sociaal-emotioneel schieten de zittenblijvers maar weinig op met hun jaar extra in groep 2. Ze hebben veel vaker sociaal-emotionele problemen dan hun nieuwe en jongere klasgenoten, al zijn ze tijdelijk wel wat populairder bij hun nieuwe klasgenoten. Leerlingen spelen daarentegen liever met klasgenoten die in het normale tempo van groep 2 naar groep 3 zijn gegaan dan met zittenblijvers.

We zijn benieuwd naar jouw ervaringen. Is jouw kind blijven zitten in groep 2? Hoe heeft dit voor jouw kind uitgepakt? Zou je nu dezelfde beslissing nemen?

Verder lezen

De eerste schooldag in groep 3: best spannend...

De eerste schooldag in groep 3: best spannend…

22 augustus 2016 | Reacties (0)

Schuchter stapt Laura (6) aan de hand van haar moeder het schoolplein op. Met grote ogen kijkt ze naar de oudere kinderen op het plein, die elkaar met high fives begroeten na de lange zomervakantie. Wat zijn ze gróót! Precies hetzelfde denkt haar moeder ook op deze eerste schooldag na de zomervakantie, waarop Laura in groep 3 start. “Het voelt bijna alsof Laura weer voor het eerst naar school gaat, zo onwennig allemaal.”

the-little-girl-277697_640

De eerste schooldag in groep 3 staat voor bijna alle kinderen én hun ouders synoniem aan wennen. Basisscholen proberen de overgang tussen de kleutergroepen en groep 3 zo soepel mogelijk te laten verlopen. Toch kun je er bijna niet omheen: groep 3 is anders. Naar binnen via de ingang van de ‘grote kinderen’ (als ouder mag je vaak niet meer mee de klas in, of alleen de eerste weken), minder speelgoed in de klas, minder of geen hoeken meer, zitten aan een tafeltje met een vak vol boeken en schriften en wennen aan een geheel nieuwe schoolroutine. Ga er maar aan staan.

De eerste schooldag in groep is vaak spannend

De start in groep 3 is vaak dan ook best spannend. Ook doordat er door de buitenwacht de nadruk op wordt gelegd dat nu het spelen voorbij is en het ‘echte werk’ begint. Sommige kinderen twijfelen of ze daar wel aan toe zijn. Of raken aan het eind van de zomervakantie in paniek omdat ze nog niet kunnen lezen: hoe moet dat nou in groep 3?

Gelukkig gebeurt er die eerste dag zo veel dat de aandacht opslokt, dat de zorgen al snel naar de achtergrond verdwijnen. Als je kind ’s middags naar buiten komt, heeft het zijn eerste woordje leren lezen. Een mijlpaal die het begin markeert van een nieuwe fase: je kind kan lezen.

Zie ook Leren lezen in groep 3, zó help je je kind

“Lot had het moeilijk aan het begin van het schooljaar. Ze vond het heerlijk dat ze nu in groep 3 zat en leerde lezen, maar tegelijkertijd miste ze het spelen ook heel erg. We twijfelden of ze wel toe was aan groep 3. Gelukkig wist de juf een oplossing: Lot deed ’s ochtends mee met groep 3, maar als zij dat wilde mocht ze ’s middags nog meedoen in groep 2. Uiteindelijk heeft ze daar maar een paar keer voor gekozen, maar alleen het idee dat het kón, gaf haar al rust.”

Jaap, vader van Lot (7), Tessa (6) en Ruben (9)

Het zelfvertrouwen groeit

Aan het begin van groep 3 zijn de kinderen nog maar net kleuter-af. Ze kunnen zich nog niet zo lang concentreren: 15 à 20 minuten is wel zo’n beetje het maximum. De leerkracht houdt daar rekening mee en zorgt voor voldoende afwisseling tussen de lessen en de werkjes. Ook is er op de meeste scholen nog volop gelegenheid om te spelen, al is dat wel beduidend minder dan bij in de kleutergroepen.

