Tag: "thuis oefenen"

Leren lezen in groep 3

Oefenen met lezen, hoe houd je het leuk?

14 februari 2017 | Reacties (7)

In de loop van het schooljaar – vooral in groep 3 en 4 – gaat het leestempo steeds meer een rol spelen. Blijft dit achter, dan krijg je als ouder vaak het verzoek specifiek met je kind op snelheid te gaan oefenen. Oefening baart kunst en dat is met lezen zeker het geval. Hoe meer ‘leeskilometers’ een kind maakt, hoe beter het zal gaan lezen. Maar hoe pak je dat aan op een manier die werkt en ook nog een beetje leuk is om te doen?

Dat vragen ook Marieke en Roelof van den Berg zich af als hun zoon Kas (6) in groep 3 zit. Hij leest op zich goed, maar nog wel erg langzaam. Te langzaam, zo krijgen Marieke en Roelof tijdens het tienminutengesprek in februari te horen van Kas’ juf. “Om over te gaan naar groep 4 moet zijn leestempo de komende maanden flink omhoog, zei de juf. We moeten elke dag met hem oefenen”, vertelt Marieke.

‘Slecht voor zijn zelfvertrouwen’

stopwatchDat dagelijkse oefenen vindt ze lastig. “Niet voor ons hoor, natuurlijk willen we hem graag helpen, maar Kas vind het afschuwelijk. We moeten hem steeds een week lang dezelfde tekst laten lezen en dan met een stopwatch klokken of hij zijn tijd kan verbeteren. Dat werkt misschien bij kinderen die competitief zijn ingesteld, maar Kas raakt er zo gestrest van dat hij eerder slechter gaat lezen dan beter. Op deze manier geeft het oefenen hem een deuk in zijn zelfvertrouwen.”

Waarom is het leestempo zo belangrijk?

Hoe belangrijk is het eigenlijk dat Kas sneller gaat lezen, vraagt Marieke zich af. “Ik lees zelf ook vrij langzaam en herken dat bij Kas. Hij gaat met alles heel bedachtzaam te werk en dus ook met lezen. Hij begrijpt overigens heel goed wat hij leest, dat bleek ook uit zijn Cito-scores. Is dat niet het allerbelangrijkste?”

Avi-boeken

Om goed en vlot te leren lezen, is veel oefening nodig.

Ja en nee, antwoordt juf Kim, die veel ervaring heeft met lesgeven aan groep 3. “Natuurlijk moet een kind allereerst begrijpen wat hij leest, anders heeft het lezen niet zo veel zin. Het tempo lijkt misschien minder relevant, maar kinderen die te langzaam lezen, komen in een hogere groep in de problemen. Niet alleen bij lezen, maar bij alle vakken. Denk maar aan aardrijkskunde, geschiedenis en ook rekenen: kinderen moet gewoon heel veel lezen om de stof tot zich te nemen. Wie te veel tijd kwijt is met lezen, houdt te weinig tijd over om te leren of na te denken over de opgave. Daardoor zakken schoolprestaties over de gehele linie in, allemaal terug te voeren op dat lezen. Niet voor niets blijft tempolezen dus ook in de bovenbouw continu een punt van aandacht.”

Oefenen dus, maar hoe?

Kinderen die thuis extra moeten oefenen, zijn doorgaans niet de kinderen die uit zichzelf met een boekje op de bank kruipen. Als ouder loop je daardoor al snel het risico dat je met je kind in een strijd terechtkomt. Dat werkt bijna per definitie averechts. Maar hoe pak je het dan wel aan?

We zetten een aantal tips op een rijtje om het thuis oefenen met lezen leuk te houden. Dé tip is er niet, want je zult zelf naar je kind moeten kijken om te bepalen welke manier van oefenen bij hem of haar het beste werkt. (Heeft jouw kind specifiek problemen met de drieminutentoets? Lees dan eerst: Oefenen voor de drieminutentoets (DMT), heeft dat zin?)

Tips om thuis te oefenen met (sneller) lezen

Oefen elke dag 10 minuten

Geef hier altijd voorrang aan, ook als andere dingen om je aandacht vragen. Als je het oefenen laat schieten omdat het even slecht uitkomt, geef je de boodschap mee dat het lezen eigenlijk niet zo belangrijk is.

