Tag: "woordkaarten"

Oefenen voor de DMT, heeft dat zin?

Oefenen voor de DMT, heeft dat zin?

6 januari 2016 | Reacties (0)

Veel ouders willen hun kind thuis laten oefenen voor de drieminutentoets (DMT). Ook op sommige scholen wordt er veel geoefend opdat de leerlingen in de DMT zo veel mogelijk woordjes zullen lezen. De vraag is echter: heeft oefenen voor de DMT zin?

In dit artikel lees je het verrassende antwoord op die vraag. En beantwoorden we nog meer vragen die te maken hebben met (oefenen voor) de DMT. Ook vind je aan het eind van het artikel voorbeelden van de drie leeskaarten van de drieminutentoets. Deze kaarten geven je een idee van hoe de woordenlijsten op de DMT eruit zien.

Wat is de drieminutentoets ook alweer voor een toets?

De drieminutentoets is een toets uit het leerlingvolgsysteem van Cito. De DMT wordt twee keer per jaar wordt afgenomen, in januari/februari en in mei/juni. De DMT meet hoe nauwkeurig en hoe snel je kind kan lezen door vast te stellen hoeveel losse woorden je kind in drie minuten (drie keer één minuut) tijd hardop kan lezen. Hoe de toets precies in zijn werk gaat, lees je in ons artikel Woordjes lezen in de drieminutentoets.

Het komt vaak voor dat kinderen die goede progressie boeken in de leestoetsen waarin ze een gewone tekst lezen, minder goede resultaten halen bij het lezen van losse woordjes in de drieminutentoets.

Wordt er echt zo veel geoefend voor de DMT?

Ja, oefenen in snel losse woordjes lezen is een wijdverbreid fenomeen. Sommige scholen geven de leerlingen oefenkaarten mee naar huis om thuis te trainen in het snel woordjes leren voor de drieminutentoets. Of de school koopt een duur oefenpakket om de DMT-resultaten op te krikken.

Ouders zijn al net zo hard op zoek naar oefenmaterialen voor de drieminutentoets. Even googlen op internet en de zoekresultaten leveren talloze oefensites op. Op sommige van deze sites kun je zelfs dure oefentoetskaarten bestellen waarmee je als ouder met je kind kunt gaan oefenen voor de Cito-DMT.

Is het erg als de score op de DMT lager uitvalt?

Nou, dat valt vaak wel mee. Als je kind verder goed leest en begrijpt wat hij of zij leest, is er meestal niet zo veel aan de hand. Sommige kinderen kunnen zich nu eenmaal slecht concentreren op losse woordjes, of articuleren niet zo snel, of er zijn andere factoren die de lagere score verklaren. Je zou het zelfs nog om kunnen draaien: als je kind goed is in het lezen van teksten, maar een slechte DMT-score heeft, lukt het je zoon of dochter dus om ondanks enige moeite met losse woorden tóch goed te lezen. Dat is knap.

Dat scholen en ouders schrikken van slechtere resultaten in de drieminutentoets, heeft onder meer te maken met het feit dat de DMT een toets is uit het (Cito-)leerlingvolgsysteem. Dan worden we met z’n allen zenuwachtig. Want wat zal de Onderwijsinspectie ervan vinden? En welke gevolgen kan het hebben voor de schooladvies in groep 8?

Is de drieminutentoets dan een onzintoets?

Nee, dat zeker niet. De DMT helpt om het technisch leesniveau vast te stellen. Doordat de toets twee keer per schooljaar wordt afgenomen, valt de ontwikkeling van je kind goed te meten. Is je kind vooruit gegaan of niet?

De drieminutentoets maakt duidelijk bij welke leerlingen de technische leesvaardigheid nog niet voldoende is ontwikkeld: het ontsleutelen van de letters naar woorden kost bij hen te veel moeite en/of tijd, of kinderen leunen te zwaar op de context om een tekst te kunnen lezen. De uitslag attendeert de school op zwakkere lezers.

Dus als mijn kind een zwakke lezer is, is het wel verstandig om te oefenen voor de DMT?

Zwakke lezers moeten zo veel mogelijk oefenen met lezen. Maar het oefenen van tempolezen met losse woorden heeft niet of nauwelijks zin. Je kunt kinderen eindeloos laten oefenen met woordrijtjes lezen, maar dat heeft amper effect op de uitslag van de drieminutentoets. Uit onderzoek is gebleken dat kinderen van oefenen wel de geoefende woorden sneller gaan lezen, maar ongetrainde woorden niet.