Gaandeweg kunnen kinderen langer achter elkaar geconcentreerd werken. Ze leren steeds beter taken te plannen en die zelfstandig uit te voeren. In de loop van groep 3 en 4 schudden ze hun schuchterheid en onwennigheid van zich af en groeien over het algemeen uit tot zelfbewuste schoolkinderen, die vol zelfvertrouwen in het leven staan.

Ook uiterlijk veranderen kinderen sterk in deze periode. Ze worden langer en dunner en krijgen een steeds soepeler motoriek. Op een dag zul je naar je kind kijken en – misschien verbaasd of zelfs een beetje weemoedig – vaststellen dat ook de laatste restjes kleuter nu echt zijn verdwenen.

Een handig overzicht van wat je kind precies leert in groep 3 vind je hier.

Tip!

Koop samen een mooie etui voor een pen, potlood en gum. Op de meeste scholen schrijven de kinderen in groep 3 met een potlood en in groep 4 met een (vul)pen. Er zijn speciale pennen en potloden voor kinderen die net leren schrijven op de markt, van diverse merken. Door hun vormgeving helpen deze je kind hun pen of potlood op de juiste manier vast te houden.

Op sommige scholen krijgen alle kinderen zo’n pen of potlood. Als dat op de school van jouw kind niet zo is, kun je overwegen er zelf eentje te kopen. Overigens zijn er ook scholen waar de kinderen zelf geen schrijfmateriaal mogen meenemen. Vraag dit dus even na op school als je het niet weet.

 

Verder lezen

leuke apps om te leren lezen

Leuke apps om (alvast een beetje) te leren lezen

1 juli 2016 | Reacties (3)

Gaat jouw kind na de zomervakantie naar groep 3? En kan het niet wachten om te leren lezen? Dan zijn er allerlei leuke apps waarmee je kind thuis alvast een beetje kan kennismaken letters leren en leren lezen. De apps sluiten aan bij de manier waarom kinderen op school letters leren. Wij hebben 9 leuke apps om letters te leren voor je op een rijtje gezet.

(Zit jouw kind in groep 2 en heeft hij of zij juist helemaal nog geen zin om te leren lezen? Geen zorgen, dat komt vanzelf. Groep 3 begint immers pas… in groep 3. Laat je kind niet met tegenzin met educatieve apps oefenen. Dat werkt alleen maar averechts.

Het komt echter ook voor dat een kind zegt niet te willen leren lezen, maar eigenlijk vooral bang is dat het te moeilijk is. Door de buitenwacht wordt ‘leren lezen’ soms tot iets heel groots gemaakt, waardoor kinderen er tegenop gaan zien. Een beetje spelenderwijs met letters bezig zijn via een app kan helpen om de koudwatervrees weg te nemen. Je kind zal de stap van groep 2 naar groep 3 met meer zelfvertrouwen nemen.)


Bobo Letters

screen480x480

In de app Bobo Letters maken kinderen samen Bobo kennis met letters en lettergrepen. Bobo is voor kleuters een bekend figuur. Ze kennen hem van tv of van het tijdschrift. Veel kleuters vinden het dan ook erg leuk om met deze app bezig te gaan. Afhankelijk van de leeftijd en ontwikkeling, kun je deze app samen met je kind spelen. Onderdelen: woorden klappen, welke letter hoor je het eerst en welke letter hoor je het laatst, welke twee voorwerpen beginnen met dezelfde letter?

Bobo Letters kost € 1,99 in de App Store


Alfamonster

alfamonster letters leren app

Met de app Alfamonster van Marbotic kan je kind namen en klanken van letters ontdekken, hoofd-, blok- en schrijfletters leren herkennen en letters aan woorden koppelen. De app reageert op wat je kind doet, in plaats van dat je kind de app moet volgen. Door te experimenteren en de eigen nieuwsgierigheid te volgen, ontdekt je kind spelenderwijs van alles letters en klanken en woorden. De app is te combineren met speciale houten letters (zie Een app met echte houten letters), maar kan ook heel goed zonder worden gebruikt.