 

Laat lezen leuk zijn

Motivatie is de belangrijkste factor voor succes, schrijft Erik Billiaert in het boek Lezen en spellen. Soms is het volgens hem goed om teksten te laten lezen die eigenlijk te makkelijk zijn, omdat een kind daar snel succes bij voelt. Andere kinderen zien de lol van lezen pas in als de tekst hen interesseert; daarbij gaat het dan vaak om teksten die juist te moeilijk zijn. Of, zoals een vader vertelde: “Ik krijg mijn kind met geen tien paarden aan een boek. Maar lezen is lezen, dus heb ik op de rommelmarkt een aantal oude jaargangen van Donald Duck gekocht. Die heeft Niels inmiddels zo veel gelezen dat ze bijna uit elkaar vallen. Niet alleen zijn leestempo is er enorm door omhoog gegaan, ook zijn woordenschat blijkt sterk verbeterd.”

Vertel de voordelen van snel(ler) kunnen lezen

Niet alleen motivatie om te lezen, maar ook motivatie om sneller te leren lezen is belangrijk. Leg uit waaróm het belangrijk is dat je kind wat sneller leert lezen. Wijs niet alleen op de schoolse aspecten, maar zoek ook voordelen die direct aanspreken: “Als je sneller kunt lezen, kan je de ondertiteling lezen bij die-en-die film. Die wilde je toch zo graag zien?”

Herhaald lezen en belonen

Bij Kas (zie hierboven) werkte het niet, maar ‘herhaald lezen’ is wel een beproefde methode om het leestempo op te krikken: enkele dagen achter elkaar dezelfde tekst laten lezen en bijhouden hoe lang je kind erover doet. Gecombineerd met een beloningsstysteem (stickers, lievelingseten koken, wat langer opblijven) is dit voor veel kinderen een effectieve methode.

Lees samen: in een vlot tempo

Lees de tekst samen met je kind hardop en zorg als ouder dat het tempo wat hoger ligt dan het normale leestempo van je kind. Zo ‘sleur’ je je kind mee.

Lees samen: om en om

Lees samen een boekje: eerst jij een pagina, dan je kind een pagina; of eerst jij een zin, dan je kind een zin.

Vingerlezen

‘Meelezen’ met de vinger is voor veel kinderen die moeite hebben met lezen een grote steun. Hetzelfde geldt voor gebruik van een bladwijzer die de tekst afdekt onder of juist boven de regel (veel kinderen willen weten wat er komt en dekken liever de al gelezen tekst af). Soms wordt hier wat afkeurend over gedaan, waardoor kinderen die er baat bij hebben niet meer durven vingerlezen.

Probeer eens uit of je kind makkelijker leest als hij de woorden aanwijst. Je kunt overigens ook zelf de woorden aanwijzen om een wat hoger leestempo af te dwingen. Doe dat met een pen of potlood en wijs bovenlangs aan, zodat je niet in het gezichtsveld van je kind zit.

Lezen van een scherm

Laat je kind eens lezen op de iPad of een e-reader, als je die hebt. Sommige kinderen vinden dit prettiger (of leuker) dan lezen in een boek, mede omdat lettergrootte en verlichting naar eigen voorkeur zijn aan te passen.

Lezen en bewegen

Als je kind moeite heeft met stilzitten en liever lekker actief bezig is, is het volgende spel het proberen waard. Het is een tip van moeder met een zoon met ADHD. “Schrijf op een stuk papier allerlei woorden die je kind zou moeten kunnen lezen (kies bijvoorbeeld voor woorden of lettercombinaties waar je kind moeite mee heeft) en knip die woorden uit zodat woordkaartjes ontstaan. Schrijf de woorden ook op een aparte lijst, voor je eigen controle.

Gooi de woordkaartjes in de lucht en laat ze op de grond vallen. Noem nu een woord van je lijst en vraag je kind het kaartje met dat woord zo snel mogelijk aan jou te geven. Ga zo door tot alle kaartjes op zijn. Het is even chaos, maar je bent zo op een heel andere manier met lezen bezig.”

Doe leesspelletjes

Zit je kind in groep 3 en leert het lezen via de methode Veilig Leren Lezen? Op het oudergedeelte van de website van uitgeverij Zwijsen staan gratis spelletjes die aansluiten bij de methode van school.