Het snel kunnen lezen van losse woorden, zoals tijdens de DMT, wordt bepaald door twee factoren. Namelijk: hoe vaak heeft je kind het te lezen woord al eerder gezien en ontsleuteld en hoe vaak moet je kind het woord eerder gezien hebben om het goed en snel te kunnen lezen. Die tweede factor heeft te maken met een erfelijke aanleg om een zwakke lezer te zijn. Zwakkere lezers moeten een woord veel vaker zien om het te kunnen lezen dan goede lezers, waardoor hun leestempo achterblijft.

Een en ander wordt helder uitgelegd in het artikel Voortgezet lezen: Losse woorden oefenen of tekst? van Anneke Smits en Erna van Koeven. Beiden zijn als hoofddocent verbonden aan hogeschool Windesheim en de leerkring ‘Geletterdheid en schoolsucces’. In dat artikel vind je ook een uitgebreide wetenschappelijke onderbouwing van zaken die we hier aanstippen.

Mijn kind zit in groep 3 en moet elke week thuis oefenen met het lezen van rijtjes woorden. Heeft dat ook geen zin?

Volgens Smits en Van Koeven is het lezen van woordrijtjes in de eerste helft van groep 3 heel nuttig. Veel scholen gebruiken daarvoor de methode Veilig en vlot. Beginnende lezers krijgen hiermee de elementaire leeshandeling onder de knie: ze leren letters (klanken) om te zetten in woorden en maken steeds minder fouten in dat proces. Maar zodra kinderen in groep 3 erin slagen van de meeste woorden uit te goochelen wat er staat (tweede helft schooljaar), ook al gaat dat nog niet zo snel, heeft het oefenen van losse woorden al niet meer zo veel zin.

Hoe kan ik mijn kind wél helpen om sneller te gaan lezen?

Focus niet te veel op die DMT-score maar laat je kind zo veel mogelijk lezen – boeken, strips, ondertiteling. Het maakt niet uit wát je kind thuis leest, als je kind maar leest. Hoe meer leeskilometers, hoe beter. En vooral: zorg dat je kind je kind plezier krijgt in lezen (of in elk geval geen (grotere) hekel). Stimuleer je kind om teksten te lezen die hem of haar interesseren en focus daarbij niet te veel op het AVI-niveau. Kinderen die geïnteresseerd zijn in een onderwerp kunnen verhalen lezen die wel drie niveaus hoger liggen dan hun ‘eigen’ AVI-niveau.

Dat is ook de achterliggende gedachte van de door Anneke Smits ontworden Ralfi-methode, die veel scholen gebruiken om zwakke (langzame) lezers vooruit te helpen in hun leestempo. Dezelfde korte, maar relatief moeilijke tekst wordt in één week meerdere keren voorgelezen en – met hulp – zelf gelezen. Zie de website ralfilezen.nl voor meer uitleg. Daar is ook een schat aan geschikte teksten te vinden.

Als oefenen voor de DMT geen zin heeft, waarom biedt Thuisinonderwijs.nl bij dit artikel dan voorbeeldkaarten aan van de drieminutentoets?

We bieden deze voorbeeldkaarten niet aan als oefenmateriaal, maar ze zijn bedoeld om ouders een beeld te geven van wat zo’n drieminutentoets inhoudt. Bestaat de drieminutentoets echt alleen maar uit rijtjes woorden? Ja, het zijn echt alleen maar rijtjes woorden. De eerste leeskaart heeft alleen korte, makkelijk te lezen woordjes. Op kaart twee staan iets moeilijker woorden (één lettergreep) en op de derde kaart staan langere woorden. In het eerder genoemde artikel Woordjes lezen in de drieminutentoets kun je lezen in welke groep welke leeskaart(en) worden afgenomen en hoeveel woorden je kind moet lezen voor een bepaalde score op de drieminutentoets.

Hoewel de woordkaarten dus nadrukkelijk niet zijn bedoeld als oefenmateriaal, zou je ze eventueel wel kunnen gebruiken om je kind een beetje voor te bereiden op de DMT. We formuleren dit bewust héél voorzichtig. Als het goed is, krijgt je kind op school voldoende uitleg over hoe de drieminutentoets in zijn werk gaat en wat precies de bedoeling is. Doordat kinderen de DMT vanaf groep 3 twee keer per schooljaar doen,  raken ze goed vertrouwd met de toets. Extra voorbereiding thuis is normaal gesproken dus echt niet nodig. Sterker nog: het kan averechts werken, bijvoorbeeld bij kinderen met faalangst, omdat kinderen spanning of druk gaan voelen.