Alfamonster is als probeerversie te vinden in de App Store. De uitgebreide versie (die je waarschijnlijk wel wilt hebben) kost € 2,99


Prins Bof en de magie van leren lezen

app leren lezen prins bof

Met de app Prins Bof en de magie van leren lezen ontdekken kinderen tussen 5 en 7 jaar de toverkracht van taal. In de app kunnen ze luisteren naar het 1001-nacht-achtige verhaal van de kleine prins Bof die dankzij zijn oom de fakir op een magische manier leert lezen. Met dezelfde magie leert je kind letters herkennen (visueel en auditief), woorden ‘hakken en plakken’, ‘klankzuivere’ woorden schrijven en zelfs een eenvoudig verhaaltje lezen.

Prins Bof is voor € 3,99 te koop in de App Store

 

Juf Jannie – Letters leren & Leren lezen

Juf Jannie leren lezen app

Juf Jannie is al een aantal jaren een begrip in hoogwaardige educatieve apps. De makers hebben een achtergrond als leerkracht en weten met hun apps precies aan te sluiten bij het onderwijs. Om letters te leren en de eerste woordjes te leren lezen zijn de app Juf Jannie Letters leren en Juf Jannie leren lezen echte aanraders. Juf Jannie Letters leren is geschikt voor kinderen vanaf 4 jaar die interesse hebben in letters lezen. De app bestaat uit zeven leuke oefeningen die je kind helpen om het lezen van de letters onder de knie te krijgen. De letters worden net zo uitgesproken als je kind ze ook op school leert (fonetische uitspraak). Vind je kind eind groep 2 letters nog moeilijk, dan is dit een geschikte app. Kinderen die de letters al kennen en woordjes willen gaan lezen, zijn toe aan Juf Jannie Leren lezen. Deze app is bedoeld voor kinderen die in groep 3 leren lezen.

De apps van Juf Jannie kosten € 2,99 (Letters leren)  en € 4,99 (Leren lezen) in de App Store en € 2, 69 (Letters leren) en € 3,79 (Leren lezen) in Google Play.


Klankklas

Klankklas app leren lezen
De app Klankklas 1 is een educatieve app voor kinderen met klankoefeningen. Deze app is gemaakt door twee leerkrachten en bevat klankoefeningen met de klanken r, i, p, aa, m, s, e en v. De andere klanken komen aan bod in Klankklas 2 en Klankklas 3.

Klankklas kost € 1,99 in de App Store.


Het lettercircus

Lettercircus app letters leren

 

Het lettercircus is een iPad-app met 30 voorleesverhalen over letters. Je kunt de verhalen zelf voorlezen of laten voorlezen door stemacteur Siebe Meijer. In de illustraties (zoekplaten) zitten letters verborgen. De letters maken geluid als je erop klikt. Het boek eindigt met een aanklikbaar alfabet. Ook als je kind de letters al kent is deze app een fantastische manier om met letters bezig te zijn.

Het lettercircus is voor € 3,99 te koop in de App Store.


Woordwiel

Woordwiel app leren lezen

De app Woordwiel laat letters uitspreken (‘verklanken’) en samenvoegen tot een woord. Dat gaat via hakken en plakken, zoals kinderen dat op school in groep 3 ook leren.  De app is ontwikkeld door leerkrachten. Je kind kan zelf aangeven welke klanken hij of zij al kent of wil leren. Vervolgens plaatst de app die op een wiel geplaatst. Door aan de wielen te draaien ontstaat er een nieuw woord. Het leuke aan deze app is dat kinderen zelf woorden kunnen toevoegen.

Woordwiel kost € 1,99 in de App Store.

 

Leren lezen en schrijven

app leren lezen en schrijven

Voor Android-gebruikers is de keuze in educatieve apps om te leren lezen helaas beperkt. Naast de apps van Juf Jannie, kun je ook de app Leren lezen en schrijven downloaden. De naam is een beetje misleidend, want pas in de tweede app met deze naam komt het zelf schrijven (letters leggen) aan bod. Het is een eenvoudige app om woordjes te leren lezen.