Leerkracht Kees Versteeg van basisschool De Regenboog in Gorichem ontwikkelde het computerspelletje WoordenTrainer om te oefenen met het lezen van woorden. In een schermpje verschijnen woorden van onder naar boven, die je kind hardop moet lezen voordat ze weer uit beeld verdwijnen. WoordenTrainer kan worden ingesteld op 7 niveaus en drie tempo’s. Je kunt het spel dus precies op maat maken voor jouw kind, of het nu in groep 3 zit of in groep 8. Ga er zelf bijzitten, zodat je je kind kunt verbeteren als het de woorden niet goed leest.

Avi-lezen in het aangegeven tempo

Op deze website worden teksten behorend bij een bepaald Avi-niveau aangeboden, mét het tempo waarin de tekst gelezen moet worden. De te lezen tekst krijgt woord voor woord een andere kleur. Voor je kind is het een sport om de kleur bij te kunnen houden. Let wel op dat het niet té snel gaat, anders ligt frustratie op de loer. Het is al een oude site en dat is te merken. Helaas werkt bij een aantal teksten de tempo-indicatie niet of niet goed. Bovendien worden de oude Avi-aanduidingen (van vóór 2008)gebruikt , maar met een omrekentabel heb je zo het juiste niveau te pakken.

Lezen on the road

Borden lezen langs de snelweg is een mooie oefening in vlot lezen.

Borden lezen langs de snelweg

Veel kinderen vinden het leuk om tijdens lange autoritten de borden te ontcijferen. Wijs je zoon of dochter op de borden langs de snelweg en vraag of hij of zij kan lezen welke plaatsnamen er opstaan (of alleen de bovenste, afhankelijk van het leesniveau). De auto rijdt door, dus het lezen móet snel gaan. Lukt het niet (helemaal), vertel dan welke plaatsnaam er op het bord stond. Langs de snelweg worden afritborden een keer herhaald. Lukt het de tweede keer wel om de plaatsnaam te lezen? “Toen in mijn kinderen in groep 3 zaten, vonden ze dat helemaal geweldig”, herinnert tweelingvader Kees de Vos zich. “Het was echt een sport voor hen om als eerste alle plaatsnamen gelezen te hebben. ”

Digitaal voorlezen

Op de website Leesmevoor.nl worden digitale prentenboeken voorgelezen. De tekst staat daarbij ook in beeld. Je kind kan meelezen met de voorleesstem en proberen het tempo bij te houden.

Samenleesboeken

Ga in de boekhandel of bibliotheek op zoek naar ‘samenleesboeken’. Dat zijn boeken die speciaal geschreven zijn om door een ouder samen met een kind gelezen te worden. Stukjes makkelijke tekst die je kind leest, worden afgewisseld met moeilijker tekst die jij als ouder voor je rekening neemt.

Gamend lezen: help de aliens

Begin 2017 is de serious game WordSpeed gelanceerd, een interactieve game waarmee kinderen spelenderwijs oefenen met woordjes lezen. In de game is je kind een superheld die Aliens gaat helpen om onze taal beter te begrijpen. Het programma past zich automatisch aan het niveau van je kind aan en is geschikt voor alle kinderen die moeite hebben met lezen (ook kinderen met dyslexie). Je kunt WordSpeed drie dagen lang gratis uitproberen; daarna kost het € 12,50 per maand. Niet goedkoop, maar het is wel een erg leuke manier voor kinderen om dagelijks te oefenen met lezen.

WordSpeed, spelenderwijs technisch lezen

WordSpeed, spelenderwijs technisch lezen

© Thuisinonderwijs.nl, 2012. Bijgewerkt: februari 2017

Verder lezen

Leesbegrip, niet zo makkelijk als het lijkt

Leesbegrip, niet zo makkelijk als het lijkt

12 januari 2015 | Reacties (0)

Als ouder pak je regelmatig een boek om samen met je kind te lezen. Daar begin je eigenlijk al mee wanneer je kind nog in de luiers zit en daar ga je mee door tot…. Tja, tot wanneer eigenlijk? En wanneer leert je kind teksten echt begrijpen? Ergens tussen halverwege groep 4 en groep 8, kunnen kinderen thuiskomen met termen als ‘Leeslink’ of ‘Nieuwsbegrip’. Ook kun je er als ouder tegen aanlopen dat je kind moeite heeft met begrijpend lezen. De vraag is dan vaak: wat kun je hier aan doen en is begrijpend lezen ook thuis te oefenen? En hoe lang blijft voorlezen eigenlijk belangrijk?

Wat is begrijpend lezen?