Is je kind zelf heel onzeker over de DMT en vraagt je zoon of dochter om voorbereiding, of heb je goede aanwijzingen dat de school ergens tekort schiet, dan kun je onze voorbeeldkaarten op de volgende manier gebruiken. Vraag je zoon of dochter eens om in een minuut tijd zo veel mogelijk woordjes te lezen (maak er een soort spelletje van, leg er geen druk op) en kijk hoe hij of zij te werk gaat. Probeert je zoon té snel te lezen en struikelt hij over zijn eigen tong? Schiet je dochter steeds in de lach omdat ze associatief een soort verhaal vormt van de woordenopsomming? Probeert je kind mooi op toon te lezen? Is hij steeds kwijt bij welk woord hij ook alweer is?

Dat soort dingen zijn zaken waarin je kind zou kunnen bijsturen. Lees snel, maar niet té snel. Probeer er geen verhaal in te zien, maar lees écht alleen maar losse woorden. Houd een vinger bij het woord dat je leest. Probeer in een lekker leesritme te komen. Beaam dat het best een beetje mal is om zo maar een rij willekeurige woorden voor te lezen. Lees zelf ook eens kaart en ervaar welke problemen je zelf tegenkomt. Voor een kind kan het heel relativerend werken om erachter te komen dat zijn vader of zijn moeder zich ook steeds verspreekt of woorden verhaspeld. Voor jezelf trouwens ook 😉

Je kind kan baat hebben bij dit soort tips, maar het is een illusie om te denkten dat ze ineens zullen leiden tot een heel veel hogere DMT-score. Als je kind een zwakkere of langzame lezer is, kan de leerkracht het beste inschatten wat er precies aan de hand, of je kind ondersteuning nodig heeft en hoe dat dan moet worden aangepakt.

Voor thuis geldt – zeker zo lang je geen ander bericht krijgt van de school: gewoon lekker lezen omdat het leuk is!

Voorbeeld leeskaarten drieminutentoets 

Via onderstaande links kun je voorbeeld-leeskaarten van de drieminutentoets downloaden:

De leeskaarten bevatten hetzelfde type en hetzelfde aantal woorden als de leeskaarten van de officiële drieminutentoets. Uiteraard staan er niet dezelfde woorden op!

Klik hier voor uitleg over de drieminutentoets.

Verder lezen

Leren lezen in groep 3: thuis oefenen

Leren lezen in groep 3: thuis oefenen

18 augustus 2015 | Reacties (3)

Als je kind in groep 3 zit, leert het lezen. Dat is een enorme stap in de ontwikkeling van je kind, die veel oefening vergt. Voor lezen geldt nu eenmaal dat hoe meer je het doet, hoe beter het gaat. Door niet alleen op school maar ook thuis veel met letters en lezen bezig te zijn, wordt leren lezen een feest.

Uitgeverij Deltas, partner van Thuisinonderwijs.nl, heeft een mooi en breed aanbod aan producten voor beginnende lezers in groep 3. Van spelletjes en oefenboekjes tot echte AVI-leesboeken en -moppenboeken. Alle materialen sluiten aan bij de lesmethodes die in Nederland worden gebruikt – maar zijn beslist niet schools! – en bevatten handige tips voor ouders van beginnende lezertjes. Alle producten zijn degelijk uitgevoerd en kleurrijk vormgegeven met vrolijke illustraties.

Oefenen met letters en woorden

In groep 2 heeft je kind geleerd dat woorden uit klanken bestaan en dat die klanken worden weergegeven door letters. Daarmee is de basis gelegd voor het leren lezen in groep 3. Wat moet je doen om een woord te kunnen lezen? De letters herkennen, weten welke klank erbij hoort en daarmee het woord vormen. Dat is een heel proces voor iets wat later – als het goed is – vanzelf gaat. Niet voor niets oefent je kind op school heel veel om dit proces onder de knie te krijgen.

 

woorden-vormen-klikklakboek

Klikklakboekje voor thuis

Op scholen die de methode Veilig Leren Lezen (maan-roos-vis) gebruiken, krijgen de kinderen meestal een zogeheten ‘klikklakboekje’. Dat is een ringboekje waarin losse letters hangen. Door letters om te slaan, ontstaan er nieuwe combinaties en ontdekken de kinderen hoe ze zelf woorden kunnen vormen. De meeste kinderen in groep 3 zijn gek op hun klikklakboekje.

Geldt dat ook voor jouw kind, dan is het spiraalboekje Hoera, ik kan woorden vormen! absoluut een aanrader. Je kind wordt uitgedaagd om met de letterkaartjes in het boekje de woorden te leggen die ernaast staan afgebeeld opvrolijke plaatjes. Op de achterkant van de plaatjes staat de oplossing, zodat je kind zelf kan controleren of het woord goed is.