Leren lezen en schrijven kost € 0,99 in Google Play

 

Superspelling

app leren lezen superspelling android en ios

Superspelling is verkrijgbaar voor Android, maar ook voor iOS. De naam is een beetje misleidend en doet vermoeden dat de app meer bedoeld is voor hogere groepen. Toch is dit een heel leuke app om te leren lezen. Het doel van de app is om de afbeelding te herkennen en het woord te spellen met de letters uit het alfabet. Het moeilijkheidsniveau loopt op. Voor kinderen die al doorhebben hoe ze van losse letters woorden kunnen vormen, is dit een heel leuke app.

Superspelling kost € 1,20 in Google Play en € 1,99 in de App Store. Je kunt ook eerst de gratis probeerversie downloaden.

Zijn er ook gratis apps om te leren lezen?

Het zal je waarschijnlijk zijn opgevallen dat de app hierboven allemaal betaalde apps zijn (afgezien van de probeerversie). Bestaan er geen gratis apps om te leren lezen? Ja en nee. Ja, ze bestaan wel, maar dat zijn veelal apps die kwalitatief onder de maat zijn. Vaak zijn het (slecht) vertaalde versies van buitenlandse apps, die niet aansluiten bij de manier waarop Nederlandse kinderen leren lezen. Een goede gratis app waarmee kinderen letters kunnen leren of kunnen leren lezen, hebben wij nog niet kunnen ontdekken.

Waarom staat de Maan-roos-vis app niet in dit overzicht?

In het verleden waren ook de apps Rompompom en Maan-roos-vis-letterlegger van uitgeverij Zwijsen heel geschikt voor kinderen die graag letters willen leren. Deze apps zijn echter niet meer beschikbaar.

Verder lezen

Zittenblijven, wie neemt de beslissing?

Zittenblijven, wie neemt de beslissing?

2 mei 2016 | Reacties (0)

‘De school wil dat onze dochter blijft zitten in groep 3 omdat ze niet goed genoeg leest. Wij als ouders zijn het daar niet mee eens’, mailt een vader. ‘Ondanks diverse gesprekken blijft de school bij haar oordeel. Volgens de directeur neemt de school de eindbeslissing en hebben wij over zittenblijven niets te zeggen. Klopt dat wel?’

Zittenblijven is beslissing van de school

Het antwoord op die vraag is: ja, formeel klopt dat. Over het algemeen worden ouders nauw betrokken bij de beslissing om een leerling een jaar over te laten doen. Er zijn gesprekken om standpunten uit te wisselen en er wordt samen bekeken met welke extra inzet je kind zijn of haar achterstanden misschien nog kan inhalen. De school zal de mening van de ouders zwaar mee laten wegen, maar uiteindelijk is het de school die de knoop doorhakt wat betreft zittenblijven of overgaan.

Wat zijn de regels voor zittenblijven?

Er zijn geen algemeen geldende regels voor zittenblijven op de basisschool. Iedere school stelt zijn eigen regels op, die vermeld worden in de schoolgids. Veel scholen hanteren de stelregel dat een kind dat matig presteert op één vakgebied wel overgaat. Zittenblijven komt in beeld zodra een kind op verschillende gebieden niet mee kan komen.

Heeft je kind een leerstoornis, zoals dyslexie, dan is de beslissing gecompliceerder. Het probleem van je kind blijft immers bestaan, of je zoon of dochter nu wel of niet een jaar overdoet. Ook als je kind vanwege een leerstoornis blijft zitten, is er in het volgende schooljaar extra begeleiding nodig.

De vraag is dan of je kind voor die begeleiding moet blijven zitten of toch gewoon kan overgaan. En is die begeleiding er helemaal niet, dan heeft zittenblijven ook niet zo veel zin. Oudervereniging Balans gaat er bijvoorbeeld van uit dat zittenblijven alleen vanwege leesproblemen door dyslexie geen goede oplossing is.

De overheid vindt dat zittenblijven zoveel mogelijk vermeden moet worden, omdat de problemen die kinderen hebben vaak blijven bestaan, of ze nu wel of niet blijven zitten. Er gaan ook steeds meer geluiden op dat zittenblijven meestal geen zin heeft.