Om deze vragen goed te beantwoorden is het goed om te weten wat begrijpend lezen precies inhoudt. Vaak hebben mensen het idee dat wanneer je een vraag stelt over een tekst, dit het leesbegrip vergroot, maar dat hoeft niet altijd het geval te zijn. Wanneer je bijvoorbeeld een tekst leest over een meneer op een fiets, die naar de markt gaat; en de vraag bij deze tekst is ‘Wie ging er naar de markt’?, leidt dit zeker niet tot een beter leesbegrip. Het goede antwoord, toont alleen maar aan of je kind goed is in het taalkundige begrijpen van zinnen. Wanneer er namelijk zou staan: Grumbl priet op zijn krcht nor zie krut. En ik stel de vraag: wie priet op zijn krcht nor zie krut? Dan komen de meeste kinderen wel op het juiste antwoord. Namelijk: Grumbl. Begrijpt een kind nu wat er staat? Nee!

Wanneer je kinderen dus vragen stelt over een tekst, is het belangrijk na te denken over het soort vragen en wat je daarmee wilt bereiken. Pas als je kind moet nadenken over wat er staat en als hij verbanden kan leggen, zal dit het leesbegrip ook echt vergroten. Laat de tekst bijvoorbeeld navertellen en samenvatten, waardoor je kind in zijn eigen woorden moet vertellen wat hij gelezen heeft.

Drie succesfactoren voor begrijpen lezen

Goed kunnen begrijpend lezen hangt af van drie factoren:

  • een grote woordenschat;
  • kennis van de wereld;
  • voldoende technische leesvaardigheid.

Dit zijn drie elementen die alle drie goed ontwikkeld moeten worden voor het creëren van goed leesbegrip. Wanneer een van de drie niet goed ontwikkeld is, kan dit al problemen opleveren.

Woordenschat vergroten

Een goede woordenschat start je al op te bouwen wanneer je bij je baby alles benoemt wat je ziet. “Dat is papa”, “Daar komt een hapje”, “Kijk, je beertje”. Door voorlezen, gebruik je ook woorden die je niet standaard gebruikt. Je kind heeft op vierjarige leeftijd al een woordenschat van 3000 à 4000 woorden, wat zich uitbreidt tot 17000 woorden met 12 jaar. Het blijft belangrijk deze woordenschat uit te breiden, ook wanneer kinderen wat ouder zijn. Gebruik eens het woord ‘toilet’ in plaats van ‘wc.’ en ga op het ‘trottoir’ lopen in plaats van op de ‘stoep’.  (Zie ook 5 tips om de woordenschat  te vergroten)

Wereldkennis opdoen

Kennis van de wereld kan op veel manieren worden opgebouwd. Neem je kinderen mee naar een museum, kijk samen in een kinder-encyclopedie of laat je kinderen op tv bijvoorbeeld naar het ‘Klokhuis’ of ‘Freek in het wild’ kijken. Hierdoor ontwikkelen kinderen meer kennis over de wereld om zich heen en blijven ze niet alleen bij de kennis die met de dagelijkse praktijk te maken heeft. Schoolmethodes als ‘Leeslink’ en ‘Nieuwsbegrip’ haken hier goed op in, door elke week actuele onderwerpen aan te bieden.

Begrijpend lezen begint met technisch lezen

En dan uiteraard het technisch lezen. Het vloeiend lezen van woorden en zinnen, moet de basis zijn voor het ontwikkelen van leesbegrip. Dit is ook de reden waarom sommige kinderen in groep 4 al wel toe zullen zijn aan begrijpend lezen en er met sommige kinderen beter gewacht kan worden tot ze een sterkere basis hebben, bijvoorbeeld begin groep 5. Het ontwikkelen van technisch lezen kan alleen door veel oefening. Dit zal met kinderen in groep 3 vooral gedaan worden door hardop lezen en vanaf groep 4 kunnen de betere lezers steeds meer zelf gaan lezen. Het hardop lezen zorgt namelijk voor een goede technische leesontwikkeling, maar wanneer kinderen in hun hoofd lezen, kunnen ze zich geheel focussen op het begrijpen van een tekst, zonder te hoeven letten op uitspraak.

Blijf voor de ontwikkeling van begrijpend lezen steeds kijken naar wat je kind al kan en weet en wat hij of zijn nog kan ontwikkelen. Verlies hierbij nooit uit het oog wat je kind leuk vindt, zodat begrijpend lezen geen zware taak, maar eerder een feestje wordt.

Verder lezen