Woordkaarten om te leren lezen

Bij lezen denk je misschien vooral aan boeken, maar in het leesonderwijs wordt ook veel met woordkaarten en -kaartjes gewerkt. Voor thuis zijn lees- en woordkaarten heel geschikt om gezellig met je kind aan tafel mee te oefenen. Dat hoeft niet lang, elke dag een paar minuten oefenen is al mooi meegenomen.

woorden-leren-lezen-kaartenDeltas heeft verschillende kaartensets voor beginnende lezers, die allemaal net even wat anders bieden, afhankelijk van wat jouw kind leuk vindt en waaraan je kind behoefte heeft.

De set Letters en woordjes leren lezen is bijvoorbeeld heel geschikt om de korte, klankzuivere woordjes te oefenen die je kind in groep 3 tot de herfstvakantie leert.

In de oefendoos Woordjes lezen zitten maar liefst 600 kleine woordkaartjes, met woorden op drie niveaus: AVI Start, AVI M3 en AVI E3, voor het begin, halverwege en eind van groep 3 (zie ook AVI-niveau, wat moet je er thuis mee?). Je kind kan de kaartjes gebruiken om woordjes lezen te oefenen, maar ook om met de woordjes zelf zinnen te vormen. Op die manier leert je kind creatief om te gaan met taal, zelfs als het nog maar nét leert lezen!

Taal en lezen zijn leuk en dat is precies de boodschap die de kaartenset Ik leer lezen uitdraagt. De ondertitel is niet voor niets ‘Ik speel met taal!’ Er zijn kaarten met rijmspelletjes, zoekspelletjes en kaarten die al voorzichtig beginnen met ‘begrijpend lezen’ (begrijpt je kind wat het heeft gelezen? zie ook Het ene lezen is het andere niet). En passant krijgt ook de woordenschat nog een boost.

Speelse doeboekjes voor beginnende lezers

leren-lezen-oefenboekjesKinderen die leren lezen zijn vaak zo vol van wat ze leren, dat ze ook thuis graag leesopdrachtjes willen doen. Vindt jouw kind het leuk zo leuk om in oefenboekjes te werken, dan zijn de boekjes Voorbereidende leesoefeningen en Zie mij eens lezen! heel geschikt. Dit zijn speelse werkboekjes waarin je kind oefent met woorden en letter herkennen en woordjes lezen. Het eerste boekjes heeft de aanduiding ‘groep 2’, maar is zeer geschikt voor de eerste paar maanden in groep 3 of voor kinderen die moeite hebben met leren lezen.

Zie mij eens lezen heeft ook al moeilijker woorden en zinnetjes en is daardoor leuk voor kinderen die al wat verder zijn met leren lezen of voorlopen op de lesstof.

Hoewel je kind met deze boekjes volop zijn of haar leesvaardigheden oefent, zijn het vooral leuke, speelse doeboekjes, met kleurplaten, doolhoven en andere puzzels.

Echte leesboeken voor groep 3

Het moment waarop je kind zelf een boek kan lezen, is een magisch moment. En dat moment komt een stuk een eerder dan je misschien zult verwachten. Al na een paar weken in groep 3 kan je kind échte boeken lezen. Dat zijn boeken op leesniveau AVI Start, die precies zó zijn geschreven dat ze aansluiten bij het leesniveau van kinderen die net leren lezen.

leren-lezen-avi-start-voor-

De succesvolle reeksen ‘Ssst… ik lees’ en ‘Tijd voor een boek’ beginnen dan ook met enkele titels op AVI Start-niveau: leuke verhalen die aansluiten op de belevingswereld van kinderen en waarin veel ruimte is voor kleurrijke illustraties. De boekjes uit de reeks ‘Tijd voor een boek’ bevatten naast gewone tekst ook pagina’s met tekstballonnen. Kinderen vinden dat vaak erg prettig als adempauze na een gewoon stukje tekst. Zeker ook zwakkere lezers houden op deze manier plezier in het lezen.

Met maar liefst 28 titels voor groep 3 (AVI Start, AVI M3 en AVI E3) bieden deze series het hele schooljaar door leuke boeken voor je kind. Bijvoorbeeld over een beetje gekke, maar wel héél lieve juf (Mijn juf doet raar van Pieter van Oudheusden en Hilde Van Craen), of over een spannend schoolreisje naar een pretpark (Naar het park voor pret! van Kim Vandyck en Hilde van Craen).

lezen-oefenen-avi-m3-e3

Leesvoer om te lachen: moppenboeken voor beginnende lezers

Leuk zijn ook de moppenboeken Tijd voor een mop (AVI M3) en Ken jij die mop al? (AVI E3). Op deze leeftijd zijn kinderen vaak gek op moppen en om ze dan zelf te kunnen lezen is helemaal geweldig.