Zittenblijven hoort niet als een verrassing te komen

Je kind blijft niet van de ene op de andere dag zitten. Op de meeste scholen wordt rond het tweede rapport al aangegeven of het risico bestaat op doubleren. Natuurlijk is er dan nog geen definitieve beslissing. Die valt enkele weken voor het einde van het schooljaar.

Weetjes over zittenblijven

  • 17 Procent van de kinderen blijft een keer zitten op de basisschool
  • Op 6 procent van de basisscholen komt doubleren niet voor
  • Op zwakke en zeer zwakke scholen doet ongeveer een op de vijf leerlingen langer over de basisschool dan acht jaar
  • Hoe meer zittenblijvers op een school, hoe lager de scores op de eindtoets in groep 8, ook als rekening wordt gehouden met achtergrondkenmerken van leerlingen

Bron: Onderwijsverslag 2010/2011

 

Verder lezen

Klokkijken: Hoe leert je kind dat?

Klokkijken: Hoe leert je kind dat?

21 april 2016 | Reacties (0)

Eind groep 5 moet je kind kunnen klokkijken. Zowel op een klok met wijzers als op een digitale klok en tot op de seconde. Voor sommige kinderen is dat ontzettend moeilijk. Niet zo gek, als je er bij stilstaat wat je allemaal wel niet moet kunnen en weten om de tijd correct te kunnen benoemen. In dit artikel leggen we uit hoe en wanneer je kind leert klokkijken. Met handige tips voor thuis.

Eerst tijdsbesef kijken, dan leren klokkijken

Klokkijken is niets wat je kind van de ene op de andere dag leert. Het is een proces dat op de basisschool maar liefst vijf jaren beslaat. Het begint in groep 1 – hoewel daar de klok nog buiten beeld blijft – met het ontwikkelen van een globaal tijdsbesef.

Wanneer leert een kind klokkijken op school?

KlokkijkenGroep 1 Kennismaken met seizoenen en dagen van de week Groep 2 Dagdelen benoemen en tijdsaanduidingen als eerder/later/gisteren gebruiken Groep 3 Hele en halve uren herkennen en benoemen op een analoge klok (wijzerklok) Groep 4 Kwartieren en soms (afhankelijk van de rekenmethode) 5 voor/over heel en half; kennismaken met een digitale klok (op sommige scholen) Groep 5 Uren, minuten en seconden op zowel een analoge als een digitale klok.

Leren klokkijken op een wijzerklok

Een analoge klok is een ingewikkeld ding. Er zijn twee wijzers, die hetzelfde rondje draaien, maar in een ander tempo en langs een andere schaalverdeling (minuten, uren) en die wijzers hebben dan onderling ook nog iets met elkaar te maken. Maar welke wijzer doet ook alweer wat? De schaalverdeling op de rand maakt het er niet gemakkelijker op: daar staan immers alleen de uren op aangegeven. Bij de minuten moeten we het met streepjes doen. Wat zou er ook moeten staan, 1 tot en met 60? Dan zou je geneigd zijn om te praten over ’34 over 2′, terwijl we die tijd toch echt ‘4 over half 3’ noemen. Om kinderen te helpen wordt op sommige scholen geoefend met klokken met alleen een uren- of alleen een minutenwijzer.

Leren klokkijken op een digitale klok

Een digitale klok telt door na 12 uur. Om te kunnen vertellen hoe laat het is moet je kind bij latere tijden dus rekenen (12 aftrekken van het uur in kwestie). Bij de minuten wordt het nog ingewikkelder: dan gaat het om rekenen tot 60, waarbij je kind in het achterhoofd de structuren van een kwartier (15 minuten), halfuur (30 minuten) of driekwartier (45 minuten) moet hebben.