Als jouw kind lezen niet zo leuk vindt, maar wel van moppen houdt, is de kans groot dat het deze moppenboeken wél zal willen lezen. Extra prettig is dat wat langere moppen in verhaaltjesvorm altijd worden afgewisseld met korte mopjes in stripvorm, die minder leesinspanning vergen.

Leesplezier is het allerbelangrijkste bij het leren lezen

Het allerbelangrijkste bij het leren lezen is dat je kind leren lezen leuk gaat vinden. Maak een feestje van het wekelijkse uitstapje naar de bibliotheek, laat je kind een kwartiertje langer opblijven om te lezen, pak samen een boek en kruip gezellig op de bank.

Als ouder ken jij je kind het beste, dus jij kunt het beste inschatten wat jouw kind nodig heeft om lezen leuk te gaan vinden. Voor het ene kind zal dat een gezellig oefenboekje zijn of een set met woordkaarten, het andere kind wordt juist blij van een rijtje eigen boeken in de boekenkast om keer op keer te lezen en herlezen…

De boeken en oefenmaterialen van Deltas zijn te koop in de boekhandel, speelgoedwinkels, warenhuizen en via diverse webwinkels

Over Deltas: Deltas heeft al meer dan zestig jaar ervaring met het uitgeven van oefenboeken en boeken voor beginnende lezers. In samenwerking met een team van auteurs uit het onderwijs brengt Deltas jaarlijks tientallen nieuwe, frisse en moderne uitgaven uit, met een unieke combinatie van een speelse aanpak en een degelijke inhoud gebaseerd op de leerstof op school. Met ingang van het schooljaar 2015/2016 is Deltas partner van Thuisinonderwijs.nl.

Verder lezen

Tempolezen is lezen tegen de klok

Tempolezen is lezen tegen de klok

1 juni 2013 | Reacties (1)

Snel kunnen lezen is een belangrijke vaardigheid om informatie te kunnen verwerken. Daarom wordt er op school veel aandacht aan besteed. Op de meeste scholen wordt het leestempo twee keer per jaar getoetst door middel van de ‘drieminutentoets‘ en een AVI-toets.

Tempo lezen

Tempo lezen is een oefenvorm om het leestempo omhoog te krijgen. Sneller lezen is belangrijk, omdat kinderen dan makkelijker onthouden wat ze gelezen hebben. Wanneer kinderen te langzaam lezen, zijn ze de eerste woorden al vergeten, voordat ze bij het laatste woord zijn. Een veelgebruikte methode in groep 3 om het leestempo te verhogen is Veilig en vlot, waarin het automatiseren van het woordbeeld (los van de context) een sleutelrol speelt.

Ook na groep 3 blijft het verhogen van het leestempo een belangrijk aandachtspunt, dat tot in groep 8 aan de orde komt. Immers, hoe hoger het leestempo, hoe meer stof je in korte tijd kunt verwerken. Dat is een belangrijke vaardigheid voor het vervolgonderwijs. Veel kinderen vinden tempo lezen saai, omdat het bestaat uit het lezen van losse woorden zonder context.

Bij de drieminutentoets wordt een stopwatch gebruikt

Drieminutentoets

De drieminutentoets (DMT) is een test om het leestempo en technisch leesniveau van je kind vast te stellen. De leerling moet in één minuut zo veel mogelijk woorden van een kaart met losse woorden lezen en dat drie keer met verschillende kaarten. De drieminutentoets wordt in groep 3 tot en met 7 tweemaal afgenomen: in januari/februari en in mei/juni. In groep 8 alleen in januari/februari. In het artikel Woordjes lezen in de drieminutentoets lees je precies wat deze toets inhoudt, hoe de toets afgenomen en welke normering er geldt. Wil je je kind laten oefenen voor de DMT, lees dan eerst Oefenen voor de drieminutentoets, heeft dat zin? (het korte antwoord: nee). Bij dat artikel vind je ook voorbeelden van leeskaarten zoals die worden gebruikt in de drieminutentoets.

AVI-toets

AVI-toetsen zijn een middel om vast te stellen op welk AVI-niveau een leerling leest. Bij deze toets leest de leerling een kaart met een tekst, oplopend in moeilijkheidsgraad. Het gaat hierbij om de vlotheid waarmee de leerling de tekst kan voorlezen. De meeste scholen nemen AVI-toetsen af in januari/februari en mei/juni.

Meer weten over lezen? Zie ook:

Verder lezen