Leon kreeg voor zijn verjaardag van ons een horloge. In de winkel vertelde de juwelier dat de meeste kinderen tegenwoordig digitale horloges kopen omdat ze niet meer leren klokkijken met analoge klokken. Jessica, moeder van Leon (9), in Hét basisschoolboek

Zes handige hulpmiddelen om thuis te oefenen met klokkijken

  1. educatieve klokDe educatieve klokken van 123klokkijken: Over deze speciaal ontwikkelde klokken, die inspelen op aspecten die kinderen lastig vinden bij het leren klokkijken, schreven we ook een apart artikel. Ze zijn niet goedkoop, maar wel zeer effectief voor kinderen voor wie klokkijken echt een struikelblok is.
  2. Sprekende klok van Dad’s Project: Dit programma is een ideale aanvulling op de lessen in klokkijken die kinderen op school krijgen bij de rekenles. Er kan volop geoefend worden met een analoge- en een digitale klok. De oefeningen zijn opgedeeld in 8 niveaus. Twee kinderstemmen geven de opdrachten en zeggen of de vraag goed of fout is beantwoord.
  3. Klokrekenen.nlOp deze website kun je heel gemakkelijk printbare werkbladen maken om het klokkijken te oefenen. Met keuze uit digitale of analoge klok en op een zelf aan te geven niveau.
  4. Klokkijker.nlOefenen met klokkijken op zowel een wijzerklok als een digitale klok. Deze klok heeft heel veel instellingsmogelijkheden. Bij de wijzerklok kun je bijvoorbeeld kiezen uit een klok met veel cijfers en veel (minuten/uren)streepjes, een klok met weinig cijfers en veel streepjes, een klok zonder cijfers maar met veel streepjes, een klok zonder cijfers en met alleen streepjes bij de kwartieren en een klok met Romeinse cijfers. Misschien kent je kind deze site van school; er wordt veel mee geoefend in het basisonderwijs.
  5. Uitlegvideo om te leren klokkijken: Een filmpje met basisuitleg over de functie van de wijzers op een analoge klok [youtube_sc url=”http://youtu.be/Stldbt_KsmM” width=”250″]
  6. Apps om te oefenen met klokkijken: Er zijn diverse apps waarmee je kind kan oefenen met klokkijken. Een leuke is bijvoorbeeld de app Leer klokkijken van Mangoville Education. Niet alleen oefenen met klokkijken, maar ook verhalen, filmpjes en leuke animaties over klokken en de tijd. Met een analoge en digitale klok en tijden die uitgesproken worden. Je kind ontvangt een diploma als het alles heeft gehaald. Ook de app Zet de klok – leren klokkijken is heel geschikt. De klok in deze app spreekt spreekt de tijden uit in het Nederlands (of Engels, Duits of zelfs Chinees, als je dat wilt). Met uren, kwartieren en de tijd per 5 minuten. Een andere aanrader is Didakto klokkijken. Deze Nederlandse app biedt kinderen volop oefenmogelijkheden om te leren klokkijken. In zes verschillende activiteiten oefent je kind alle ins en outs van het klokkijken, zowel op een digitale klok als op een analoge klok. Je kunt als gebruiker zelf de moeilijkheidsgraad instellen (hele uren, halve uren, kwartieren, vijf minuten, één minuut, wel of geen secondewijzer). Zie ook de eerder verschenen review van deze app.

Klokkijken – tips voor thuis

Maak je kind bewust van tijd en van de klok. Daarmee kun je al beginnen als je kind een peuter is. “Als de grote wijzer helemaal bovenaan staat, gaan we eten.” Of: “Je mag pas uit bed komen als zeven op de [digitale] klok staat.” Wijs je kind op de klok bij het naar bed gaan, op tijd school komen, enzovoort. Praat ook eens met je kind over ‘tijd’ in ruimere zin. Wat is tijd eigenlijk? Hoe deden mensen dat vroeger, toen er nog geen klokken waren? Waarom is het niet overal op de wereld even laat? Waarom lijkt de tijd sneller te gaan als je slaapt? Houd wedstrijdjes met een stopwatch, bak een cake en zet de kookwekker, enzovoort. Veel kinderen vinden het ook leuk om een horloge te dragen. Ook al kunnen ze nog niet perfect klokkijken, ze raken hierdoor wel vertrouwd en geïnteresseerd in het fenomeen tijd.

Verder lezen